Απόστολος Ντελάκος, "Επιστημολογίες της στεναχώριας", EIGHT / το ΟΧΤΩ
Το εκθεσιακό 2025 ξεκίνησε με τα εγκαίνια του νέου κύκλου εκθέσεων της Εθνικής Πινακοθήκης που έμελλε να μας απασχολήσουν στη συνέχεια για τους λάθος λόγους, και συγκεκριμένα για τον βανδαλισμό των έργων του Χριστόφορου Κατσαδιώτη από βουλευτή της Νίκης και τη συζήτηση περί του αν χωράνε "βλάσφημα" έργα στα μουσεία που πληρώνει ο 'Έλληνας φορολογούμενος και πηγαίνουν τα… "παιδιά μας". Κάνοντας την ανασκόπηση της χρονιάς την πικρή επίγευση της λογοκρισίας ήρθε να ενισχύσει στο τέλος του 2025 η απαράδεκτη απαγόρευση τραγουδιών στα σλάβικα σε εκδήλωση στη Φλώρινα που μας θύμισε το πολύ ενδιαφέρον φιλμ του Δημήτρη Αμελαδιώτη και της Βιργινίας Μαστρογιαννάκη "Τραγούδια άνευ λόγου / το Α’ μέλος των Πρεσπών" που είχε παρουσιαστεί πριν μερικά χρόνια στην έκθεση "Waste/d Pavilion Επεισόδιο 3" στο State of Concept Athens σε επιμέλεια της ΠΑΤ. Το έργο επισημαίνει κρυπτικά το ζήτημα της γλωσσικής απαγόρευσης που επιβλήθηκε στους σλαβόφωνους της περιοχής, οι οποίοι προκειμένου να διατηρήσουν την πολιτισμική τους ταυτότητα, "σιγούν" τα λόγια από τα τραγούδια τους και τα ερμηνεύουν με τη μελωδία των χάλκινων οργάνων.
Βιργινία Μαστρογιαννάκη "reading in/reading out"
Η περφόρμανς της Βιργινίας Μαστρογιαννάκη "reading in/reading out" που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της σημαντικής έκθεσης "Δημοκρατία”, σε επιμέλεια της Συραγώς Τσιάρα, μας κράτησε κάμποση από τις 4,5 ώρες της διάρκειάς της στο αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης στις αρχές του Ιανουαρίου του 2025. Η κοπιώδης επιτελεστική ανάγνωση του Συντάγματος της Βουλής των Ελλήνων από την καλλιτέχνιδα, σιγώντας με τρόπο τυχαίο ορισμένα σημεία, όταν το σώμα έχει ανάγκη από οξυγόνο, είναι ένα έργο αναφοράς που μοιάζει να ανατροφοδοτείται διαρκώς από την πολιτική επικαιρότητα.
Νατάσα Μπιζά "Changing Grounds, Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης”
Επιστρέφοντας στο μεσοπάτωμα (Ενδιάμεσο Χώρο) της Εθνικής Πινακοθήκης, η χρονιά έκλεισε με την ατομική έκθεση της Νατάσας Μπιζά "Changing Grounds, Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης” σε επιμέλεια της Ελπινίκης Μεϊντάνη που αποτελεί την πιο ουσιαστική μέχρι σήμερα χρήση του συγκεκριμένου χώρου, τουλάχιστον όπως μας τον είχε παρουσιάσει η Τσιάρα όταν ανέλαβε. Δίνοντας δηλαδή τη δυνατότητα σε σύγχρονες/ους καλλιτέχνιδες/ες να δουλέψουν με την Πινακοθήκη παράγοντας νέα έργα σε διάλογο με τη συλλογή της στα πρότυπα και των διεθνών ιστορικών μουσείων και Πινακοθηκών. Τα δύο βίντεο, όπως και το βιβλίο-έργο, που συνδυάζουν την ικανότητα της Μπιζά να ανασκάπτει και να αναδεικνύει απρόσμενες διαδρομές που μιλούν για θέματα εθνικής ταυτότητας και πολιτικής είχαν περισσότερο ενδιαφέρον. Αντίθετα, τα πιο συμπληρωματικά επιτοίχια έργα ενώ αξιοποιούν ενδιαφέρουσες πληροφορίες από τη διαδρομή και την πιο ανθρωποκεντρική πλευρά του ιδρύματος μένουν σε ένα πιο εγκεφαλικό και φορμαλιστικό επίπεδο ειδικότερα παρουσιασμένα σε έναν δύσκολο αρχιτεκτονικά χώρο όπως ο συγκεκριμένος.
