Κριτική

Ο Προδότης

Από -

Συμπληρώνοντας εξήντα χρόνια ως σεναριογράφος και σκηνοθέτης, ο Μάρκο Μπελόκιο επιμένει να νετάρει το φακό του πάνω στην ιταλική πραγματικότητα, παίρνοντας συχνά αφορμή από πραγματικά γεγονότα. Όπως την ιστορία της συζύγου του Μουσολίνι Ίντα Ντάλσερ στην «Κρυφή Ερωμένη», τη δολοφονία του Άλντο Μόρο στο «Καλημέρα, Νύχτα» ή τη δίκη Μάξι, η οποία εξάρθρωσε τη σικελική μαφία στη δεκαετία του 1980, στον «Προδότη», την καλύτερη ταινία του εδώ και πολλά χρόνια.

Οι ήρωες του Μπελόκιο είναι όλοι τους άνθρωποι παγιδευμένοι μέσα σε ασφυκτικά κοινωνικά όρια, τα οποία προσπαθούν να υπερβούν με την –αντισυμβατική, επαναστατική– συμπεριφορά τους. Αναπόδραστα, έρχονται αντιμέτωποι με κάθε μορφή εξουσίας, από την οικογενειακή και τη θρησκευτική έως την κυβερνητική και τη στρατιωτική, πληρώνοντας ακριβά το τίμημα της εξέγερσής τους. Όπως και ο Τομάζο Μπουσέτα, ένας φτωχός Σικελός που έγινε από μικρός μέλος της πανίσχυρης Κόζα Νόστρα, για να εξελιχθεί σε αρχηγό μαφιόζικης οικογένειας του Παλέρμο με το παρατσούκλι «το αφεντικό των δύο κόσμων».

Γκάνγκστερ παλαιάς κοπής, θα προσπαθήσει να κρατηθεί μακριά από τον πόλεμο που θα ξεσπάσει στις αρχές της δεκαετίας του ’80 ανάμεσα στις φατρίες του Παλέρμο και του Κορλεόνε για τον έλεγχο του εμπορίου ηρωίνης, καταφεύγοντας στη Βραζιλία. Θα συλληφθεί όμως και θα εκδοθεί πίσω στην πατρίδα του, με μια και μόνη εναλλακτική για να σώσει τη ζωή και την οικογένειά του. Να συνεργαστεί με τις αρχές ως «πεντίτο» (πληροφοριοδότης), αποκαλύπτοντας στοιχεία τα οποία θα οδηγήσουν συνολικά 475 μαφιόζους στο εδώλιο (δίκη Μάξι), βάζοντας πρακτικά τέλος στις παράνομες δραστηριότητες της σισιλιάνικης Κόζα Νόστρα.

Αφιερώνοντας μεγάλο μέρος της στην εξέλιξη της δίκης, την οποία αναπαριστά με απόλυτη κωμικοτραγική πιστότητα, η ταινία αποτυπώνει το ύφος και το ήθος μιας εποχής του ιταλικού νότου η οποία τελειώνει με ιστορικό κρότο και το ξεκίνημα ενός καινούργιου κεφαλαίου της σύγχρονης ιταλικής πολιτικοκοινωνικής πραγματικότητας, η οποία αναδιαρθρώνει τις σχέσεις των εξουσιών στο εσωτερικό της. Πολύτιμο γρανάζι αυτού του μηχανισμού, το οποίο όμως τώρα αντικαθίσταται από τις (ιστορικές) συνθήκες ως ελαττωματικό, ο Μπουσέτα προσπαθεί να κινηθεί κόντρα στο ρεύμα και να υπερασπιστεί έναν «παραδοσιακό» κώδικα τιμής που είναι πλέον νεκρό –από υπερβολική δόση ηρωίνης– γράμμα. Γίνεται, άθελά του, καταλύτης της νομοταγούς «εξέλιξης» και μιας κοσμοϊστορικής αλλαγής, την οποία ο Μπελόκιο περιγράφει με οπερατική μεγαλοσύνη και βισκοντική μελαγχολία. Ταυτόχρονα, ο ίδιος στέκεται σκεπτικός απέναντι στη μεταμέλεια του εν συγχύσει αθώου ήρωά του (ένας αξέχαστος, ερμηνευτικά αφοπλιστικός Πιερφραντσέσκο Φαβίνο), την υπαρξιακή απόγνωση του οποίου περιγράφει ανάγλυφα με σιωπηλά κλόουζ απ, «κλεμμένα» βλέμματα και ονειρικές σκηνές, τις ποιητικότερες της ταινίας.

Ιταλία, Βραζιλία, Γερμανία. 2019. Διάρκεια: 153΄. Διανομή: ROSEBUD.21.

Αναλυτικές πληροφορίες από τον οδηγό σινεμά