Νίκος Καρδώνης: "Η καλύτερη σκηνοθεσία είναι αυτή που δεν φαίνεται"

Τι σας οδήγησε στην απόφαση να σκηνοθετήσετε για πρώτη φορά;
Η πρόταση ήρθε από τον φίλο και συνάδελφο, Γιάννη Δενδρινό. Η επιλογή του έργου ήταν δική του ιδέα. Ένα μικρό απωθημένο του από τη σχολή. Η συγκυρία ήταν ιδανική γιατί με τους συγκεκριμένους ηθοποιούς έχουμε κοινή θεατρική γλώσσα και το έργο μας χάρισε τη δυνατότητα να δοκιμαστούμε σε νέα εκφραστικά μονοπάτια. Ο Τσέχοφ έγραψε την "Αρκούδα” σε μορφή βοντβίλ, είδος μουσικού θεάτρου που απαιτεί από τον ηθοποιό να έχει υψηλή αίσθηση του ρυθμού και τη σωματική του ευελιξία σε συνεχή άρση.

Ποια θέματα διαπραγματεύεται η "Αρκούδα” και πώς αυτά μας αφορούν σήμερα;
Η "Αρκούδα” είναι μια καυστική σάτιρα των ηθών της εποχής που θίγει τον εγκλεισμό του ανθρώπου στα κοινωνικά στερεότυπα με σαρκαστικό χιούμορ και με μια ελαφράδα σαν τον αφρό της σαμπάνιας. Η αέναη μάχη μεταξύ των δύο φύλων, οι κοινωνικοί "κορσέδες", ο έρωτας, η διαχείριση του πένθους και της απώλειας, η αφύπνιση του σεξουαλικού ενστίκτου είναι κάποια από τα διαχρονικά θέματα που πραγματεύεται το έργο.

Ποιους ρόλους ερμηνεύουν οι τρεις ηθοποιοί; Ήταν δική σας η επιλογή του θιάσου;
Ο Γιάννης Δενδρινός ερμηνεύει τον ρόλο του Σμιρνόφ, ενός απόστρατου υπολοχαγού με άξεστη συμπεριφορά που απαιτεί την εξόφληση του χρέους που άφησε ο αποθανών σύζυγος της χήρας Έλενας Πόποβα, την οποία ερμηνεύει η Κατερίνα Λάττα. Είναι μια γυναίκα που έχει απομονωθεί από τη ζωή και τις χαρές της. Ο Γιάννης Λατουσάκης είναι ο υπηρέτης της χήρας. Προσπαθεί να πείσει την κυρία του να βγει στον έξω κόσμο και να απολαύσει τα νιάτα της. Η επιλογή των ηθοποιών ήταν του Γιάννη Δενδρινού και δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη γιατί έχουν απίστευτη χημεία μεταξύ τους.

Ποιο ρόλο παίζει η μουσική και το τραγούδι στην παράσταση;
Όπως προείπα το έργο, γράφτηκε σε μορφή βοντλίλ, είδος θεάτρου που εμπεριέχει μουσικές συνθέσεις ανάμεσα στην πρόζα. Εδώ η μουσική και τα τραγούδια φοδράρουν δραματουργικά την πλοκή του έργου. Είναι ουσιαστικά το απόγειο μιας ψυχικής κλιμάκωσης των ηρώων. Το τραγούδι προκύπτει σαν μια ύψιστη ανάγκη να απογειωθεί ο πεζός λόγος.

