Δέσποινα Κούρτη: "Ας προσπαθήσει η γενιά μας να μην υπογράψει το τέλος του πολιτισμού"

Σε τι αναφέρεται η λέξη "Μάκιναλ" που συναντάμε στον τίτλο του έργου της Σόφι Τρέντγουελ;
Η λέξη machinal είναι γαλλική και σημαίνει μηχανικός. Μηχανικό, αυτό που συμβαίνει χωρίς την παρέμβαση της θέλησης ή της νοημοσύνης. Σωστά κρατάμε την αμερικάνικη θα έλεγα εκφορά Μάκιναλ για τον τίτλο του έργου. Αναφέρεται στον κόσμο που στήνει η Τρέντγουελ, έναν κόσμο-μηχανή, καλοκουρδισμένο και ανηλεή. 

Ποια είναι η υπόθεση;
Μια γυναίκα που τολμά να ονειρευτεί την ελευθερία, με ζωντανή ακόμα μέσα της την ενσυναίσθηση, το έλεος, την ανάγκη για έρωτα, για οξυγόνο, για χρόνο, για γαλήνη συγκρούεται με την πόλη-μηχανή, που δεν αναγνωρίζει τίποτα απ’ όλα αυτά, τα έχει απωλέσει, τα έχει καταργήσει ως αντιπαραγωγικά, αναποτελεσματικά ή απλά προϊόντα της φαντασίας. Οι σκηνές ξεδιπλώνονται μ’ έναν διαφορετικό "εκπρόσωπο" της πόλης κάθε φορά, τους συναδέλφους της, τη μητέρα της, τον σύζυγό της και πρώην αφεντικό της, τον εραστή της, σαν ένα τρομακτικό video game. Η μηχανή που συνθλίβει εύκολα και με ακρίβεια κάθε παρέκκλιση, κάθε παραφωνία, την οδηγεί σε μία τερατώδη πράξη και στην ηλεκτρική καρέκλα.

  

Τι μπορεί να πει στον θεατή μια επώδυνη ιστορία που ανήκει στο παρελθόν;
Θεωρώ ότι το "Μάκιναλ" είναι το απόλυτο παρόν. Θεωρώ ότι το Μάκιναλ το ζούμε. Και η ζωή δεν είναι ανώδυνη.

Ποια είναι η σκηνοθετική προσέγγιση και πώς την αναπτύξατε στις πρόβες μαζί με την σκηνοθέτιδα και τους υπόλοιπους ηθοποιούς;
Η Ιώ Βουλγαράκη ξεκινά την παράσταση από την τελευταία σκηνή του έργου, αυτή της φυλακής, λίγα λεπτά πριν την ηλεκτρική καρέκλα. Έτσι, όλη η ιστορία ξεδιπλώνεται σαν μία εντελώς υποκειμενική αναδρομή του κοριτσιού στο παρελθόν. Υποκειμενισμός ως ατόφιος καρπός του εξπρεσιονισμού της Τρέντγουελ. Οι ηθοποιοί που παίζουν όλους τους χαρακτήρες, πλην του κοριτσιού, έχουν οδηγήσει τις ερμηνείες τους μέσα από τη δική του ματιά, απελευθερωμένοι από οποιαδήποτε "αντικειμενικότητα", από οποιαδήποτε ανάγκη σφαιρικής δικαίωσης του ρόλου τους. Το κορίτσι, που όπως η ίδια λέει δεν είναι τίποτα περισσότερο από τον καθένα, είναι ένας κανονικός άνθρωπος, είναι το τώρα, το πριν, το μετά. Η Τρέντγουελ πειραματίζεται με τη φόρμα. Η κάθε σκηνή έχει το δικό της κλειδί, κάτι που αφορά τρομερά και τη δουλειά της Σοφίας Πάσχου (επιμέλεια κίνησης) και του Νίκου Γαλενιανού (μουσική). Η δουλειά μαζί τους προσπαθώντας να εξερευνήσουμε το ύφος κάθε σκηνής μας έδειχνε το δρόμο για την υποκριτική που χρειαζόμαστε.
 
Ποιο ρόλο ερμηνεύεις και ποιο είναι το αποτύπωμα που αφήνει στη σκέψη και στην ψυχή σου;
Ερμηνεύω το κορίτσι, την Έλεν Τζόουνς. Όσο παλεύω μ’ αυτό το ρόλο νιώθω ακόμα πιο έντονα ότι η ανάγκη για ελευθερία δεν είναι θεωρητική είναι πραγματική. Κι ότι η μηχανή ανά πάσα στιγμή μπορεί να είμαστε εμείς.

Η μοναξιά, η προδοσία, η απελπισία, ο θάνατος, αντανακλώνται στην παράσταση σας. Ποια κατάσταση θεωρείς ότι σημαδεύει περισσότερο τον άνθρωπο;
Ο θάνατος.

Πιστεύεις πως η κοινωνία μας είναι γεμάτη τοξικότητες που αρνούμαστε να δούμε;
Αρνούμαστε να δούμε ότι αν βρεθούμε σε θέση ισχύος ενδίδουμε σχεδόν πάντα στην παρόρμησή μας να επιβληθούμε στον πιο αδύναμο, να τον καταπιέσουμε, να τον χρησιμοποιήσουμε, να τον εξουσιάσουμε, να τον κακοποιήσουμε.

Πώς αντιδράς απέναντι σε κάποιον που προσπαθεί να ξεφύγει από μια κατάσταση που δεν του αρέσει, ρίχνοντας τις ευθύνες στους άλλους;
Εξαρτάται από το ποιος είναι αυτός, ποια η σχέση μου μαζί του, για τί είδους ευθύνες μιλάμε… Γενικά υπομονή…

Αν είχες το μαγικό ραβδάκι τι θα άλλαζες;
Θα είχαμε τελειώσει με την πανδημία. Όλοι οι άνθρωποι θα είχαν την υγεία τους. Δε θα είχε γίνει ποτέ ο πόλεμος στην Ουκρανία, η Ουκρανία θα ήταν όπως πριν. Δε θα γινόταν κανένας πόλεμος ποτέ και πουθενά. Και τώρα χαώθηκα…. Γιατί πού σταματάει κανείς όταν έχει το μαγικό ραβδάκι σ’ έναν κόσμο που εξ’ ορισμού δεν είναι ο παράδεισος; Θα μείνω σε μια ευχή χωρίς μαγικά ραβδάκια. Ας προσπαθήσει η γενιά μας να μην υπογράψει το τέλος του πολιτισμού.

Ποια είναι τα σχέδια σου για το μέλλον με και χωρίς την ομάδα ΠΥΡ;
Το καλοκαίρι θα είμαι στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου "Αίας" του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία του Αργύρη Ξάφη.