Μάριος Ποντίκας: Δίνοντας φωνή στο τραύμα της νεότερης Ελλάδας

Εν αναμονή και του νέου ανεβάσματος του έργου του "Γάμος" από το θέατρο Επί Κολωνώ, αποχαιρετούμε τον συγγραφέα που έφυγε πρόσφατα, αφήνοντας μια πολύτιμη πνευματική παρακαταθήκη.

Μάριος Ποντίκας

Μέσα από 15 θεατρικά έργα ο Μάριος Ποντίκας, που έφυγε από τη ζωή στις 17 Σεπτεμβρίου, αιχμαλώτισε σαράντα χρόνια ελληνικής πραγματικότητας. Ξεκινώντας μέσα στη δικτατορία, το 1971 και αφήνοντας το τελευταίο του κείμενο το 2011, κατέγραψε με την αιχμηρή αλλά μαζί και τρυφερή γραφή του την πολύμορφη διαδρομή της διαρκώς μετασχηματιζόμενης ελληνικής συνθήκης - αναδεικνύοντας ως σταθερό πυρήνα της τον άνθρωπο και την ηθική, ατομική του ευθύνη, η οποία μοιραία γίνεται και συλλογική. Τα περισσότερα έργα του παίχτηκαν στη Στοά, που τον σύστησε στο κοινό ανεβάζοντας την άνοιξη του 1972 την "Πανοραμική θέα μιας νυχτερινής εργασίας", αλλά και στο Θέατρο Τέχνης, στο Εθνικό (του Διοικητικού Συμβουλίου του οποίου διετέλεσε μέλος), στο ΚΘΒΕ, στο Θεσσαλικό Θέατρο, κ.α., ενώ παράλληλα υπέγραψε έργα για το ραδιόφωνο, διηγήματα καθώς και διασκευές λογοτεχνικών κειμένων για την τηλεόραση.

Θεατές
"Θεατές", Εθνικό Θέατρο, 2013

Μεγαλωμένος καθώς ήταν στο ταραγμένο κλίμα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (έ.γ. 1942), ο Ποντίκας ενσωμάτωσε στο θέατρό του αυτή την πραγματικότητα, μετουσιώνοντάς την με αξιοσημείωτη δεινότητα σε ένα άκρως διεισδυτικό, ρεαλιστικό όσο και υπαινικτικό, θέατρο. Καθώς τα πρώτα του έργα γράφτηκαν μέσα στη δικτατορία ("Πανοραμική θέα" - 1971, "Ο Λάκκος και η φάβα" - 1972, "Το τρομπόνι" - 1973), αποτύπωσαν με ευθύτητα -αν και έμμεση γλώσσα- τον ζόφο της περιόδου, ενώ ειδικά το "Τρομπόνι" ανέβασε στη σκηνή (όχι χωρίς συνέπειες για τον θίασο στη Θεσσαλονίκη που το παρουσίασε σε πανελλήνια πρεμιέρα) το πλέον επαχθές πρόσωπο του καθεστώτος: τα βασανιστήρια των αντιφρονούντων.

Γάμος
Νίκος Βαρδακαστάνης©
"Γάμος", Θέατρο Σταθμός, 2020

Στα χρόνια και τα έργα που ακολούθησαν, ο Ποντίκας συνέχισε να μεταχειρίζεται ως υλικό του την ελληνική κοινωνία, καταλήγοντας να συνθέσει ένα δραματουργικό "χάρτη" των μετασχηματισμών και των μεταμορφώσεών της - χωρίς να ξεχνάει ότι είναι δημιουργός και, άρα, το σταθερό ζητούμενο είναι η σύνθεση ζωντανών, σκηνικά λειτουργικών έργων. Τέτοια έγραψε, τόσο αυτά που ανήκουν στην κύρια δημιουργική περίοδο, όπου το ύφος του ήταν κοντύτερα σε ό,τι ορίζεται ως "ρεαλισμός", όσο και στην τελευταία φάση της δραματουργίας του, όπου στράφηκε θεματολογικά στους αρχαίους μύθους και υφολογικά οδηγήθηκε στον συμβολισμό ή την αφαίρεση ("Ο Δολοφόνος του Λάιου και τα Κοράκια" - 2004, "Η Κασσάνδρα απευθύνεται στους νεκρούς" - 2007 -δεν είναι τυχαίο ότι το ανέβασε ο μετρ του τελετουργικού θεάτρου, Θόδωρος Τερζόπουλος-, "Χλιμίντρισμα" - 2011) - μιλώντας όμως και πάλι, από άλλο δρόμο, για το τώρα του κόσμου μας

Γάμος
Γιώργος Χατζηνικολάου_Μαρία Αναματερού©
Ο "Γάμος" θα ανεβεί αυτή τη σεζόν στο Επί Κολωνώ

Εξάλλου, ήδη από τα έργα της πρώτης φάσης, ο Ποντίκας διαρρύγνυε σταθερά τον ρεαλισμό χρησιμοποιώντας την ειρωνεία, την παρωδία, ακόμη και τον σουρεαλισμό ή και δραματουργικά στοιχεία που φλερτάρουν με τη σύγχρονη περφόρμανς, όπως στο "Γάμο", όπου πρωταγωνιστεί επί σκηνής το τυλιγμένο εξολοκλήρου με γάζες σώμα της (βουβής) ηρωίδας, θύματος βιασμού που αυτοπυρπολήθηκε.

