4 γκαλερί, 6 νέες εκθέσεις - αφορμή για βόλτα στον Πειραιά

   

Έξι νέες εκθέσεις εγκαινιάστηκαν την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου στις γκαλερί της οδού Μαυρομιχάλη και Πολυδεύκους στον Πειραιά με σημαντικά διεθνή ονόματα, που κάνουν τη γκαλερότσαρκα στην περιοχή ιδανική πρόταση. Μάλιστα, ανάμεσά τους, μια καινούργια αίθουσα τέχνης, η Two Boots Gallery, ένα νέο εγχείρημα από τις Ινές Νιάρχος και Suzy Alter, μας συστήνεται με μια έκθεση φωτογραφίας με τίτλο "Aesthetic Disturbances" που φέρνει κοντά ξένους και ΄Έλληνες δημιουργούς σε έναν από τους εντυπωσιακούς βιομηχανικούς χώρους της περιοχής.

Sylvia Kouvali, Piraeus: Ρίκα Πάνα/ Tamara Henderson/ Veronika Hapchenko

Με τρεις ατομικές εκθέσεις των καλλιτεχνών: Ρίκα Πάνα (γ. 1929, Αθήνα, Ελλάδα), Tamara Henderson (γ. 1982, Νιου Μπράνσγουικ, Καναδάς) και Veronika Hapchenko (γ. 1995, Κίεβο, Ουκρανία) υποδέχεται τη σεζόν η γκαλερί Sylvia Kouvali. 

Ρίκα Πάνα Έργα, 1969 - 1974
1/10-7/11

Το έργο της Ρίκα Πάνα ήρθε πρόσφατα στο προσκήνιο μέσω μιας σειράς εκθέσεων και μιας έκδοσης που ανέδειξαν το έργο μιας πολύ προσωπικής και σχεδόν εσωτερικής δημιουργικής πρακτικής. Η παρουσίαση του έργου της στην έκθεση "Δημοκρατία" στην Εθνική Πινακοθήκη (2024) ξεχώρισε. Έχει αφιερώσει πέντε δεκαετίες, από τη δεκαετία του ’60 έως τις αρχές του 2000, στη δημιουργία ενός είδους πανανθρώπινης ζωγραφικής (σε καμβά και χαρτί), ως απάντηση και αντίδραση στην πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα των δεκαετιών του ’60 και του ’70, αντιδικτατορική και με στόχο την ελευθερία και το φως. Οι χειρονομιακές, παχιές και πολύ σκοτεινές πινελιές της, σχεδόν εξπρεσιονιστικές και εν μέρει αφηρημένες, έχουν δημιουργήσει μια τολμηρή και συνεπή γλώσσα με μορφές, κυρίως γυναίκες και παιδιά, εκρήξεις, μια γοητεία από τη σελήνη και αυτό που η ίδια ονόμασε "διάβρωση του πολιτισμού"· όλα αυτά τοποθετημένα πάνω σε επίπεδα μονοχρωματικό φόντο (πράσινο, κόκκινο και μπλε). Η έκθεση, που εκτείνεται στις δύο κύριες αίθουσες της γκαλερί, παρουσιάζει μια επιλογή έργων από όλες τις δεκαετίες, σε καμβά και χαρτί στην πρώτη αίθουσα, ενώ η δεύτερη αίθουσα αποτίνει φόρο τιμής στη σειρά "Η Διάβρωση του Πολιτισμού".

