Κριτική

Ο Παράδεισος Έπεσε στη Γη

Από -

Eχοντας γυρίσει μόλις τέσσερις μεγάλου μήκους ταινίες σε 25 χρόνια, ο Παλαιστίνιος Ελία Σουλεϊμάν («Θεϊκή Παρέμβαση», «Ο Χρόνος που Απομένει») επιμένει στο ίδιο, λιτό και «αυτοβιογραφικό» κινηματογραφικό ύφος και στα ίδια θέματα, τα οποία κάθε φορά διαπραγματεύεται με διαφορετική αφορμή. Σκηνοθέτης, σεναριογράφος και πρωταγωνιστής, υποδύεται πάντα τον εαυτό του και ως Ε.Σ. παρατηρεί (σχεδόν) αμέτοχος την ταραγμένη πραγματικότητα της πατρίδας του. Έτσι, το μεσανατολικό και το σινεμά συναντιούνται σε μια σειρά γλυκόπικρων, μινιμαλιστικών κωμωδιών με σουρεαλιστικά ξεσπάσματα, τα οποία ξεκινώντας από τη διεθνή πολιτική και φτάνοντας στους δρόμους της Ναζαρέτ και της Ραμάλα, αποκαλύπτουν την κοινότοπη ανθρώπινη συμπεριφορά σαν ένα απέραντο θέατρο του παραλόγου.

Όσο περισσότερο φειδωλός σε λέξεις είναι ο πρωταγωνιστής Ε.Σ., τόσο εκφραστικότερος στις εικόνες του είναι ο σκηνοθέτης Σουλεϊμάν. Ως χαρακτήρας διατηρεί μια απόσταση από τα γεγονότα, η οποία τον βοηθά να τα παρατηρεί με σαφήνεια, εκφράζοντας ταυτόχρονα και τη (σιωπηλή) αμηχανία του, άμεσα συνδεδεμένη με την χαοτικά απελπιστική κατάσταση των Κατεχομένων. Ως κινηματογραφικός δημιουργός υιοθετεί τα διδάγματα του βωβού σινεμά και του μπουρλέσκ έτσι όπως τα μετέφερε στη σύγχρονη εποχή ο Ζακ Τατί. Ένας κομψός κωμικός που ανακάλυπτε το χιούμορ αλλά και τη μελαγχολία που κρύβει η ρουτίνα της αστικής καθημερινότητας αν την κοιτάξεις από τη σωστή (λοξή) γωνία.

Ξεκινώντας από μια κωμικοτραγική παρεξήγηση στην ορθόδοξη εκκλησία του Ευαγγελισμού της Ναζαρέτ κατά τη λειτουργία της Ανάστασης, μια σειρά από σύντομες βινιέτες σκιτσάρουν αδρά την ιλαρή καθημερινότητα στη γενέτειρα του σκηνοθέτη. Λίγο αργότερα εκείνος θα αφήσει πίσω του τους ευέξαπτους χριστιανούς, τους φανατικούς αλλά συμφεροντολόγους μουσουλμάνους, τους κυνικούς Ισραηλινούς και τους πονηρούς ή αλλοπαρμένους γείτονές του και θα ξεκινήσει ένα ταξίδι προς αναζήτηση κεφαλαίων για την καινούργια του ταινία. Από τη Μέση Ανατολή στο Παρίσι κι από εκεί στη Νέα Υόρκη, ο εμβρόντητος κινηματογραφιστής θα βρεθεί αντιμέτωπος με τρεις διαφορετικές κουλτούρες και τρόπους ζωής, και θα αποδειχτεί τελικά –μέσα από απλούς, μα εύστροφους ως επί το πλείστον παραλληλισμούς– πως διαφέρουν ελάχιστα μεταξύ τους.

Ή πως, όπου και να πάει, ένας Παλαιστίνιος κουβαλά πάντα μέσα του την «αόρατη» πατρίδα του, η οποία είναι ταυτόχρονα όνειρο (η γυναίκα στους ελαιώνες), ζωντανή αντίφαση (ο λαϊκός, συγκινητικός χορός στην Αμερική – οι ποπ μελωδίες στο αραβικό κλαμπ) και ανίκητο κλισέ. Το οποίο ξεκινά από τον… Καραφάτ και φτάνει ως την πλήρη αδιαφορία της Αμερικάνας παραγωγού και τη συγκαταβατικά φολκλορική αντιμετώπιση του Γάλλου συναδέλφου της (ο Βενσάν Μαραβάλ της Wild Bunch υποδύεται τον εαυτό του), ο οποίος βρίσκει πως το σενάριο της ταινίας «δεν είναι πολύ… παλαιστινιακό».

Γαλλία, Γερμανία, Παλαιστίνη. 2019. Διάρκεια: 102΄. Διανομή: ROSEBUD.21.