Γνωρίζουμε τον πρωτοπόρο εικαστικό Θεόδωρο Στάμο

Η Roma Gallery παρουσιάζει μια επιλογή έργων ενός από τους πιο επιδραστικούς εκπροσώπους της πρώτης γενιάς Αμερικανών Αφηρημένων Εξπρεσιονιστών, του διεθνούς φήμης Θεόδωρου Στάμου. Η έκθεση Θεόδωρος Στάμος: Πνευματικό πεδίο, πρώτη ατομική έκθεση έργων του στη γκαλερί, από τις 11 Ιουνίου έως τις 4 Ιουλίου 2026. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφουν η Άλια Τσαγκάρη και ο Ηριδανός Τσιριγκούλης.  

Η έκθεση συγκεντρώνει μία επιλογή δεκαέξι ζωγραφικών έργων σε χαρτί και καμβά που καλύπτουν την όψιμη περίοδο της καλλιτεχνικής παραγωγής του Θεόδωρου Στάμου (1970–1993). Τα έργα συμπυκνώνουν τη συμβολή του στη διαμόρφωση μιας ιδιότυπης εκδοχής του αμερικανικού Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού, η οποία κινείται ανάμεσα στη ζωγραφική του χρωματικού πεδίου και στη χειρονομιακή αφαίρεση χωρίς να ταυτίζεται πλήρως με καμία από τις δύο κατηγορίες. Με βάση τους τίτλους και το λεξιλόγιό τους (φορμαλιστικό και κυριολεκτικό), τα έργα της έκθεσης συγκαταλέγονται στην ευρύτερη ενότητα Ατέρμονα πεδία, το σημαντικότερο και μακροβιότερο σώμα εργασίας του Στάμου. Επιμέρους υποενότητες, όπως οι σειρές Λευκάδα, Ιερουσαλήμ και Τορίνο, που παρουσιάζονται στην έκθεση, συγχωνεύουν την εμπειρία συγκεκριμένων τόπων με μία μορφή αφαίρεσης που διαμορφώνεται μέσα από τη μακρά και εμβριθή μελέτη της φύσης. 

Κυρίαρχο χαρακτηριστικό των έργων είναι η κατακόρυφη αντιπαράθεση ασύμμετρων χρωματικών πεδίων, τα οποία διαρρηγνύουν τις περιβάλλουσες ατμόσφαιρές τους με παλλόμενες, κυματοειδείς κινήσεις. Λεπτές γραμμές-ρηγματώσεις τέμνουν την επιφάνεια προσομοιάζοντας οδοντωτούς ορίζοντες που ακτινοβολούν διαφορετικές αποχρώσεις ροζ, μωβ, πράσινου, μπλε ή χρυσαφένιου φωτός. Λειτουργώντας ως μεταιχμιακές ζώνες μετάβασης ανάμεσα σε διαφορετικά επίπεδα χρωματικής πυκνότητας, οι ορίζοντες ενεργοποιούν μια δονούμενη επιπεδότητα. Επ’ αυτής οι παρυφές των μεγάλων μονοχρωματικών φορμών εισχωρούν στο εκατέρωθεν χρωματικό πεδίο, καθώς ωθούνται πέρα από τα όρια της ανθρώπινης κλίμακας του τελάρου ή του χαρτιού. Η ζωγραφική επιφάνεια δεν είναι ποτέ στατική.

Η φύση στο έργο του Στάμου

Ο Στάμος δεν αντιμετώπισε τη φύση ως αφετηρία για αφαιρετικές συνθέσεις, αλλά ως θεμελιώδη κοσμολογική αρχή της ίδιας της ζωγραφικής. Περισσότερο φιλοσοφικό και υπαρξιακό παρά θεματικό ζήτημα, η φύση δεν συνιστά για τον Στάμο απλώς αντικείμενο αναπαράστασης, αλλά λειτουργεί ως ένα σύνθετο σύστημα δυνάμεων, ρυθμών και μετασχηματισμών που μεταφράζονται σε ζωγραφική εμπειρία. Η προσέγγιση αυτή κορυφώνεται στα Ατέρμονα πεδία, που αποτελούν την πιο ολοκληρωμένη εικαστική διατύπωση της κοσμολογικής του σκέψης. Στα έργα αυτά, το τοπίο αποδεσμεύεται από την αναπαράσταση ως αναγνωρίσιμο φυσικό περιβάλλον και μετατρέπεται σε πεδίο απεραντοσύνης, έναν χώρο συγχρόνως εσωτερικό και κοσμολογικό.  

Λίγα λόγια για τη ζωή του Θεόδωρου Στάμου

Γεννημένος το 1922 στο Μανχάταν, ο Στάμος υπήρξε μία από τις καθοριστικές μορφές της πρώτης γενιάς του Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού και το νεότερο μέλος των ιστορικών "Irascibles" [Οξύθυμοι]. Από τις πρώιμες βιομορφικές συνθέσεις της δεκαετίας του 1940 έως τα εμβληματικά Infinity Fields [Ατέρμονα πεδία], ανέπτυξε μια ζωγραφική γλώσσα που συνέδεσε οργανικές μορφές, αρχέγονα σύμβολα και παλλόμενα χρωματικά πεδία με μια πνευματική εμπειρία της φύσης και του τοπίου. Το 1943, σε ηλικία μόλις είκοσι ενός ετών, πραγματοποίησε την πρώτη ατομική του έκθεση και έκτοτε το έργο του παρουσιάστηκε σε ορισμένες από τις σημαντικότερες εκθέσεις της μεταπολεμικής τέχνης. Από το 1970 περνούσε μεγάλο μέρος του χρόνου του στη Λευκάδα, όπου το φως και το τοπίο του Ιονίου διαμόρφωσαν τις υποσειρές των Ατέρμονων πεδίων: Λευκάδα, Ιερουσαλήμ και Τορίνο. Ο Στάμος πεθαίνει το 1997 στα Ιωάννινα. 

Πληροφορίες έκθεσης

• Εγκαίνια: 11/06, 19.00
• Διάρκεια έως 4/07
• Roma Gallery
• Είσοδος ελεύθερη