Tamara Henderson, Seasons End
1/10-7/11

"Στο παρελθόν, οι ταξιδιώτες επέστρεφαν, καλούσαν τους φίλους τους στο σπίτι και διηγούνταν τις περιπέτειές τους, συνοδεύοντάς τες με προβολές σλάιντς και βίντεο. Το έργο της Tamara Henderson Seasons End (2016) θα μπορούσε να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα. Γυρισμένη σε φιλμ 16mm, η ταινία διάρκειας 15 λεπτών ακολουθεί το ονειρικό οδικό ταξίδι δύο γλυπτών, της "Σκιάχτρας Φωτογράφου του Κήπου" και του "Πνεύματος της Πηγής", που διασχίζουν την Κωνσταντινούπολη, την Εσαουίρα και την Ταγγέρη, το Λος Άντζελες, το Όρεγκον, το Σταβάνγκερ, τη Γλασκώβη και το Άρμπροθ. Το αυτοκίνητό τους βρίσκεται επίσης εδώ, σταθμευμένο κάθετα στον τοίχο της πρώτης γκαλερί, αδειασμένο από τις αποσκευές και τα αναμνηστικά που κάποτε μετέφερε.” γράφει ο Πάνος Φουρτουλάκης για την έκθεση της Καναδής Tamara Henderson.

"Το Seasons End ανήκει σε μια σειρά έργων με τον ίδιο τίτλο, η οποία δημιουργήθηκε το 2015. Όπως συμβαίνει με όλες τις σειρές της καλλιτέχνιδας, αντανακλά τη βιογραφία της και τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη στιγμή της δημιουργίας τους. Εδώ, ακολουθούμε τη "Σκιάχτρα Φωτογράφο του Κήπου" στη διαδρομή του μέσα από τη ζωή, την ασθένεια, το θάνατο και τη μεταμόρφωση. Η πρώτη παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στο Glasgow International το 2016, όπου η ταινία προβλήθηκε μέσα από το αυτοκίνητο. Εκεί, η "Σκιάχτρα Φωτογράφος του Κήπου" στεκόταν πάνω από 24 μικρότερα ανθρωπόμορφα σκιάχτρα, καταγράφοντας αναμνήσεις μέσω μιας κάμερας στενοπής, κρυμμένης στο σώμα της, ενώ το "Πνεύμα της Πηγής" βρισκόταν ξαπλωμένο στο πάτωμα κοντά της.
Λίγους μήνες αργότερα, στο REDCAT του Λος Άντζελες, η Σκιάχτρα αρρώστησε και ξάπλωσε σε ένα αυτοσχέδιο νοσοκομειακό κρεβάτι, συνδεδεμένη με ορό, υπό τη φροντίδα του Λαχανιασμένου Θεραπευτή. Μετά τον θάνατό της, πραγματοποιήθηκε τελετή αποτέφρωσης σε μια κοντινή παραλία.
Στο πλαίσιο του Park Nights (2017) της Serpentine στο Λονδίνο, πραγματοποιήθηκε μία άλλη τελετή: μια ζωντανή παράσταση μπροστά σε κοινό, όπου τα διάφορα ανθρωπόμορφα σκιάχτρα ζωντάνεψαν, περπατώντας στους Κήπους του Κένσινγκτον, ενώ η Henderson κινηματογραφούσε αυτό που αργότερα θα γινόταν η δεύτερη ταινία της σειράς, Seasons End: Out of Body (2018).
Το Seasons End: Out of Body ήταν επίσης ο τίτλος της έκθεσης στην Oakville Galleries το 2017, όπου οι στάχτες της Σκιάχτρας τοποθετήθηκαν μέσα στον Πάγκο Σώματος, μια φτερωτή μορφή με μηχανική συσκευή αναπνοής.
Η έκθεση Seasons End: More Than Suitcases στην Douglas Hyde Gallery του Δουβλίνου, το 2018, συγκέντρωσε μορφές από όλα αυτά τα κεφάλαια.
Στοιχεία της σειράς παρουσιάστηκαν επίσης στην Tate Modern του Λονδίνου, το 2019, και στην Tate St Ives, το 2023, σε ατομικές εκθέσεις με τον τίτλο Of Seasons End.

