Kontakthof

Το είδα στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού το 1988 και το λάτρεψα. Τότε, το "Kontakthof" της Πίνα Μπάους μου είχε φανεί σχεδόν προκλητικό, αινιγματικό, ανήσυχο. Τώρα, τόσα χρόνια μετά, βλέποντας το στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, η εμπειρία μάλλον ήταν ακόμη πιο συγκινητική γιατί πρωταγωνιστεί ένα ελληνικό ερμηνευτικό σύνολο που δεν αποτελείται μόνο από χορευτές/τριες –και αυτό είναι το θαυμαστό! 

Από την πρώτη στιγμή, ένιωσα πως ξαναμπαίνω σε εκείνον τον παράξενο "χώρο συνάντησης", όπου οι άνθρωποι εκτίθενται χωρίς άμυνες. Η Μπάους οδηγεί με τις κινήσεις και χορογραφεί καταστάσεις. Μικρές, επαναλαμβανόμενες χειρονομίες, βλέμματα που αιωρούνται ανάμεσα στην επιθυμία και την αμηχανία, σώματα που ζητούν επαφή και ταυτόχρονα την αποφεύγουν. Αυτό που κάποτε με σόκαρε σήμερα με αγγίζει βαθύτερα: η τρυφερότητα που συνυπάρχει με τη βία, το χιούμορ που διαπερνά τη μοναξιά.

Η συγκίνηση προκύπτει ακριβώς από αυτή την αντίφαση. Το φλερτ γίνεται σχεδόν μηχανικό, σαν κοινωνική υποχρέωση, και ξαφνικά μετατρέπεται σε κάτι ωμό, σχεδόν σκληρό. Οι γυναίκες εκτίθενται, αξιολογούνται, αντιστέκονται· οι άνδρες ταλαντεύονται ανάμεσα στην ευγένεια και την επιβολή. Και μέσα σε όλα αυτά, αναδύεται μια απελπισμένη ανάγκη για επικοινωνία –τόσο γνώριμη, τόσο ανθρώπινη.

Το ελληνικό σύνολο καταφέρνει κάτι εξαιρετικά δύσκολο: δεν "αντιγράφει" το έργο, αλλά το ζει. Οι 23 ερμηνευτές ( Θ. Ακοκκαλίδης, Α. Βαρδαξόγλου, Β. Βολιώτη, Κ. Γεβετζή, Δ. Γεωργιάδης, Μ. Δάρα, Δ. Δρακοπούλου, Ν. Ζιάζιαρης, Ν. Καλογεροπούλου, Δ. Κολλιός, Μ. Κόντη, Ν. Κουσούλης, Κ. Κοντογεωργόπουλος, Ν. Λεκάκης, Έ. Μάγκου, Δ. Μανδρινός, Ι. Μπάστας, Α. Όσπιτση, Ε. Παντελάκη, Π. Θεοφανόπουλος, Έ. Σίσκου, Β. Σκοπετέα, Σ. Στριμπάκου) κινούνται με ειλικρίνεια.

Υπάρχει μια αίσθηση ότι κάθε κίνηση περνά μέσα από το προσωπικό τους βίωμα. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο επίτευγμα: η μεταφορά της γλώσσας της Μπάους χωρίς να χαθεί η αλήθεια της. Σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, το να κατακτηθεί αυτή η ισορροπία ανάμεσα στην τεχνική και την έκθεση μοιάζει πραγματικός άθλος. Καθοριστική είναι η δουλειά που συνεισέφεραν οι Josephine Ann Endicott και Δάφνις Κόκκινος, που μεταφέρουν όχι μόνο τη μορφή αλλά και το πνεύμα του έργου. Η καθοδήγησή τους φαίνεται σε κάθε λεπτομέρεια: στην πειθαρχία των σωμάτων αλλά και στην ελευθερία της έκφρασης.

Φεύγοντας, δεν μπορούσα να μη συγκρίνω τις δύο εμπειρίες –τότε και τώρα. Αν το 1988 με είχε εντυπωσιάσει η τόλμη του έργου, σήμερα με συγκλονίζει η διαχρονικότητά του. Το "Kontakthof" δεν ανήκει σε μια εποχή· ανήκει σε κάθε στιγμή που οι άνθρωποι προσπαθούν, αδέξια και επίμονα, να έρθουν πιο κοντά. Και ίσως αυτό είναι τελικά που κάνει την Πίνα Μπάους τόσο σπουδαία: δεν μας δείχνει πώς να κινηθούμε, αλλά μας θυμίζει γιατί κινούμαστε.