Μάριος Ποντίκας: Δίνοντας φωνή στο τραύμα της νεότερης Ελλάδας

Εν αναμονή και του νέου ανεβάσματος του έργου του "Γάμος" από το θέατρο Επί Κολωνώ, αποχαιρετούμε τον συγγραφέα που έφυγε πρόσφατα, αφήνοντας μια πολύτιμη πνευματική παρακαταθήκη.

Μάριος Ποντίκας

Μέσα από 15 θεατρικά έργα ο Μάριος Ποντίκας, που έφυγε από τη ζωή στις 17 Σεπτεμβρίου, αιχμαλώτισε σαράντα χρόνια ελληνικής πραγματικότητας. Ξεκινώντας μέσα στη δικτατορία, το 1971 και αφήνοντας το τελευταίο του κείμενο το 2011, κατέγραψε με την αιχμηρή αλλά μαζί και τρυφερή γραφή του την πολύμορφη διαδρομή της διαρκώς μετασχηματιζόμενης ελληνικής συνθήκης - αναδεικνύοντας ως σταθερό πυρήνα της τον άνθρωπο και την ηθική, ατομική του ευθύνη, η οποία μοιραία γίνεται και συλλογική. Τα περισσότερα έργα του παίχτηκαν στη Στοά, που τον σύστησε στο κοινό ανεβάζοντας την άνοιξη του 1972 την "Πανοραμική θέα μιας νυχτερινής εργασίας", αλλά και στο Θέατρο Τέχνης, στο Εθνικό (του Διοικητικού Συμβουλίου του οποίου διετέλεσε μέλος), στο ΚΘΒΕ, στο Θεσσαλικό Θέατρο, κ.α., ενώ παράλληλα υπέγραψε έργα για το ραδιόφωνο, διηγήματα καθώς και διασκευές λογοτεχνικών κειμένων για την τηλεόραση.

Θεατές
"Θεατές", Εθνικό Θέατρο, 2013

Μεγαλωμένος καθώς ήταν στο ταραγμένο κλίμα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (έ.γ. 1942), ο Ποντίκας ενσωμάτωσε στο θέατρό του αυτή την πραγματικότητα, μετουσιώνοντάς την με αξιοσημείωτη δεινότητα σε ένα άκρως διεισδυτικό, ρεαλιστικό όσο και υπαινικτικό, θέατρο. Καθώς τα πρώτα του έργα γράφτηκαν μέσα στη δικτατορία ("Πανοραμική θέα" - 1971, "Ο Λάκκος και η φάβα" - 1972, "Το τρομπόνι" - 1973), αποτύπωσαν με ευθύτητα -αν και έμμεση γλώσσα- τον ζόφο της περιόδου, ενώ ειδικά το "Τρομπόνι" ανέβασε στη σκηνή (όχι χωρίς συνέπειες για τον θίασο στη Θεσσαλονίκη που το παρουσίασε σε πανελλήνια πρεμιέρα) το πλέον επαχθές πρόσωπο του καθεστώτος: τα βασανιστήρια των αντιφρονούντων.

Γάμος
Νίκος Βαρδακαστάνης©
"Γάμος", Θέατρο Σταθμός, 2020

Στα χρόνια και τα έργα που ακολούθησαν, ο Ποντίκας συνέχισε να μεταχειρίζεται ως υλικό του την ελληνική κοινωνία, καταλήγοντας να συνθέσει ένα δραματουργικό "χάρτη" των μετασχηματισμών και των μεταμορφώσεών της - χωρίς να ξεχνάει ότι είναι δημιουργός και, άρα, το σταθερό ζητούμενο είναι η σύνθεση ζωντανών, σκηνικά λειτουργικών έργων. Τέτοια έγραψε, τόσο αυτά που ανήκουν στην κύρια δημιουργική περίοδο, όπου το ύφος του ήταν κοντύτερα σε ό,τι ορίζεται ως "ρεαλισμός", όσο και στην τελευταία φάση της δραματουργίας του, όπου στράφηκε θεματολογικά στους αρχαίους μύθους και υφολογικά οδηγήθηκε στον συμβολισμό ή την αφαίρεση ("Ο Δολοφόνος του Λάιου και τα Κοράκια" - 2004, "Η Κασσάνδρα απευθύνεται στους νεκρούς" - 2007 -δεν είναι τυχαίο ότι το ανέβασε ο μετρ του τελετουργικού θεάτρου, Θόδωρος Τερζόπουλος-, "Χλιμίντρισμα" - 2011) - μιλώντας όμως και πάλι, από άλλο δρόμο, για το τώρα του κόσμου μας

Γάμος
Γιώργος Χατζηνικολάου_Μαρία Αναματερού©
Ο "Γάμος" θα ανεβεί αυτή τη σεζόν στο Επί Κολωνώ

Εξάλλου, ήδη από τα έργα της πρώτης φάσης, ο Ποντίκας διαρρύγνυε σταθερά τον ρεαλισμό χρησιμοποιώντας την ειρωνεία, την παρωδία, ακόμη και τον σουρεαλισμό ή και δραματουργικά στοιχεία που φλερτάρουν με τη σύγχρονη περφόρμανς, όπως στο "Γάμο", όπου πρωταγωνιστεί επί σκηνής το τυλιγμένο εξολοκλήρου με γάζες σώμα της (βουβής) ηρωίδας, θύματος βιασμού που αυτοπυρπολήθηκε.