Τζάνις Ράφα "We Betrayed the Horses / Εμείς που προδώσαμε τα άλογα"
Από τα highlights της χρονιάς η εμβυθιστική έκθεση της Τζάνις Ράφα "We Betrayed the Horses / Εμείς που προδώσαμε τα άλογα" σε επιμέλεια της Δάφνης Βιτάλη στο ΕΜΣΤ, που προανείγγειλε κατά ένα τρόπο το μεγάλο αφιέρωμα του ΕΜΣΤ στα ζώα "Why look at animals?” σε επιμέλεια της Κατερίνας Γρέγου. Ανέδειξε με τολμηρό τρόπο μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της δουλειάς της εικαστικού, τα οποία σε μεμονωμένες παρουσιάσεις δεν είχαν αποτυπωθεί τόσο. Για παράδειγμα την εννοιολογική πτυχή των γλυπτών της από νέον που συνδυάζουν έρευνα, κείμενο και υλικά σχετικά με τη φροντίδα των αλόγων, όπως το αλειμμένο με λίπος για τις οπλές αλόγου "Αιτία θανάτου #1” που αποτίνει φόρο τιμής στα ζώα που τραυματίζονται σε αγώνες ή ολοκληρώνουν την καριέρα τους και στη συνέχεια θανατώνονται, τα οποία βρήκαμε πιο επιδραστικά από την ενσωμάτωση αρχειακού υλικού στις βιντεοεγκαταστάσεις της, μια προσθήκη που τελικά λειτουργεί μάλλον υπονομευτικά στη δυναμική των πλάνων της Ράφα από τον άδειο ιππόδρομο.
Διαβάστε Επίσης
"Disengagement Rehearsals", Πέγκυ Ζάλη, Παναγιώτης Λιανός, Χρήστος-Γ. Κρητικός
Εστιάζοντας σε θέματα που μας απασχολούν και λείπουν από την εικαστική ατζέντα, οι μεμονωμένες εκθέσεις που συνέθεσαν μες στη διάρκεια της χρονιάς το πρότζεκτ "on Reconstructing Memories" σε επιμέλεια των Μαρία Λάλου και Skafte Aymo-Boot στο cross section archive στα Εξάρχεια μας έφεραν αρκετές φορές μέχρι τη βιτρίνα του πρώην ψιλικατζίδικου που κλείνει τον κύκλο του αδυνατώντας να ανταποκριθεί σε μια ακόμη αύξηση ενοικίου. Ξεχωρίσαμε την έκθεση "Disengagement Rehearsals" της ρευστής κολεκτίβας Πέγκυ Ζάλη, Παναγιώτης Λιανός, Χρήστος-Γ. Κρητικός που εστίασε στο κοντέινερ που τοποθετήθηκε το 2017 στην Πλατεία Εξαρχείων στο πλαίσιο των δράσεων της Συνέλευσης για την Επανοικειοποίηση των Εξαρχείων, με σκοπό να λειτουργεί ως "πολιτικό περίπτερο" και αποκλήθηκε στη συνέχεια ως ΚΕΠ των αναρχικών από συγκεκριμένα media. Ειδικότερα το κομμάτι της εγκατάστασης που αξιοποιεί τον λόγο αντί για την εικόνα, με έμφαση στα λανθάνοντα στοιχεία, αναδεικνύει με ενδιαφέροντα τρόπο το περιθώριο ενός "περιθωριακού" γεγονότος που αποκαλύπτει πολλά για τις πολιτικές και τη συζήτηση σχετικά με τον δημόσιο χώρο και τα Εξάρχεια. Τη βραδιά των εγκαινίων η ομάδα πραγματοποίησε live δράση αξιοποιώντας τον αλγόριθμο των προγραμμάτων απομαγνητοφώνησης και αυτοσχεδιάζοντας ένα νέο ηχοτόπιο με πρώτη ύλη τους ήχους (και την λεκτική απόδοσή τους), οι οποίοι δεν ήταν κυρίαρχοι κατά την τοποθέτηση του κοντέινερ και κατά τις μετέπειτα τηλεοπτικές καταγραφές της τύχης του.
