Η πρωτοεμφανιζόμενη στη χώρα μας Ιρανή σκηνοθέτις Αφσανέχ Μαχιάν μίλησε στη Μαρία Κρύου για την παράσταση-ντοκουμέντο «Από το υπόγειο στην ταράτσα» που θα παιχτεί στην Πειραιώς 260, στις 8-9/6, αλλά και για την τέχνη στο Ιράν.
Μιλήστε μας για εσάς, την καταγωγή σας και τι σας έδωσε το ερέθισμα να ασχοληθείτε με το θέατρο.
Γεννήθηκα στην Τεχεράνη. Ενδιαφέρθηκα για το θέατρο από την εφηβεία μου, σπούδασα στο πανεπιστήμιο, έχω πτυχίο υποκριτικής και μεταπτυχιακό στη σκηνοθεσία. Είμαι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Ιρανών σκηνοθετών θεάτρου. Εργάζομαι στο χώρο του θεάτρου στο Ιράν ως ηθοποιός και σκηνοθέτης πάνω από 25 χρόνια.
Τι αγαπάτε και τι μισείτε στη χώρα σας;
Αγαπώ την αρχαία και πλούσια πολιτιστική μας παράδοση και κουλτούρα, την ενέργεια και τον ενθουσιασμό που διακρίνουν τη γενιά μας και φυσικά μισώ τον πόλεμο και τη βία που δυστυχώς αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην ευρύτερη περιοχή.
Πόσο εύκολο είναι να κάνεις τέχνη στο Ιράν σήμερα; Υπάρχει πρόσφορο έδαφος για καλλιτεχνικές ανταλλαγές;
Το να κάνεις θεατρική δουλειά στο Ιράν είναι από μόνο του μια πρόκληση, όπως άλλωστε και σε πολλές άλλες χώρες στον κόσμο. Εδώ και λίγα χρόνια, το θέατρο αρχίζει να ανθεί. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της εμφάνισης πολλών ιρανικών θεατρικών ομάδων. Τα τελευταία επίσης χρόνια διεθνείς παραγωγές και δημιουργοί από όλο τον κόσμο παρουσιάζονται στο Ιράν, όπως και πάρα πολλές ιρανικές δημιουργίες βρίσκουν το δρόμο τους προς την παγκόσμια θεατρική σκηνή.
Η περσική λογοτεχνία έχει να επιδείξει έναν ανεξάντλητο πλούτο ως προς τους συγγραφείς και ποιητές. Ποιος είναι ο αγαπημένος σας;
Ο αγαπημένος μου συγγραφέας είναι ο Sadegh Hedayat. Λατρεύω το σουρεαλισμό που χαρακτηρίζει τα έργα του, καθώς επίσης και τα εξαιρετικά λεπτά όρια μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου. Στην ποίηση αγαπώ τα κλασικά έργα του Rumi. Η επιλογή μεταξύ των σύγχρονων ποιητών είναι εξαιρετικά δύσκολη, διότι είναι σαν να μου ζητάτε να επιλέξω ένα αγαπημένο φαγητό από ένα τραπέζι γεμάτο υπέροχα πιάτα. Σχεδόν αδύνατον!
Στην παράσταση σας σημείο αναφορά γίνεται ένα ροκ ιρανικό συγκρότημα, οι Yellow Dogs. Υπάρχει ροκ σκηνή στην Τεχεράνη ή σε άλλες πόλεις;
Υπάρχουν ροκ συγκροτήματα ενεργά στο Ιράν. Υπάρχει κλασική, metal, jazz, punk, fusion και άλλες μουσικές σκηνές. Το δικό μου αγαπημένο συγκρότημα είναι οι Manoha.
Τι συνέβη στους Yellow Dogs και το 2013 ένα από τα μέλη του συγκροτήματος δολοφόνησε τρία και τραυμάτισε ένα από τα υπόλοιπα μέλη;
Είναι μια πολύ θλιβερή ιστορία! Ήταν τόσο νέοι, σχεδόν έφηβοι. Βρίσκονταν σε μια ξένη χώρα και απλά προβλήματα που θα μπορούσαν να είχαν λυθεί πολύ εύκολα έγιναν ξαφνικά πολύ πιο σημαντικά. Φυσικά και η πίεση της μετανάστευσης έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο. Ήταν γεμάτοι ενέργεια, νέοι και ταυτόχρονα εξόριστοι. Κάποιοι έπαθαν κατάθλιψη κι έγινε το κακό.
Τι θέλετε να δείξετε μέσα από την ιστορία τους;
Θέλω να πω ότι η μετανάστευση δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση. Πιστεύω ότι αν είναι δυνατόν είναι καλύτερο κανείς να μένει στην πατρίδα του, δίπλα σε εκείνους που αγαπάει και τον αγαπούν, και να προσπαθεί. Να προσπαθεί να αλλάξει τις συνθήκες λίγο λίγο...
Η διάσημη Ιρανή σκηνοθέτις Μαρζάν Σατραπί έχει δηλώσει πως ενώ στην Τεχεράνη μεγάλωνε σαν πριγκίπισσα, στην Αυστρία την έκαναν να νιώθει σαν βρόμα. Έχετε νιώσει κι εσείς την ταυτότητά σας να συντρίβεται ταξιδεύοντας στην Ευρώπη;
Όχι, πιστεύω πως κάθε άνθρωπος συγκεντρώνει διαφορετικές εμπειρίες ζώντας ή ταξιδεύοντας σε άλλες χώρες. Εξαρτάται από τόσο πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Η δική μου εμπειρία από τα ταξίδια για τις παραστάσεις και την παρουσίαση της δουλειάς μου ήταν πάντα πολύ θετική.
Η βίαιη πράξη ενός ισλαμιστή καμικάζι κι ενός Ευρωπαίου ρατσιστή μπορεί να τινάξει στον αέρα την αντίληψή μας για την πραγματικότητα με τον ίδιο τρόπο;
Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για μια τρομοκρατική πράξη. Είναι μια τραγωδία.