Διαβάστε Επίσης

Τα πρόσωπα και τα θέματά του, καίρια επιλεγμένα, απηχούν μέχρι σήμερα την αναγκαιότητα που τα γέννησε και που τα καθιστά ακόμη ζωντανά. Οι "Θεατές" (1979), για παράδειγμα, ενώ αναφέρονται στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, ανοίγουν ένα συνολικό σχόλιο για τον εφησυχασμό του καθημερινού πολίτη απέναντι στην κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα που τον καταπίνει, ενώ αυτός προτιμά να την παρακολουθεί ηδονοβλεπτικά από την κλειδαρότρυπα  - έργο που βρήκε τη θέση του στο ρεπερτόριο του Εθνικού το 2013, σε μια παράσταση σκηνοθετημένη από την Κατερίνα Ευαγγελάτου. Ή ο "Ορθός Λόγος", στην κορύφωση της δεκαετίας του ’80 (1987), που απεικονίζει την κοινωνική ελίτ να βουλιάζει στο τέλμα της διαφθοράς της. Και, βέβαια, ο "Γάμος", έργο του 1980, όπου μια νεαρή κοπέλα αναγκάζεται από την οικογένειά της να παντρευτεί τον βιαστή της προκειμένου να αποφευχθεί το σκάνδαλο. 

Διαβάστε Επίσης

Με θέμα σοκαραστικά επίκαιρο, ο "Γάμος" είναι το έργο του Ποντίκα που παίχτηκε πιο πρόσφατα (στο θέατρο Σταθμός, το χειμώνα του 2020, σε συν-σκηνοθεσία Κώστα Παπακωνσταντίνου και Αγγελικής Μαρίνου), ενώ έχει ήδη συμπεριληφθεί στο φετινό ρεπερτόριο του θεάτρου Επί Κολωνώ, σε σκηνοθεσία της Ελένης Σκότη.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Θέατρο

"Μάλο Μόμε ή μικρό κορίτσι": Συζήτηση με θέμα τη μετανάστευση μετά την παράσταση

Αποκλειστικά γι' αυτή τη βραδιά θα ισχύσει ειδική προσφορά εισιτηρίου.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
23/02/2024

Η "Κυρά της Ρω" με τη Φωτεινή Μπαξεβάνη επιστρέφει για έβδομη χρονιά

Το βαθιά ανθρώπινο, συγκινητικό κείμενο του διεθνώς βραβευμένου Γιάννη Σκαραγκά για τη ζωή της Κυράς της Ρω, κατά κόσμον Δέσποινας Αχλαδιώτη, επαναλαμβάνεται για λίγες παραστάσεις.

H "Δεσποινίς Τζούλια" μετακομίζει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Η παράσταση του Πάνου Κούγια θα συνεχίσει το ταξίδι της στο Δ.Θ.Π. και αργότερα σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ.

Onassis Dance Days: Η Miet Warlop χορογραφεί ένα τραγούδι με αίμα, δάκρυα και ιδρώτα

Το φεστιβάλ στην αιχμή του σύγχρονου χορού επιστρέφει στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση (23/2-3/3) και μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε τη Βελγίδα χορογράφο του "One Song", μιας σαρωτικής παράστασης για την επιμονή στη ζωή.

"Ok Boomer": Το ξεκατίνιασμα συνεχίζεται στο Μικρό Παλλάς μέχρι τις 26 Μαρτίου!

Φαίδρα Δρούκα και Θοδωρής Αθερίδης ξεμπροστιάζονται με αγάπη κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00, υπό το αδιάκριτο μουσικό βλέμμα του Αλκιβιάδη Κωνσταντόπουλου.

"Καταποντισμός": Ο Βασίλης Βηλαράς φέρνει στο Εθνικό τη gay Ελλάδα της Μεταπολίτευσης

Μέσα από πραγματικές επιστολές προς το περιοδικό "Αμφί", οι Βασίλης Βηλαράς, Ανδρέας Λαζαράκος, Kristof, Niko Rupllem και Dolly Vara μεταφέρουν στο τώρα τις επιθυμίες και τις αγωνίες των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων του τότε.

Ποιο είναι το "κορίτσι-λεοπάρδαλη", η ζωή του οποίου γίνεται παράσταση;

Η Τώνια Ράλλη διασκευάζει για πρώτη φορά το βιβλίο της Ελένης Σικελιανός "Εσύ, η ζωώδης μηχανή", που αφηγείται την απίστευτη ζωή μιας γυναίκας που έζησε στην Αμερική στα μέσα του 20ού αι.