"coming times”
Μια από τις ευχάριστες σχεσιακές εκπλήξεις της χρονιάς ήταν η γνωριμία μας με την επιμελητική πλατφόρμα undercurrent που οργάνωσε το συμπόσιο "coming times”
αναδεικνύοντας μεταξύ άλλων επείγοντα ζητήματα σχετικά με την καλλιτεχνική εργασία αλλά και τις συγγένειες μεταξύ του πεδίου των εικαστικών και του χορού/περφόρμανς με επίκεντρο την ερευνητική πρακτική. Διαβάζοντας συλλογικά αποσπάσματα από το βιβλίο της Sara Ahmed "Complaint!" στο πλαίσιο του εργαστηρίου της Βάλια Παπαστάμου και της Ιωάννας Ζούλη με τίτλο "Mind the Gap: Ways of thinking around care and complaints" βιώσαμε μια από εκείνες τις ενδυναμωτικές στιγμές που τα φεμινιστικά εργαλεία δοκιμάζονται στην πράξη και κακοποιημένες έννοιες όπως η φροντίδα ανακτώνται.
Επιτελώντας συλλογικά
Αντίστοιχα εποικοδομητικές στιγμές συλλογικής επιτέλεσης υπήρξαν μεταξύ άλλων η ομιλία και συζήτηση του Τζούντιθ Μπάτλερ στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, οι ποιητικές-εικαστικές αναγνώσεις στην αυλή του Έρικα Σκούρτη, όπου μεταξύ άλλων το ποιητό-ερευνητό Μαρλένο απέτεινε φόρο τιμής, και την ίδια στιγμή αποδόμησε, τελετουργίες του κληροδοτημένου οικογενειακού μεταναστευτικού βιώματος, και η ποιητική βόλτα στον Εθνικο Κήπο με τίτλο "Το Θρόισμα. Δενδροποιητική" στον Εθνικό Κήπο που οργάνωσαν οι ποιήτριες Φοίβη Γιαννίση, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Eleni Sikelianos καλώντας μας να ανοίξουμε τα μάτια ανάποδα για να κοιτάξουμε τον κόσμο και δίνοντας το σύνθημα για μια διαφορετική "σκυταλοδρομία": "'Όταν όλα πάνε κατά διαόλου, έχουμε τα δέντρα."
Ξεχωριστές ατομικές εκθέσεις
Το 2025 είδαμε μερικές ωραίες ατομικές εκθέσεις που είτε επικαιροποίησαν είτε επί της ουσίας μας σύστησαν στην ολότητά του το έργο καλλιτεχνών στη μέση της καριέρας τους που ως τότε είχαμε δει πιο αποσπασματικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η έκθεση του Κώστα Τζιμούλη "Ζητήματα βάσης" στο Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου, που διαπραγματεύεται με ποιητικό, βιωματικό τρόπο χωρικά ζητήματα, της Μυρτώς Ξανθοπούλου "Αστερίσκοι στο στόμα" που μετέφερε το προσωπικό γλυπτικό σύμπαν της στη CITRONNE Gallery, της Ντόρας Οικονόμου "Hosts and Parasites” που μεταμόρφωσε το χώρο της γκαλερί Δύο Χωριά απλώνοντας τα παρασιτικά γλυπτά της που διηγούνται ιστορίες ταξιδιών, του Απόστολου Ντελάκου "Επιστημολογίες της στεναχώριας" στο EIGHT / το ΟΧΤΩ που επιχείρησε μια σημαντική για το έργο του γλυπτική αυτο-θεωρία που επέτρεπε διαφορετικές ταυτίσεις, ακόμη κι όταν στο κειμενικό κομμάτι σε στιγμές έγινε περισσότερο πληθωρική απ’ ότι χρειαζόταν.
