Μαρία Παπαφωτίου: "Η ‘Ιφιγένεια των Ταύρων’ είναι μια αιρετική σ’ έναν ορθόδοξο κόσμο"

Για την ηθοποιό Μαρία Παπαφωτίου, σταθερή συνεργάτιδα του Κώστα Γάκη εδώ και αρκετά χρόνια, όπως και του Χριστόφορου Χριστοφή, το πιο γλυκό και καθοριστικό αίσθημα είναι αυτό το αδιόρατο μαγνητικό πεδίο μεταξύ της καρδιάς των ερμηνευτών και της ψυχής των θεατών. Κάτι που σίγουρα είναι μεγάλη πρόκληση για κάθε ερμηνευτή, εκείνη όμως το καταφέρνει μέσα από τους ρόλους της να μας γεμίσει συναισθήματα και να μεταφέρει την ιστορία της. Το περασμένο καλοκαίρι ερμήνευσε τον ομώνυμο ρόλο στην "Ιφιγένεια των Ταύρων” σε κείμενο, σκηνοθεσία και μουσική του Χριστόφορου Χριστοφή στο Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του προγράμματος "Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός". Τώρα ετοιμάζεται να ανέβει στη σκηνή στις 14 Ιανουαρίου για μια και μοναδική παράσταση του έργου στο Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης”. Εμείς της μιλήσαμε λίγο πριν το ανέβασμα της παράστασης που μιλάει για το βάρος που κληροδοτείται στις επόμενες γενιές αλλά και τον πόλεμο που καταπίνει τα πάντα. Συμπρωταγωνιστούν οι Αλμπέρτο Φάις, Δημήτρης Μαύρος, Κωνσταντίνος Λιάρος. Το ρόλο του Ερμή υποδύεται ο Magnus Pedersen.

Μετράτε αρκετές συνεργασίες με τον Χριστόφορο Χριστοφή μέχρι σήμερα. Τι σας γοητεύει και τι σας συγκινεί στο έργο του;

Στ’ αλήθεια είναι κάτι που συνηθίζω. Να δουλεύω επαναλαμβανόμενα με τους ίδιους σκηνοθέτες. Με ηρεμεί πολύ το οικείο περιβάλλον και νιώθω πως με αναπτύσσει άσκεφτα και τολμηρά. Είναι ο δρόμος μου, το προσωπικό μου ύφος. Ο αγαπημένος μου Χριστόφορος, μπήκε στη ζωή μου τα τελευταία δύο χρόνια και ήδη έχουμε κάνει μαζί τρεις υπέροχες δουλειές. Είμαι πολύ ευγνώμων για την τόση εμπιστοσύνη. Ο ίδιος είναι ένας σύγχρονος ποιητής - φιλόσοφος με έναν θαυμαστό μποέμ αέρα από το Παρίσι των ονείρων μου. Η κοινή μας γαλλοτραφής κουλτούρα μας έχει συγκινήσει εξίσου. Αλλά πέραν του μαγικού ρεαλισμού που ενυπάρχει σε κάθε του έργο και προσωπικά με γοητεύει, ανακάλυψα εσχάτως και κάτι ακόμα. Ο Χριστόφορος μεταφέρει και εξελίσσει τους μύθους μας με μια στοχαστικότητα σε σχέση με τη δική μας εποχή που τον καθιστά κατά τη γνώμη μου έναν σπουδαίο αναλυτή των ηθών. Για καλή μας τύχη έχει το χάρισμα και την ευγένεια να το μεταφέρει αυτό με απαράμιλλη ομορφιά στη σκηνή. Λατρεύω επίσης τις ατέρμονες συζητήσεις μας περί παντός επί στητού!

"Με όχημα τους τραγικούς ήρωες, η παράσταση θίγει με έναν ιδιαίτερα ευφυή και οξύ τρόπο τα παρελκόμενα των συρράξεων, των συγκρούσεων, της διαπλοκής ακόμα και ανάμεσα σε αδελφά έθνη, σε λαούς που έχτισαν χέρι χέρι αιώνες πολιτισμού".

