Η Ελένη Ευθυμίου μας μιλάει για την "Αγάπη"

Για την αφορμή πίσω από την "Αγάπη": Ήθελα πολλά χρόνια για να μιλήσω για την κατάσταση που βίωσα με τη γιαγιά μου, η οποία είχε διαγνωστεί μάλλον με αλτσχάιμερ. Οπότε, όταν έγινε η πρόταση από τον Γιώργο Λυκιαρδόπουλο να συνεργαστούμε με όποιο έργο ή θέμα ήθελα εγώ, αμέσως είπα ότι με ενδιαφέρει η τρίτη ηλικία και η άνοια. Κάποια στιγμή στην πορεία μου προέκυψε η ιδέα μήπως μετέφερα στο θέατρο την ταινία του Χάνεκε, αλλά τελικά κρατήθηκε μόνο ο τίτλος, τιμής ένεκεν, μια που ταιριάζει τόσο με το θέμα όσο και με τη δομή που ακολούθησα κι εγώ, δηλαδή ένα έργο όπου παρακολουθούμε τη ζωή ενός ζευγαριού που μπαίνει σιγά-σιγά σε μια κατάσταση ασθένειας.

Για το ρίσκο που παίρνει: Δοκιμάζω πρώτη φορά τη φόρμα του ρεαλισμού, κάτι που προέκυψε από προσωπική περιέργεια και ανάγκη να δω με ησυχία δύο ηλικιωμένους μέσα στο χώρο τους. Μου φαίνεται πολύ εμπνευστικό και γοητευτικό, είχα την ανάγκη να κάνω κάτι με πραγματικούς χρόνους, με λίγα πρόσωπα. Είναι ένα πείραμα, που το απολαμβάνω πάρα πολύ και με συγκινεί, γιατί έχει πάρα πολλά στοιχεία και από την προσωπική μου ζωή, και από τις δύο πλευρές των παπούδων και γιαγιάδων μου. Εχω φτιάξει βέβαια δύο νέους χαρακτήρες, αλλά με πάρα πολλά στοιχεία προσωπικά.

Για το ζήτημα της φροντίδας των ηλικιωμένων: Είναι ένα ζήτημα που μας απασχόλησε και που γενικά νομίζω ότι κοινωνικά είναι υπό συζήτηση, το τι θα πει φροντίδα και ποια είναι η πραγματική ανάγκη των ηλικιωμένων. Πιστεύω, χωρίς να είμαι ειδική, πως ίσως έχουμε ιατρικοποιήσει τα πάντα. Το ιατρικό πλαίσιο είναι φυσικά πολύ σημαντικό, αλλά ταυτόχρονα η αγάπη, η οικειότητα, η ζεστασιά του σπιτιού, η αίσθηση του οικείου χώρου είναι πολύ σημαντικά, πιστεύω, για τα τελευταία στάδια της ζωής ενος ανθρώπου. Δεν είμαι ειδικός, αλλά τείνω να πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό να συντηρηθεί η ανθρώπινη επαφή από το να είναι κάποιος απολύτως φροντισμένος κάπου όπου νιώθει ότι δεν ανήκει.

Για την αορατότητα της τρίτης ηλικίας: Μόνο θετικά βλέπω την παρουσία τόσων έργων φέτος που ασχολούνται με τα γηρατειά ή την αρρώστεια [σ.σ. ο "Πατέρας" του Ζελέρ (Σύγχρονο) έχει ως κεντρικό θέμα την άνοια, στο "The humans" (Μουσούρη) υπάρχει ο ρόλος της ανοϊκής γιαγιάς, ενώ το "The doctor" (Αμφι-θέατρο) διαδραματίζεται σε ένα Ινστιτούτο για το Αλτσχάιμερ]. Γιατί αποφεύγαμε να μιλάμε γι’ αυτά τα θέματα τόσα χρόνια. Αποφεύγουμε οτιδήποτε αφορά στην τρίτη ηλικία, σαν να είναι κάτι που δεν πρόκειται να συμβεί˙ τόσο η αρρώστεια όσο και τα ίδια τα γηρατειά. Πόσο συχνά, π.χ., βλέπουμε τον έρωτα δύο ηλικιωμένων; Θεωρούμε ότι είναι ένα θέμα που δεν τους αφορά καν. Θεωρούμε ότι το νόημα της ζωής τελειώνει μετά τη σύνταξη, ενώ όπως είχε πει ο παππούς μου, μπορεί να υπάρξουν πολύ έντονες στιγμές ευτυχίας στην πορεία προς το τέλος της ζωής.