Καθώς το έργο ταξίδευε, οι χαρακτήρες άλλαζαν, εξαφανίζονταν και επέστρεφαν, ενώ τα υλικά που είχε συλλέξει η ίδια η Henderson στα ταξίδια της έπαιρναν νέες μορφές.
Η παρουσίαση στην γκαλερί Sylvia Kouvali είναι η πρώτη φορά που η ταινία παρουσιάζεται ως το επίκεντρο της εγκατάστασης, καθώς και η πρώτη φορά που προβάλλεται από το 2016. Τους επόμενους μήνες, διάφορα σκιάχτρα από τη σειρά θα εμφανιστούν επίσης στους χώρους της γκαλερί.
Όταν γυρίστηκε αυτή η ταινία, τίποτα από όλα αυτά δεν είχε συμβεί ακόμη. Βλέπουμε τη Σκιάχτρα ζωντανή και στον δρόμο, πριν από την ασθένεια, τον θάνατο και την αποτέφρωσή της, πριν οι στάχτες της μεταφερθούν αργότερα σε ένα άλλο σώμα. Σαν ένα παλιό ταινιάκι διακοπών, βλέποντάς το τώρα, ταξιδεύουμε σε μια εποχή που έχει προ πολλού περάσει. Τίποτα από αυτό το ταξίδι δεν παραμένει στο παρόν, εκτός από την ίδια την ταινία και τα απομεινάρια του αυτοκινήτου που είναι σταθμευμένο κοντά της. Η έκθεση ξεκινά με δύο ταξιδιώτες που επιστρέφουν από την περιπέτειά τους, μεταφέροντας εικόνες και αναμνηστικά από αλλού. Δέκα χρόνια μετά τη δημιουργία της, η ταινία φέρει μέσα της δύο αποστάσεις: από ένα ταξίδι που έχει τελειώσει εδώ και καιρό, και από εποχές το τέλος των οποίων γνωρίζουμε ήδη.”

Veronika Hapchenko, Scherzo
1/10-7/11

Στο studiolo, τέλος, παρουσιάζεται, μια νέα σειρά έργων σε χαρτί της Veronika Hapchenko. Παράλληλα με τη ζωγραφική της με αερογράφο, η καλλιτέχνις, που ζει και εργάζεται στην Κρακοβία, ασχολείται με την ακουαρέλα, ένα μέσο εξίσου αραιωμένο με αυτό που η ίδια αποκαλεί "ζωγραφική με σκόνη". Μετά τις σπουδές της στη σκηνογραφία και την κατασκευή μαριονετών, η πρακτική της επικεντρώνεται στην ανθρώπινη μορφή και τη μεταφυσική, αιθέρια και κοσμική ύπαρξή της. Εν μέρει ανατομικά, εν μέρει μηχανικά, αλλά διαφανή, σε κίνηση και σε μεταμορφώσεις, τα έργα παραπέμπουν σε σοβιετικούς καλλιτέχνες και εμπνέονται έντονα από αυτούς, η πολιτική και στρατιωτική εμπλοκή των οποίων δεν ήταν διαχωρισμένη από τον εσωτερισμό και τον κόσμο των πνευμάτων.

Πολυδεύκους 41, Πειραιάς. Ωράριο: Τρίτη–Σάββατο, 12:00–20:00
ή κατόπιν ραντεβού, Είσοδος ελεύθερη. 

The Intermission x Lisson Gallery: Tishan Hsu, New Work: 2026 

1/10 - 19/12

Το The Intermission και η Lisson παρουσιάζουν την πρώτη έκθεση του Tishan Hsu στην Ελλάδα, Νέα Έργα: 2026. Απo τα μέσα της δεκαετίας του 1980, ο Tishan Hsu (γ. 1951, Βοστώνη) βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αναζήτησης του τρόπου με τον οποίο οι τεχνολογικές εξελίξεις αντανακλούν την ανθρωπότητα. Κατά τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, ο Hsu προσέγγισε αυτό το ζήτημα διερευνώντας τις διασταυρώσεις μεταξύ οργανικής και τεχνητής ζωής μέσω του σώματος και της οθόνης. Πιο πρόσφατα, και πολύ πριν από τη σημερινή ραγδαία έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, ο Hsu έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τη γραμμή μεταξύ ανθρωπότητας και τεχνολογίας, μεταξύ μηχανικής και μηχανής, μεταξύ "εμείς" και "εκείνοι". Αυτή η εξερεύνηση τεσσάρων δεκαετιών τον έχει αναδείξει σε μία από τις πλέον διορατικές φωνές στη σύγχρονη τέχνη σήμερα.