Με ποιο τρόπο έχουν επηρεάσει τη μετέπειτα πορεία σας, η οποία τώρα ανοίχτηκε και στο δρόμο της σκηνοθεσίας, όσα αποκομίσατε από την θητεία σας με τον Στάθη Λιβαθινό στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου;
Θεωρώ τον εαυτό μου ευλογημένο που ήταν μέλος αυτής της ομάδας στην επταετή θητεία της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου με επικεφαλής τον Στάθη Λιβαθινό. Ήταν το ουσιαστικό σχολείο στην τέχνη μου και η "προίκα" μου στην μετέπειτα πορεία μου. Το να είσαι συνδημιουργός αποκτώντας έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας, με άλλους αξιόλογους καλλιτέχνες που θαυμάζεις όταν εκείνοι παίζουν, δεν είναι αυτονόητο ούτε δεδομένο τις εποχές που διανύουμε. Ευτυχώς αυτό το ανσάμπλ συνεχίζει και εκτός Πειραματικής Σκηνής. Φέτος, βρισκόμαστε στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων - "Λευτέρης Βογιατζής” με την παράσταση "Berlin Alexanderplatz", σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού. Μια παράσταση συνόλου, ορόσημο της πορείας μας και του τρόπου δουλειάς μας. Το συγκινητικό σ’ αυτό είναι ότι προστίθενται και νεότεροι ηθοποιοί "ανακατεύοντας" δημιουργικά την τράπουλα. Αυτό που έχω κυρίως αποκομίσει από τη θεατρική μου πορεία και το βασικό στοίχημα σε μια παράσταση είναι η αφήγηση μιας ιστορίας απλά, με αρχή, μέση και τέλος, απαλλαγμένη από εντυπωσιασμούς και "σκηνοθετίτιδες". Άλλωστε η καλύτερη σκηνοθεσία είναι αυτή που δεν φαίνεται. Ο ηθοποιός και ο σκηνοθέτης δεν πρέπει να είναι εξυπνότερος από τον ρόλο και τον συγγραφέα. 

"Δραματικές σχολές – σούπερ μάρκετ, απλήρωτες πρόβες, παντελής απουσία ακροάσεων, μαύρα συμβόλαια είναι κάποιες από τις πληγές του καλλιτεχνικού χώρου. Τι ειρωνεία;; Βασική προϋπόθεση για να εισαχθείς σε δραματικές σχολές είναι το απολυτήριο Λυκείου”.

 

Τι σημαίνει για εσάς θέατρο;
Θέατρο για μένα είναι αυτή η απίστευτα μαγική συνομωσία των ηθοποιών όταν ανοίγει η αυλαία με στόχο να αφηγηθούν όλοι μαζί μια ιστορία στη σκηνή. Η τέχνη του θεάτρου έχει έναν οξύμωρο χαρακτήρα. Ξεκινώντας με μια σύμβαση ότι αυτό που βλέπεις γίνεται στα ψέματα, έρχεσαι αντιμέτωπος με τις μεγαλύτερες αλήθειες, προσωπικές και συμπαντικές. 

"Η ζωή είναι μια πορεία προς τη φυλακή, η αληθινή λογοτεχνία οφείλει να διδάσκει πως να διαφεύγεις ή να υπόσχεται την ελευθερία": Συμφωνείτε με αυτή τη φράση του Τσέχοφ;
Με την πάροδο του χρόνου κάποια "συστατικά" του εαυτού μας, όπως το ένστικτο, η φαντασία, ο αυθορμητισμός, που τα έχουμε εξ απαλών ονύχων, αδρανούν. Ξεχνάμε ακόμα και βασικές οργανικές λειτουργίες, όπως η αναπνοή μας. Πράγμα, φυσικά, αυτονόητο, η λογοτεχνία και γενικότερα η Τέχνη δεν νομίζω ότι είναι ικανές να "επιδιορθώσουν" την παρακμή του ανθρώπινου είδους, αλλά μπορούν να παρηγορήσουν και να μας πουν ότι ο δρόμος προς την ελευθερία είναι η φαντασία και το υγιές πνεύμα.

Πώς σχολιάζετε το Προεδρικό Διάταγμα 85;
Η απόφαση του προεδρικού διατάγματος με θύμωσε αλλά δεν με ξάφνιασε. Είναι η φυσική εξέλιξη μιας χρόνιας απαξιωτικής αντιμετώπισης προς τον καλλιτεχνικό χώρο. Δραματικές σχολές – σούπερ μάρκετ, απλήρωτες πρόβες, παντελής απουσία ακροάσεων, μαύρα συμβόλαια είναι κάποιες από τις πληγές. Τι ειρωνεία;; Βασική προϋπόθεση για να εισαχθείς σε δραματικές σχολές είναι το απολυτήριο Λυκείου.

Προπώληση μέσω viva.gr