Διαβάστε Επίσης
Σε άλλη ατμόσφαιρα, η ατομική της Joulia Strauss "Eudaimonia. Living in Bliss Today” (Βιώνοντας την Ευδαιμονία Σήμερα) στην Crux Galerie σε επιμέλεια του Σωτήριου Μπαχτσετζή ξετύλιξε το νήμα της περίπλοκης διαδρομής μιας εικαστικού που γεννήθηκε στη Σοβιετική Ένωση με καταγωγή από τον λαό των Μαορί, και ζει εδώ και χρόνια στην Αθήνα, έχοντας συμμετάσχει σε σημαντικές στιγμές καλλιτεχνικών κινημάτων με ακτιβιστικές και επιτελεστικές πτυχές στη Σοβιετική Ένωση των 90s και αργότερα στο Βερολίνο.
Η Δανάη Ηω είναι μια εικαστικός που παρακολουθούμε με ενδιαφέρον και που φέτος είδαμε να εξελίσει περαιτέρω την σε βάθος χρόνου εστίασή της στην πόλη - πέρασμα της Θήβας και στη σχέση μας με το τοπίο και την ιστορία, στην ατομική της έκθεση "Recording Angel” στο Akwa Ibom. Αλλά και να συνεπιμελείται με τον Wyatt Niehaus δύο πολύ ενδιαφέροντα πρότζεκτ στο στούντιο - artist run space "Jacqueline" που ενεργοποιούν κατά διαστήματα στα Πατήσια. Την έκθεση "Décalage" που αντιπαρέβαλε την πρώτη ταινία της Φρίντας Λιάππα "Μετά σαράντα μέρες" και τη "Hole" της Νοτιοκορεάτισσας Han Ok-hee, γυρισμένες το 1972 και 1973, αντίστοιχα, εντός των στρατιωτικών καθεστώτων της Νότιας Κορέας και της Ελλάδας προκαλώντας μη περιγραφικές συνδέσεις. Και την έκθεση "Burnett, Faulkner, Evans” που με επίκεντρο την μικρού μήκους ταινία ‘Το Άλογο’ που σκηνοθέτησε ο Charles Burnett το 1973 ξεδίπλωσε μια σειρά απρόσμενες σχέσεις ανάμεσα στο συγκεκριμένο φιλμ, τις φωτογραφίες του Walker Evans και τα κείμενα του William Faulkner, οι οποίες αναλύθηκαν επιπλέον και στη συνοδευτική έκδοση με ένα δοκίμιο του εικαστικού Andrew Christopher Green. Μια χαμηλόφωνη, εκλεκτική θα λέγαμε, πρακτική που ερευνά, ανασκάπτει, ανασυνθέτει, ζητά το χρόνο μας, δίνει τροφή για σκέψη που δεν βρίσκουμε συχνά σε μη ιδρυματικούς χώρους στην πόλη.
Διαβάστε Επίσης
'Ένας εικαστικός που παρακολουθουμε είναι και ο Μιχαηλάγγελος Βλάσσης-Ζιάκας που με την ατομική του "Long Covid” στο Εργαστήριο για τα Αστικά Κοινά/Neo Cosmo φωτίζει ξανά ένα καίριο ζήτημα της κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας, διατηρώντας μια αίσθηση επείγοντος που λείπει από μεγάλο μέρος της τοπικής παραγωγής. Ωστόσο, η φόρμα της παρουσίασης δεν έχει καταφέρει ακόμη επαρκώς να "μετασχηματίσει” την πληροφορία σε κάτι που να σε κάνει να σκεφτείς αλλιώς, μένοντας περισσότερο σε μια τεκμηριωτική αντιπαραβολή.
Αρχεία που διεκδικούν "άλλες" ιστορίες
Αν έπρεπε να ξεχωρίσουμε μια στιγμή από το πάντα ενδιαφέρον πρόγραμμα του Tavros, ίσως του μοναδικού μεσαίας κλίμακας χώρου της πόλης που μας αφορά σταθερά, θα ήταν οι προβολές ταινιών "I have a Seat in the Abandoned Theatre με άξονα τη μετακίνηση στη Μεσόγειο, όπου το Παλαιστινιακό βίωμα είχε κεντρική αλλά όχι με τρόπο που φωνάζει θέση και προκάλεσαν έντονα συναισθήματα.