Πείτε μας δύο λόγια για το έργο του Χριστόφορου Χριστοφή "Η Ιφιγένεια των Ταύρων”, όπου συναντώνται οι Ατρείδες με τον Άντον Τσέχοφ. Ποια θέματα διαπραγματεύεται το έργο σε σχέση και με το σήμερα;

Η παράστασή μας είναι μια καθαρά αντιπολεμική κραυγή. Ένας θρήνος πάνω στον παραλογισμό του πολέμου, των κατακτήσεων, των επιβολών, της στέρησης οξυγόνου, της συμπίεσης της ύπαρξης, στην κενότητα της ματαιοδοξίας. Ένα άχρονο έργο τοποθετημένο σε μια άλλοτε δυσβάσταχτη και άλλοτε ονειρική ετεροτοπία. Μια ωδή στη νοσταλγία του παρελθόντος και των διαυγών στιγμών των ηρώων μας, του ανθρώπου γενικά. Ανοίγει το κουτί της Πανδώρας και φανερώνει στους θεατές λογής λογής ξεχασμένες αρετές, έννοιες, επιθυμίες ενός άλλου κόσμου. Διαφορετικού για τον καθένα μας αλλά ενιαίου σε μια βάση πραγμάτων που θέλει τα σπαράγματα των ψυχών μας να ταξιδεύουν ενωμένα. Με όχημα τους τραγικούς ήρωες του έργου, η παράσταση θίγει με έναν ιδιαίτερα ευφυή και οξύ τρόπο τα παρελκόμενα των συρράξεων, των συγκρούσεων, της διαπλοκής ακόμα και ανάμεσα σε αδελφά έθνη, σε λαούς που έχτισαν χέρι χέρι αιώνες πολιτισμού. Τι πιο επικαιροποιημένο δηλαδή από όσα ζούμε και παρακολουθούμε άναυδοι να συμβαίνουν σήμερα παντού γύρω μας. Ανθρώπους τυφλωμένους να θυσιάζουν σύγχρονες Ιφιγένειες, ανθρώπους χωρίς πατρίδα, ανθρώπους εκ γενετής καταδικασμένους σε ανυπόφορες ανισότητες.

"Ο Χριστόφορος Χριστοφής μεταφέρει και εξελίσσει τους μύθους μας με μια στοχαστικότητα σε σχέση με τη δική μας εποχή, που τον καθιστά κατά τη γνώμη μου έναν σπουδαίο αναλυτή των ηθών. Έχει επίσης το χάρισμα να το μεταφέρει αυτό με απαράμιλλη ομορφιά στη σκηνή".

Ποια είναι η πλοκή και ποια τα πρόσωπα; Πώς προσεγγίσατε το ρόλο της Ιφιγένειας;

Οι ήρωές μας περιπλανώνται ουσιαστικά μέσα στην άυλη υπόστασή τους σα φαντάσματα που ψάχνουν τη λύτρωσή τους. Σε μια εποχή διαταραγμένη, σε μια κρυφή δυσλειτουργική αναρχία φανερώνονται μπροστά μας υφαίνοντας ο καθένας τη δική του αλήθεια. Λένε πως η αφή και η όσφρηση είναι οι πιο δυνατές μας αισθήσεις γιατί περνάνε από την αμυγδαλή. Γιατί καθορίζουν τη μνήμη μας. Και η δική μου Ιφιγένεια αφήνεται να κατακλυστεί πλήρως από αυτές. Στον ορθόδοξο κόσμο θα έμοιαζε αιρετική, στα κάτασπρα πρόβατα θα ήταν το μαύρο, σε κάθε τι προφανές θα ήταν ο αντίλογος. Και είναι μαγική. Όπως μαγικά είναι όλα τα πλάσματα που μας εφιστούν την προσοχή στο λοξό, στο παράταιρο, στο κοινωνικά κατακρεουργημένο.

Επιστρέφετε έτσι με ένα τρόπο και στο Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης”. Αδύνατο να ξεχάσουμε την "Ιστορία χωρίς όνομα". Την πρώτη παράσταση που παίχτηκε το 2021 μετά από 7 μήνες που τα θέατρα παρέμειναν κλειστά. 

Το Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης” είναι και θα είναι για εμένα ένα περιβάλλον της ευρύτερης θεατρικής μου οικογένειας. Η Ξένια, η Μαίρη, η Αλεξάνδρα, όλοι τους είναι αγαπημένοι μου άνθρωποι από την εποχή της "Ιστορίας χωρίς όνομα” και της ομορφιάς που είχαμε τότε μοιραστεί. Χαίρομαι πολύ που επιστρέφω για μια εορταστική, επετειακή θα έλεγα παράσταση, κοντά τους. Σε έναν υπέροχο σκηνικά χώρο με τη σπάνια ιδιότητα να συμπεριλαμβάνει στο ρεπερτόριό του ετερόκλητα είδη πάντοτε με κοινό παρανομαστή τον σεβασμό στο κοινό και την υψηλής ποιότητας θέαμα.

Ποια είναι τα επόμενά σας σχέδια;

Ένα διδακτορικό! 

Συμμετέχουν οι χορεύτριες Αναστασία-Νάστια Ντεντιάεβα και Ελένη Φώτου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει η Άση Δημητρολοπούλου, τις χορογραφίες η Έρση Πήττα και το video art ο Τάκης Δημητρακόπουλος.