Ο κριτικός του «α» επιλέγει τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς που πέρασε.
10. Corpus Christi του Γιάν Κομάσα
Ο Κομασά σκηνοθετεί με υποβλητικό ρεαλισμό, βρίσκοντας τον ιδανικό πρωταγωνιστή στο πρόσωπο του Μπάρτοζ Μπιελένια. Ο ορμητικός στο ρόλο του ηθοποιός μοιάζει με ηλεκτρισμένο έκπτωτο άγγελο, ο οποίος μοχθεί για να ελαφρύνει τους πιστούς από τις αμαρτίες τους και έτσι να εξιλεωθεί ο ίδιος. Με πικρία ο Κομασά υπαινίσσεται πως ο κόσμος σήμερα γοητεύεται μεν από το ασυνήθιστο –τα αντισυμβατικά κηρύγματα του πρωταγωνιστή θυμίζουν περφόρμανς–, αλλά δύσκολα το αποδέχεται. Οι επίπλαστοι φόβοι απέναντι στο μη οικείο και η εκδικητικότητα έχουν τον πρώτο λόγο και εξοστρακίζουν καθετί φωτεινό ή απελευθερωτικό. Εδώ πρόκειται για τον αμνό προς θυσία, τον κάλπικο μα αγαθό ιερέα, ο οποίος ξεγυμνώνει την υποκρισία του ποιμνίου του.
9. Η Μπαλάντα της Τρύπιας Καρδιάς του Γιάννη Οικονομίδη
Στα χρώματα ενός νεονουάρ με φόντο την ελληνική επαρχία και την ανατρεπτική αφήγηση που θυμίζει τους δαιδάλους του Τζιμ Τόμσον, ο Γιάννης Οικονομίδης συστήνει νέους καταραμένους ήρωες που αυτοκαταστρέφονται απ’ τα πάθη τους. Μαζί τους ο ίδιος να επαναπροσδιορίζει το προσωπικό σκηνοθετικό στιλ, με περίσσιο μαύρο χιούμορ να πλαισιώνει την τοξικότητα των αρρένων πρωταγωνιστών, χωρίς να χάνεται ίχνος από τη χαρακτηριστική ένταση και υπερηχητική βία της φιλμογραφίας του.
8. Οι Monos του Αλεχάντρο Λάντες
Η σιωπηλή υποβλητικότητα των ταινιών του Μπρούνο Ντιμόν, η βία της ζούγκλας όπως τη μάθαμε στο σινεμά του Βέρνερ Χέρτζογκ κι η αίσθηση διαπεραστικού πόνου του «Έλα Να Δεις» (Έλεμ Κλίμοφ) συνδυάζονται κι αποκτούν νέα δύναμη στο εξαιρετικό φιλμ του Βραζιλιάνου. Πλάνα καταιγιστικής δράσης συνδυάζονται με αιφνίδιες σεκάνς ποίησης, δημιουργώντας έτσι μια αξέχαστη αντίστιξη ανάμεσα στις χειρότερες πτυχές του ανθρώπου και την επιβλητική ομορφιά της φύσης.
7. Εμείς οι Δύο του Φίλιπο Μενεγκέτι
Αν ακούγεται παρωχημένο σήμερα μια ταινία να προτάσσει την προστασία μιας αγάπης σαν ζήτημα ζωής και θανάτου, χάρη στον χαμηλότονο λυρισμό και τις ποιητικές μεταφορές του Μενεγκέτι, το ατόφιο άλγος δύο γυναικών που παίζουν κρυφτό όλη τη ζωή τους (κάτι που τονίζεται στις ονειρικές σεκάνς) καθηλώνει με την ειλικρίνειά του. Το αποτέλεσμα είναι ένα φιλμ που στο χαρτί μοιάζει χιλιοειπωμένο, αλλά στην πράξη αποφεύγει τα κλισέ και τις δραματικές υπερβολές. Στη θέση τους βρίσκεται μια σπάνιας πάστας ανθρωπιά, η διαχρονική ανάγκη για συνεύρεση με τον Άλλο, μαζί με όλες τις θυσίες που απαιτούνται μέχρι την οριστική συγκινητική επίτευξή της.