Αντίστοιχα συν-αισθηματικές και σημαντικές και οι προβολές ταινιών και συζήτηση με τον Παλαιστίνιο σκηνοθέτη Mahdi Fleifel στο CineFIX του ΕΜΣΤ αλλά και η προβολή, στο ίδιο πλαίσιο, της ταινίας του Ιωσήφ Βαρδάκη "ΑΚΟΕ/ΑΜΦΙ: Η Ιστορία Μιας Επανάστασης (*να κοιμάμαι στο στήθος του...)” σε συνεργασία με το Athens Pride, που πλαισιώθηκε με μια ιστορική, θα μπορούσε να πει κανείς, συζήτηση με τους Γρηγόρη Βαλιανάτο, Δημήτρη Ξανθούλη, Άγγελο Παπαδημητρίου, Στηβ Στιβακτή, Maria Cyber σε συντονισμό του Φοίβου Σακαλή αναβιώνοντας στιγμές της ιστορίας του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος και συνδέοντας τα νήματα με το τώρα.
Μένοντας στην queer Αθήνα η 3η χρονιά των Queers Read Out Loud, σε επιμέλεια της Βασιλείας Κάγκα στο Hyper Hypo έφερε μαζί με έναν ουσιαστικό και συχνά απρόσμενο τρόπο παλιές και νέες φωνές σε μια φορτισμένη γιορτή.
Αξιοσημείωτη στιγμή του δημόσιου προγράμματος του ΕΜΣΤ και η ημέρα που άνοιξε στο κοινό το αρχείο του γλύπτη Θόδωρου και η βιβλιοθήκη στο πλαίσιο της αναδρομικής που επιμελήθηκε ο Σταμάτης Σχιζάκης. Εκεί μπορέσαμε να ψαχουλέψουμε αλληλογραφίες του γλύπτη με πολιτικούς γύρω από τις αναθέσεις των δημόσιων γλυπτών του (σε μια χρονιά που η δημόσια γλυπτική αλλά και η ελευθερία έκφρασης στην πόλη επλήγει σε απανωτά φιάσκο με τις περιπτώσεις του αγάλματος για τον Έλληνα μικρομεσαίου επιχειρηματία αλλά και του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη). 'Ή να μάθουμε περισσότερα για τις διαδικασίες που οδήγησαν στη μη εκλογή του Θόδωρου στην ΑΣΚΤ αλλά και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το έργο και την προσωπικότητά του που συμπλήρωσαν την, πιο εστιασμένη στο υλικό και οπτικά εντυπωσιακό κομμάτι του έργου του, έκθεση, όπως το αλησμόνητο πλέξιμο στο οποίο επιδίδονταν σιωπηλός στη διάρκεια των συνελεύσεων των καθηγητών στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Κλείνοντας με το ΕΜΣΤ και το τελευταίο σερί εγκαινίων του λίγο πριν τη λήξη της χρονιάς, στεκόμαστε στην ομαδική έκθεση "Θαλασσόκαμπος" σε επιμέλεια της Δανάης Γιαννόγλου και της Κυβέλης Μαυροκορδοπούλου, το αποτέλεσμα της δεύτερης ανοιχτής πρόσκλησης του ΕΜΣΤ για την επιμέλεια ομαδικής έκθεσης, μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία. Αναδεικνύοντας λιγότερο ή περισσότερο γνωστές καλλιτέχνιδες διαφορετικών γενιών, από την εμβληματική σουρεαλίστρια Claude Cahun ως την 90χρονη Αθηνά Τάχα που εργάστηκε κυρίως στις ΗΠΑ, σε διάλογο με σύγχρονες εικαστικούς που ζουν στη χώρα μας μέσα από έργα που συνομιλούν με τη φύση, η έκθεση φέρνει στο προσκήνιο έργα που δεν έχουν πάντα την ίδια σημασία, σε παίρνει όμως μαζί της σε μια αφήγηση με διαφορετικές ποιότητες και ρυθμούς που συνολικά λειτουργεί.