Για τη διαδικασία της συγγραφής: Με τη Σοφία [σ.σ. Ευτυχιάδου] που συνυπογράφουμε το έργο, πήγαμε ένα αρκετά εξελιγμένο draft στο τραπέζι των προβών, που, όμως, είχε κενά. Κάποιες σκηνές, όχι πολλές, γράφτηκαν μετά από συζήτηση και αυτοσχεδιασμό και υπάρχουν και άλλες που καταστάλαξαν, ολοκληρώθηκαν δηλαδή, μέσα από τη δουλειά. Δεν υπήρξε πολύ ξαναγράψιμο, πάντως, αλλά υπήρξε συνεργασία.

Για τη συνεργασία με τους ηθοποιούς: Άλλο είναι να γράφεις για δύο ηλικιωμένους από απόσταση, έστω και εμπειρικά, και είναι τελείως διαφορετικό όταν δουλεύεις με δύο ανθρώπους [σ.σ. Παντελής Παπαδόπουλος, Μαριέττα Σγουρδαίου] που βρίσκονται πιο κοντά σε αυτή την κατάσταση. Και βλέπεις πώς οι ίδιοι μπορεί να το φοβούνται ως θέμα -η πρώτη ανάγνωση, για παράδειγμα, τους γοήτευσε και ταυτόχρονα τους τρόμαξε- αλλά παράλληλα βλέπεις και πώς φέρνουν τον εαυτό τους σε όλο το εγχείρημα, πράγματα που πρότειναν οι ίδιοι, με πόση φροντίδα έφτιαξαν τους ήρωές τους. Υπήρχαν από τη μια οι ρόλοι, το θέατρο, και από την άλλη έφερναν την πραγματικότητά τους. Επίσης, η συνάντηση με την Κωνσταντίνα Τάκαλου, που ερμηνεύει την κόρη, ήταν μια πολύ σπουδαία συγκυρία, μια ιδιαίτερη συνεργασία και η ίδια έφερε πολλά πράγματα στο τραπέζι. Η συμβολή της ήταν καθοριστική στην όλη διαδικασία, και στην ερμηνεία του δικού της ρόλου και ως τρίτο μάτι συνολικά. Τα δύο νέα παιδιά, η Γιώτα Κουιτζόγλου και ο Μάρκος Κώτσιας, ερμηνεύουν κάποιους εμβόλιμους χαρακτήρες, είναι ο έξω κόσμος, μια νοσηλεύτρια, ένας δικηγόρος και ένας γείτονας. Η Γιώτα είναι μια εξαιρετική νέα ηθοποιός, χρόνια μέλος των Εν Δυνάμει, και πολλές φορές και βοηθός μου στη σκηνοθεσία και στη δραματουργία, όπως βοήθησε και στη δραματουργία της "Αγάπης". Ο Μάρκος είναι πιανίστας, που έχει κάνει κάποιους μικρούς ρόλους στο θέατρο, με πολύ ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που μας ταιριάζει.

Για την "Πειραματική Σκηνή Νέων Δημιουργών" του Εθνικού, όπου αναλαμβάνει υπεύθυνη την ερχόμενη σεζόν: Έχω αναλάβει από τώρα κάποια καθήκοντα, καθώς διαβάζω τις αιτήσεις ώστε να καταρτιστεί το πρόγραμμα. Έχουν συγκεντρωθεί 374 προτάσεις. Αυτή τη φορά δεν ορίστηκε στο open call κάποια θεματική, όπως έγινε τις δύο προηγούμενες χρονιές, το αφήσαμε ανοιχτό. Ήταν και μια επιθυμία της Διεύθυνσης, ώστε να δούμε τι πραγματικά έχει ανάγκη να προτείνει κάθε καλλιτέχνης και σε δεύτερο χρόνο να δούμε τι προκύπτει από τις προτάσεις. 

Για τα επόμενα σχέδιά της: Ετοιμάζω μια νέα παράσταση με τους Εν Δυνάμει τον Μάιο, θα ξεκινήσει στη Θεσσαλονίκη και μετά θα έρθουμε στον Πειραιά. Θέμα της είναι ο θάνατος, ο ύπνος και ο θάνατος, και ο τίτλος της είναι "Υπνοβάτες". Επίσης, για τη νέα σεζόν ετοιμάζω στο Εθνικό μια παράσταση που θα έχει ως θέμα τη γυναικεία φύση, το γυναικείο σώμα.