6. Winona του Αλέξανδρου Βούλγαρη
Η χαρά και η λύπη συνυπάρχουν αδιόρατα σε κάθε απαστράπτον πλάνο, με τις εικόνες να καψαλίζονται από τη ζωντάνια των ηρωίδων/φιλενάδων και την αξιοζήλευτη ανεμελιά που εκπέμπουν. Ο Βούλγαρης χρησιμοποιεί τα ασφυκτικά κάδρα, το διαρκές μεταξύ τους παιχνίδι εμποτισμένο στην αθώα φαντασία τους, για να μασκάρει τη θλίψη που μοιράζονται κι έχει ριζώσει στο υποσυνείδητό τους. Ανείπωτα συναισθήματα αποκτούν υπόσταση μέσα από τραγούδια που αιφνίδια εμφανίζονται στην αφήγηση, δίνοντας την αίσθηση ενός αυτοσχέδιου μιούζικαλ, ενώ ο τρόπος που αναπτύσσονται οι χαρακτήρες αποσυναρμολογεί ενδόμυχα τις όποιες άμυνες.
5. Γιοσέπ του Ορέλ
Ένα απίθανο παραμύθι πολιτικής ιστορίας, οδυνηρής συλλογικής μνήμης κι ερωτικών απωθημένων, ειπωμένο με την αυτοπεποίθηση ενός δημιουργού που δε φοβάται να θίξει πολύπλοκες αλήθειες. Ο Ορέλ θέτει στο προσκήνιο αφανείς ήρωες του παρελθόντος για να συνδέσει τις περιπέτειές τους με το παρόν, κάνοντας μετρημένα αλλά κοφτερά κοινωνικά σχόλια.
4. Ο Προδότης του Μάρκο Μπελόκιο
Το να τερματίσεις τη δράση ολόκληρης της σισιλιάνικης Κόζα Νόστρα δεν είναι μικρή υπόθεση. Ο μαφιόζος και πληροφοριοδότης Τομάζο Μπουσέτα, τον οποίο ενσαρκώνει σπουδαία ο Πιερφραντσέσκο Φαβίνο, βρίσκεται στο επίκεντρο του βετεράνου Μάρκο Μπελόκιο ως ένας άνθρωπος που προσπαθεί να επιβιώσει πέρα από τις ταμπέλες. Πρώτα αιμοβόρος ανήθικος γκάνγκστερ και έπειτα ένας ανεπιθύμητος μεταξύ των οικείων του ρουφιάνος, ο Μπουσέτα τα έχει δει όλα όμως δεν μπορεί να ζήσει πουθενά. Στη μυθολογία των μαφιόζικων ταινιών ο Μπελόκιο προσθέτει τη ματιά του προδότη, του απόλυτου εγωιστή, ο οποίος όμως διαθέτει την πιο ενδιαφέρουσα ιδιοσυγκρασία. Εκείνη που ψυχογραφεί μαεστρικά ο Ιταλός σκηνοθέτης, παραδίδοντας μια αριστουργηματική μοντέρνα ταινία για το είδος.
3. Στη Γη του Άγριου Μελιού των Ταμάρα Κοτέφσκα και Λιούμπομιρ Στεφάνοφ
Αβίαστα συγκινητικό, δίχως να αποφεύγει ειδικά στο τέλος το μέγεθος της μοναξιάς που καταγράφει, το ντοκιμαντέρ από τη Βόρεια Μακεδονία σμιλεύει το βαθιά ανθρώπινο πορτρέτο μιας μελισσοκόμου που έλαβε λιγότερα από όσα πρόσφερε στη ζωή της. Και μαζί, οι πικρές εικόνες ενός δυσοίωνου μέλλοντος που έρχεται και ενός παρελθόντος που χάνεται, μαζί με την παράδοσή του.
