"Η καρδιά του σκύλου": Επαναλαμβάνεται η περσινή επιτυχία της Έφης Μπίρμπα και του Άρη Σερβετάλη

Η επιτυχημένη παράσταση της Έφης Μπίρμπα και του Άρη Σερβετάλη, "Καρδιά του σκύλου" επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Κιβωτός, από τις 17 Οκτωβρίου. Πρόκειται για το έργο του Ρώσου συγγραφέα, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, που μετράει σχεδόν έναν αιώνα ζωής και αφηγείται την αλληγορική ιστορία ενός σκύλου, στον οποίο μεταμοσχεύεται, ως μέρος ιατρικού πειράματος, η υπόφυση και τα γεννητικά όργανα ενός νεκρού άνδρα, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα εξελιγμένο νέο είδος. Η Έφη Μπίρμπα διάβασε με "αέρινη" αλλά διεισδυτική ματιά την πολυεπίπεδη ιστορία, που θέτει ποικίλα ζητήματα ηθικής φύσης, σχετικά με τα όρια της επιστήμης, με τη χειραγώγηση του ανθρώπου και τη διαφθορά της εξουσίας, δημιουργώντας μία παράσταση-σκοτεινό παραμύθι με ιδιαίτερη σωματική και αισθητική ταυτότητα. Σε αυτήν τη σκοτεινή περιπέτεια που ξεδιπλώνεται στα λημέρια της επιστημονικής φαντασίας, της σάτιρας και της κοινωνικής κριτικής δίπλα στον Άρη Σερβετάλη, στο ρόλο του Σκύλου, και στον Αντώνη Μυριαγκό, στο ρόλο του Γιατρού, ερμηνεύουν οι Ηλέκτρα Νικολούζου, Μιχάλης Θεοφάνους, Χαρά-Μάτα Γιαννάτου, Αλεξάνδρα Καζάζου και Σπύρος Δέτσικας.

Το έργο

Η "Καρδιά του σκύλου" γράφτηκε το 1925 -αλλά δεν δημοσιεύτηκε στη Σοβιετική Ένωση πριν το 1987 λόγω λογοκρισίας- και αποτελεί μια καυστική σάτιρα της (σοβιετικής) κοινωνίας και μια βαθιά διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης. Πρόκειται για ένα ευφυές μείγμα σατιρικής και φιλοσοφικής λογοτεχνίας που ακροβατεί στα όρια της επιστημονικής φαντασίας και του ρεαλισμού, θίγει θέματα που αφορούν τη φύση και την ατομική ταυτότητα και εγείρει ερωτήματα για τις συνέπειες των κοινωνικών πιέσεων και της επιστήμης.

Η πλοκή του έργου περιστρέφεται γύρω από ένα επιστημονικό πείραμα που έχει ως στόχο να μεταμορφώσει έναν αδέσποτο σκύλο σε άνθρωπο. Ο Ρώσος καθηγητής Πρεομπραζένσκι, ένας αριστοκράτης επιστήμονας, επιχειρεί αυτή την τολμηρή διαδικασία, αλλά τα αποτελέσματα είναι απρόβλεπτα. Το πείραμα δεν έχει την αναμενόμενη έκβαση, καθώς ο σκύλος Σάρικ μετατρέπεται σταδιακά σε άνθρωπο αγροίκο που διαλύει τη γαλήνη της καθημερινότητας και θέτει σε κίνδυνο την κοινωνική θέση και την επιστημονική υπόσταση του δημιουργού του, αντικατοπτρίζοντας τα χειρότερα χαρακτηριστικά της "νέας” κοινωνίας.

Όπως μας είπε ο Άρης Σερβετάλης, "το έργο μιλάει για τις απόπειρες της χειραγώγησης των ανθρώπων, ώστε να γίνουν μια αγέλη· για την προσπάθεια να δημιουργηθούν άνθρωποι πειθήνιοι, που δεν θα αντιδρούν στα πράγματα, δεν θα διαβάλουν την τάξη, όπως την εννοούν ορισμένοι. Και το πολύ ενδιαφέρον είναι πως και ο Σκύλος, όταν εξανθρωπίζεται, γίνεται ίδιος με τους οδοκαθαριστές, που κατηγορούσε ότι χτυπούν τα αδέσποτα σκυλιά. Το βρίσκω πολύ ωραίο σχόλιο, γιατί είναι σαν να μας λέει ο Μπουλγκάκοφ 'ωραίες οι θεωρίες, αλλά όταν βρεθούμε σε θέση ισχύος αρχίζουμε να ξεχνάμε'. Η θέση, η εξουσία αλλοιώνει τη στάση μας και θέλει πολύ μεγάλη αντίσταση για να θυμάσαι τι έχεις ζήσει, ποιος είσαι".

© Γιώργος Καπλανίδης

Η παράσταση

Ως προειδοποιητικό παραμύθι για τη διαφύλαξη της ατομικότητάς μας, η "Καρδιά του σκύλου" εναρμονίζεται απόλυτα με τη θεματολογία των έργων που γοητεύουν την Έφη Μπίρμπα ("Άτιτλο", "Σωσίας", "Ριχάρδος Β’", "Δον Κιχώτης", "Το όνειρο ενός γελοίου", "Βατράχια"), έργα δηλαδή που μιλούν για πολύ πυρηνικά ζητήματα με τρόπο στρεβλό, ιδιαίτερο και μοναδικό. Η ιδιοσυγκρασιακή καλλιτέχνιδα προέγγισε με τη μοναδική σκηνοθετική της ματιά το έργο αυτό του Μπουλγκάκοφ, που αναδεικνύει έξοχα τον παραλογισμό της βίαιης αλλαγής της ανθρώπινης φύσης, ώστε να ταιριάζει σε ένα άκαμπτο ιδεώδες, αποκαλύπτοντας τους κινδύνους της απόλυτης συμμόρφωσης του ανθρώπου στις κοινωνικές επιταγές.

Η σκηνοθεσία, η δραματουργία & η σκηνογραφία είναι της Έφης Μπίρμπα, η μουσική σύνθεση & επιμέλεια ήχου του Vangelino Currentzis, ο σχεδιασμός φωτισμού του Σάκη Μπιρμπίλη, ο σχεδιασμός κοστουμιών της Έφης Μπίρμπα & της Βασιλείας Ροζάνα, η επιμέλεια κίνησης του Μιχάλη Θεοφάνους.