Αντίθετα, το αφιέρωμα στον "Ελληνικό Μήνα στο Λονδίνο 50 χρόνια μετά" σε επιμέλεια της Πολύνας Κοσμαδάκη δεν καταφέρνει να κρατήσει το ενδιαφέρον δίνοντας υπερβολικό χώρο σε ένα μάλλον αδύναμο αρχειακό υλικό και αποκόπτοντας το από τα ιστορικά έργα τριγύρω, τα οποία μοιάζουν τελικά να λειτουργούν περισσότερο εικονογραφικά στις γενικές πληροφορίες χωρίς το σύνολο να μας φωτίζει περιοχές που δεν γίνονται αντιληπτές ήδη από τις πολύ ενδιαφέρουσες, ως προς το πώς γίνονταν η συζήτηση και η πολιτική περί των εικαστικών, εισαγωγικές πληροφορίες. Μια επετειακή εικονογράφηση του γεγονότος παρά ένας αναστοχασμός πάνω σ’ αυτό.
Επιστρέφοντας στην Παλαιστίνη (και όχι μόνο), η ηλεκτρισμένη παρότι μινιμαλιστική και όχι πάντα εύκολα αποκρυπτογραφήσιμη, διπλή έκθεση της σημαντικής Βρετανίδας- Παλαιστίνιας Rosalind Nashashibi στις γκαλερί ARCH στην Πλάκα και Melas Martinos μας κέρδισε με τον διεισδυτικό τρόπο που χτίζει άβολα συναρπαστικές ιστορίες, ειδικά στα βίντεό της.
Οργανικές συναντήσεις - αντίδοτο στη φασαρία
Κάπου ανάμεσα στην εικαστική κόπωση του καλοκαιριού, ανάμεσα στο σερί των μεγάλων εκθέσεων και των συζητήσεων του αν και πότε θα πάει η καθεμιά στην Ύδρα ακολουθώντας το τζετ σετ της τέχνης, βρήκαμε καταφύγιο σε ένα διαμέρισμα στα Κάτω Πατήσια, στο project space Camera Athens. Η Anna Maria Drago άνοιξε το σπίτι της και έφερε την πρακτική της κοντά σε αυτή της Έλενας Χατζή και της Νάνας Σαχίνη με την έκθεση "But the sun erased my name" σε μια κατά σημεία ενδιαφέρουσα "συζήτηση” ανάμεσα σε οικιακά υλικά και ενσώματες πρακτικές με έντονο το χαρακτήρα του χειροποίητου, θυμίζοντας άλλες εποχές των πρώιμων project spaces και της ανάγκης να αναδεικνύονται οργανικά φιλίες και σχέσεις που γεννιούνται στην πόλη και μετουσιώνονται σε λιγότερο ή περισσότερο επιδραστικές εικαστικές συνυπάρξεις.
Σε πόσες εκθέσεις μπορείς όχι μόνο να ανακαλύψεις πόσο διαφορετικές καλλιτεχνικές "συζητήσεις” μπορούν να προκύψουν ανάμεσα σε καλλιτέχνες φίλους που προσκαλούνται να δημιουργήσουν έργα έχοντας ο ένας τον άλλο κατά νου, αλλά και να αγοράσεις το αριθμημένο αντίτυπο έργου μιας εικαστικού που έχει εκπροσωπήσει τη χώρα της στη Μπιενάλε της Βενετίας με 250 ευρώ; Με την έκθεση "yours truly (working title)” στη γκαλερί Callirrhoë η επιμελήτρια Anna Ebner-Quadri κάλεσε καλλιτέχνες φίλους σε έναν εμπνευστικό δημιουργικό διάλογο που θέλει να είναι και προσιτός.
Ευεργετικά θυμόμαστε και το πρωινό που επιστρέψαμε μετά από πολλά χρόνια στο Λουτρό των Αέρηδων / Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού με αφορμή την έκθεση "Υπερίδρωση Ιδρώνοντας μαζί", μια συνεργασία του μουσείου με τον οργανισμό ATOPOS CVC x Γραφείο των Υδάτινων Κοινών. Σε επιμέλεια των Νίκης Δάφνη, Ελένης Ρήγα και Βασίλη Ζηδιανάκη και γενικό συντονισμό της διευθύντριας του μουσείου Έλενας Μελίδη πρότεινε μια αφήγηση που ανεδειξε εύστοχα αρχαιολογικές πληροφορίες του χώρου μέσα από μια οικοφεμινιστική οπτική υποστηρίζοντας και ορισμένες παραγωγές νέων έργων.