2. Ο Φάρος του Ρόμπερτ Έγκερς
Την ίδια στιγμή όμως το φιλμ του Αμερικανού μοιάζει ολότελα καινούργιο, δημιούργημα μιας αποτρόπαιης παραίσθησης ή ενός επίμονου άγχους ριζωμένου στο ασυνείδητο. Είναι εκείνο εξάλλου που απογυμνώνεται στον «Φάρο» μέσα από την κόντρα των Νταφόε - Πάτινσον για επιβολή. Οι δύο ηθοποιοί μοιάζουν με ζωντανά φαντάσματα καθώς βαλτώνει μέσα τους η απόγνωση, απόρροια της ακινησίας στην οποία είναι εγκλωβισμένοι. Η μονοτονία της μοναξιάς τους οξύνεται από το αλκοόλ και τη σεξουαλική στέρηση, που με τη σειρά τους δίνουν χώρο στη διαστροφή. Σαν ήρωες αρχαίας τραγωδίας, οι δύο άντρες έχουν διαπράξει ύβρη, παραδομένοι στις ανεξέλεγκτες ορμές τους, και βρίσκονται στο έλεος της νέμεσης. Έτσι αποκαλύπτεται η ουσία του «Φάρου», ο οποίος ρίχνει φως στην ακατανόητη τάση του ανθρώπου να αποζητά την καταστροφή του, αδιαφορώντας για το μέγεθος της τιμωρίας που θα επιφέρει και θα οδηγήσει στον πλήρη αφανισμό του.
1. Ένα Ψηλό Κορίτσι του Καντεμίρ Μπαλάγκοφ
Ο 29χρονος σκηνοθέτης καταφέρνει κάτι κινηματογραφικά σπάνιο. Παραδίδει ένα καθηλωτικό ψυχογράφημα της μεταπολεμικής συναισθηματικής κατάπτωσης ενός ολόκληρου έθνους, υιοθετώντας μια αποκλειστικά γυναικεία οπτική γωνία. Σωματοποιεί το άλγος των ηρωίδων του, χρησιμοποιεί τα σφιγμένα από το σοκ κορμιά τους για να αναδείξει το ανυπολόγιστο άγχος που τις καταπλακώνει, χωρίς να χάσει τον έλεγχο. Αντιλαμβάνεται κυνικά το σεξ ως αναισθητικό, κάτι μακάβριο και ζωώδες που προσφέρει διαφυγή από έναν κόσμο στα πρόθυρα της τρέλας. Ο Μπαλάγκοφ φροντίζει η ταινία να μη γίνει ασφυκτική. Την απαραίτητη πνοή δίνουν οι αβίαστα ρομαντικές και αναπάντεχες στιγμές τρυφερότητας που συντρίβουν τις άμυνες. Όπως οι χαρούμενοι κυματισμοί ενός πράσινου φορέματος σε ένα παγωμένο διαμέρισμα, με την ποίηση να κρύβεται στις χαραμάδες του προφυροπράσινου τοίχου στο φόντο. Μοιάζει να μας λέει ο Μπαλάγκοφ πως η αθωότητα έχει χαθεί για πάντα, αλλά παραδόξως όχι και η ελπίδα.
Και ακόμη
Η Ομορφιά της Ύπαρξης του Ρόι Άντερσον, Η Μπαλάντα του Ρίτσαρντ Τζούελ του Κλιντ Ίστγουντ, Θα Έρθει η Φωτιά του Όλιβερ Λάσε, Babyteeth της Σάνον Μέρφι, 1917 του Σαμ Μέντες, Wild Rose του Τομ Χάρπερ, Τραγούδι Χωρίς Όνομα της Μελίνα Λεόν, Μικρές Κυρίες της Γκρέτα Γκέργουιγκ, Ο Παράδεισος Έπεσε στη Γη του Ελιά Σουλεϊμάν
