Επιτέλους: μια παράσταση-εμπειρία. Δεν ήταν θέατρο. Δεν ήταν κινηματογράφος. Ήταν μια αβάσταχτα λυρική και τεχνικά αριστοτεχνική σύζευξη των δύο τεχνών σε ένα θέαμα-πείραμα, το οποίο, κατά τη γνώμη μου, συνιστούσε αυτόνομο έργο τέχνης.
Με αφορμή τη «Δεσποινίδα Ζιλί» του Στρίντμπεργκ, δυό κάμεραμαν αλλά και οι ίδιοι οι ηθοποιοί της βερολινέζικης Schaubuhne κινηματογραφούσαν μια 75λεπτη ταινία-φόρο τιμής στο σινεμά του Ταρκόφσκι, του Μπέργκμαν και του Χάνεκε, μέσα σε ένα άκρως εντυπωσιακό σκηνικό-κινηματογραφικό πλατό. Η ταινία που γυριζόταν επί τόπου προβαλλόταν, με αυτόματο μοντάζ, στην οθόνη πάνω από το σκηνικό, ενώ δύο άλλα μέλη του θιάσου είχαν αναλάβει, ενώπιόν μας, το μπρουιτάζ, τη ζωντανή δηλαδή αναπαραγωγή των ήχων, όπως στον παλιό κινηματογράφο.
Έχοντας δει και στο παρελθόν τις multimedia παραστάσεις της βρετανίδας σκηνοθέτιδας Κέιτι Μίτσελ στο Εθνικό θέατρο της Αγγλίας, όπου το live filming έχει τον πρώτο λόγο, περίμενα πώς και πώς την πρώτη αυτή άφιξή της στα μέρη μας. Και η εκδοχή της στην «Δεσποινίδα Ζυλί» του Αυγούστου Στρίντμπεργκ, εκτός από το ότι δικαίωσε τις αισθητικές προσδοκίες μου, μου ράγισε την καρδιά με την υπόκωφη τρυφερότητα που ανέδιδε για ένα-δυο θέματα, τα οποία, από την εποχή του Σουηδού μέχρι σήμερα, βασανίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη, όπως η ερωτική προδοσία και το πέρασμα, εν μία νυκτί, από την ευτυχία στη δυστυχία.
Η σκηνοθεσία της Μίτσελ, σε συνεργασία με τον video designer Λέο Βάρνερ, και με τον βερολινέζικο θίασο της Schaubuhne επί σκηνής, βασιζόταν σε μια σχεδόν μαρξιστική ανάγνωση του διάσημου μονόπρακτου έργου του 1888: πρωταγωνίστρια δεν ήταν εδώ η ατιμασμένη μεγαλοαστή Ζιλί που πλάγιασε με τον ταπεινό πλην όμως γοητευτικό υπηρέτη της, τον Ζαν, αλλά η φτωχή υπηρέτριά της και αρραβωνιαστικιά του Ζαν, η μαγείρισσα Κριστίν, ένα σχεδόν βουβό πρόσωπο του έργου. Σα να μας λέει, δηλαδή, η Μίτσελ «Σιγά μην κλάψουμε για την επιπόλαιη πλούσια Δεσποινίδα Ζιλί! Το αληθινό δράμα το ζει η υπηρέτρια-τελεία και παύλα!», μετατοπίζοντας μεμιάς το κέντρο βάρος του έργου από την πάλη των τάξεων και των φύλων σε εκείνο του ανθρώπινου -και δη γυναικείου- δράματος.
Και η Γιούλι Μπέβε στο ρόλο της Κριστίν, όπως ήδη γράφτηκε στον ξένο Τύπο, έδωσε ένα «σιωπηλό ρεσιτάλ» με τα βλέμματα και τις κινήσεις των χεριών της, εκπέμποντας τον βουβό της πόνο τόσο στη σκηνή όσο και στην ταινία-πορτραίτο της. Κρίμα που η επόμενη παράσταση που είδα από την βερολινέζικη Schaubuhne στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, χθες το βράδυ, το -υποτιθέμενο- μουσικό θέατρο «Επιστροφή του Οδυσσέα» του Ούγγρου σκηνοθέτη Νταβίντ Μάρτον αποδείχτηκε -το λιγότερο- απαράδεκτη, με την Γιούλι Μπέβε (την εξαιρετική Κριστίν στην «Δεσποινίδα Ζιλί») να ερμηνεύει -μάλλον απογοητευτικά- μια ανόητα κωμικοτραγική Πηνελόπη...