Διαβάστε Επίσης

Τα πρόσωπα και τα θέματά του, καίρια επιλεγμένα, απηχούν μέχρι σήμερα την αναγκαιότητα που τα γέννησε και που τα καθιστά ακόμη ζωντανά. Οι "Θεατές" (1979), για παράδειγμα, ενώ αναφέρονται στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, ανοίγουν ένα συνολικό σχόλιο για τον εφησυχασμό του καθημερινού πολίτη απέναντι στην κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα που τον καταπίνει, ενώ αυτός προτιμά να την παρακολουθεί ηδονοβλεπτικά από την κλειδαρότρυπα  - έργο που βρήκε τη θέση του στο ρεπερτόριο του Εθνικού το 2013, σε μια παράσταση σκηνοθετημένη από την Κατερίνα Ευαγγελάτου. Ή ο "Ορθός Λόγος", στην κορύφωση της δεκαετίας του ’80 (1987), που απεικονίζει την κοινωνική ελίτ να βουλιάζει στο τέλμα της διαφθοράς της. Και, βέβαια, ο "Γάμος", έργο του 1980, όπου μια νεαρή κοπέλα αναγκάζεται από την οικογένειά της να παντρευτεί τον βιαστή της προκειμένου να αποφευχθεί το σκάνδαλο. 

Διαβάστε Επίσης

Με θέμα σοκαραστικά επίκαιρο, ο "Γάμος" είναι το έργο του Ποντίκα που παίχτηκε πιο πρόσφατα (στο θέατρο Σταθμός, το χειμώνα του 2020, σε συν-σκηνοθεσία Κώστα Παπακωνσταντίνου και Αγγελικής Μαρίνου), ενώ έχει ήδη συμπεριληφθεί στο φετινό ρεπερτόριο του θεάτρου Επί Κολωνώ, σε σκηνοθεσία της Ελένης Σκότη.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Θέατρο

Η "Δεσποινίς Τζούλια" στο Μέγαρο βουτάει στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής

Το αριστούργηματικό έργο του Αυγούστου Στρίντμπεργκ, απαγορευμένο στην Αγγλία για πενήντα χρόνια, παρουσιάζεται στην αίθουσα "Σύλλογος Φίλων Μουσικής" του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
07/10/2022

Μια παράσταση-αλληγορία για τον κορωνοϊό στο Ίδρυμα Κακογιάννη

Το ιστορικό Ελληνογερμανικό Θέατρο της Κολωνίας έρχεται στην Ελλάδα με αφορμή τα 70 χρόνια από την ίδρυση του Ινστιτούτου Γκαίτε στη χώρα μας.

"Αδεξιότητες ή ένας τρόπος να μην τα καταφέρεις": Μια εμπειρία-ύμνος για το μεγαλείο της αποτυχίας

Η παράσταση ανεβαίνει για δύο βραδιές στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της σειράς Θέατρο @ ΜegaronUnderground.

Η αρχαία ελληνική μυθολογία μέσα από τα μάτια της Μάρθα Γκράχαμ

Η παρουσίαση που φιλοξενείται στο Θέατρο Πορεία στις 18 Οκτωβρίου είναι η πρώτη της σειράς και εστιάζει στα έργα Clytemnestra και Night Journey.

"Η Αρρώστια του Θανάτου" της Μαργκερίτ Ντυράς ανεβαίνει στο Δρόμος

Η θεατρική ομάδα ΜΗΔΕΙΑ μας δείχνει τον τρόπο που λειτουργεί ο εαυτός μας στο θαμμένο παρελθόν.

Ο Γιώργος Κουτλής στο Εθνικό με άπαιχτο αστυνομικό θρίλερ παραλόγου

Για πρώτη φορά παρουσιάζεται στην Ελλάδα το έργο "Ο άνθρωπος απ’ το Παντόλσκ" του σύγχρονου διακεκριμένου συγγραφέα Ντιμίτρι Ντανίλοφ με τους Δημήτρη Ήμελλο και Άρη Μπαλή στον θίασο.

Τα "Πρωτοσέλιδα" του 1922 σε μια παράσταση για την Μικρασιατική Καταστροφή

Η ομάδα της Baumstrasse παρουσιάζει ένα νέο έργο που μας φέρνει αντιμέτωπους με τα ερωτήματα που γέννησε η καταστροφή του 1922.