Αν και πιθανότατα η πιο εμβληματική στιγμή της γκαλερί της Σύλβιας Κούβαλη στον Πειραιά για το 2025 ήταν η αναδρομική έκθεση της Χάρις Επαμεινώνδα, ιδωμένη μέσα από την προσωπική ματιά της ιδρύτριας και τον "διάλογο-ζωής” με την εικαστικό, για μας η πιο εμπνευστική έκθεση ήταν η ατομική του Shadi Habib Allah "Μuddy Currents" και ειδικότερα το βίντεο όπου αξιοποιώντας found υλικό μίλησε κρυπτικά αλλά και απολύτως πειστικά για την πολιτική και την Παλαιστίνη μέσα από τις διαδρομές του νερού.
Ο Shadi Habib Allah, κάτοικος Αθήνας, συμμετείχε και στην ομαδική έκθεση "everynight" σε επιμέλεια του Πάνου Φουρτουλάκη στον παλιό κινηματογράφο "Αλφαβίλ" με την οποία αποχαιρετήσαμε εικαστικά τη χρονιά όπως και πέρυσι σε μια ονειρική ατμόσφαιρα
επικροτώντας τον τρόπο με τον οποίο ένας νέος επιμελητής καταφέρνει για μια ακόμη φορά να προκαλέσει συναισθηματικές χαρτογραφήσεις της πόλης του χθες και του σήμερα που έχουν σημασία. Κι ας πρέπει φεύγοντας να ξυπνήσεις.
Δυστυχως δεν πρόλαβα να δω την έκθεση του σημαντικού Βρετανού-Τουρκοκύπριου εννοιολογικού καλλιτέχνη Mutlu Çerkez "The Year 2025 Will Not Take Place” (20 χρόνια μετά τον θάνατό του) που έχω την αίσθηση ότι θα είχε μια θέση σε αυτή την αναδρομή, πόσο μάλλον αφού αποτέλεσε την τελευταία έκθεση της γκαλερί Hot Wheels στην Αθήνα, έναν χώρο με ιδιαίτερη προσωπικότητα που μας συνέδεε κάθε τόσο με καλλιτέχνες και επιμελητές που ζουν και δραστηριοποιούνται σε άλλες σκηνές του κόσμου, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει όσο συχνά θα θέλαμε στην πόλη. Η συγκατοίκηση τριών γκαλερί στο χώρο της Τοσίτσα 3 άφησε ανάμεικτες εντυπώσεις προσελκύοντας πιθανότατα τον περισσότερο κόσμο που πετύχαμε φέτος σε εγκαίνια αλλά και πυροδοτώντας τη συζήτηση για το ρόλο μας στον αστικό εξευγενισμό της περιοχής. Κρατάμε τη φθινοπωρινή φωτογραφική έκθεση ‘Her’ του Radio Athenes που έφερε κοντά ιστορικές και νεότερες καλλιτέχνιδες, από τη Josephine Pryde ως τη Μαριέττα Μαυροκορδάτου, με την πάντα σκεπτόμενη και ευειδή ματιά της Έλενας Παπαδοπούλου, ίσως γιατί την είδαμε ένα ήσυχο μεσημέρι και είχαμε την ευκαιρία να εντρυφήσουμε στην πρακτική της καθεμιάς.
Αλλά και το βίντεο της Μαρίνας Ξενοφώντος "I don’t sleep, I dream” (2011), που είδαμε στην εναρκτήρια έκθεση του Hot Wheels σε συνεργασία με τη γκαλερί Sadie Coles, ίσως επειδή το είδαμε μες στον πανικό των εγκαινίων και μας θύμισε γιατί η τέχνη μπορεί να είναι αντίδοτο στη "φασαρία”. Το έργο δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα ενός σφάλματος που προέκυψε κατά την εξαγωγή υλικού από μια κασέτα VHS, με πλάνα από μια διάρρηξη σε ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο της Λεμεσού (όπου γεννήθηκε η Ξενοφώντος), να επικαλύπτονται από πλάνα μιας performance με αντικείμενα που είχε αφήσει ο προηγούμενος ιδιοκτήτης του χώρου που στέγαζε ένα artist run space που είχε κάποτε η ίδια.
Διαβάστε Επίσης