Αυτή η πιο πρόσφατη ενότητα έργων ενσωματώνει εικόνες που έχουν παραχθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και έχουν υποστεί επεξεργασία από τον ίδιο τον Καλλιτέχνη, δημιουργώντας μέσα στα έργα έναν διάλογο μεταξύ διαφορετικών παραγόντων δημιουργίας. Εικόνες οπών που παραπέμπουν σε αυτιά ενσωματώνονται σε βιομηχανικά και αγροτικά τοπία. Χρησιμοποιώντας εκτύπωση με inkjet με μελάνια που πολυμερίζονται με υπεριώδη ακτινοβολία (UV), μεταξοτυπία και χύτευση σιλικόνης, ο Hsu εφαρμόζει αυτές τις εικόνες πάνω σε μια καμπύλη επιφάνεια, συνεχίζοντας τη βάση που παραπέμπει σε οθόνη και την οποία χρησιμοποιεί από τη δεκαετία του ’80. Στη συνέχεια, ο Hsu εφαρμόζει ένα έντονο χρώμα στην πίσω πλευρά αυτών των επιφανειών, ώστε να δημιουργήσει το εφέ της λάμψης μιας οθόνης.

Η χρήση από τον Hsu υβριδοποιημένων εικόνων του σώματος σε συνδυασμό με την τεχνολογία και, πλέον, με τον ευρύτερο φυσικό κόσμο, διερευνά τα ρευστά όρια μεταξύ των υλικών και των εικονικών πεδίων στα οποία ζούμε, όπου οι φυσικές δομές διαλύονται σε πιο ρευστές, μεταβλητές εκφάνσεις των λειτουργιών τους. Το έργο χρησιμοποιεί τη σωματικότητα και την εικονική παρουσία για να προτείνει αναδυόμενες μορφές αλληλεπίδρασης που διαμορφώνουν μια "αναδυόμενη ανθρώπινη σύνταξη", σε υλικό, εννοιολογικό και γνωστικό επίπεδο.

Ο Tishan Hsu (γεν. 1951, Βοστώνη) ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη. Το έργο του έχει παρουσιαστεί ευρέως σε διεθνές επίπεδο, με πρόσφατες ατομικές παρουσιάσεις στο Museum of Contemporary Art Toronto, Τορόντο (2024), Secession, Βιέννη (2023–24), και MAMCO, Γενεύη (2024). Έχει συμμετάσχει σε σημαντικές ομαδικές εκθέσεις, όπως The Milk of Dreams στην 59η Venice Biennale, Βενετία (2022) και Is it morning for you yet? στην 58η Carnegie International (2022). Έργα του Tishan Hsu βρίσκονται στις συλλογές των The Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη; The Whitney Museum of American Art, Νέα Υόρκη; Museum of Contemporary Art, Λος Άντζελες; Museum of Modern Art (MoMA), Νέα Υόρκη; Dallas Museum of Art; Denver Art Museum; Centre Pompidou, Παρίσι; Tate Modern, Λονδίνο; Museum für Moderne Kunst (MMK), Φρανκφούρτη; MAMCO Geneva, Ελβετία; M+, Χονγκ Κονγκ; Fondation Carmignac, Παρίσι; Pinault Collection; High Museum, Ατλάντα; The Weisman Art Museum, Μινεάπολη; Museum of Contemporary Art, North Miami; X Museum, Πεκίνο; και The Rubell Family Collection, Μαϊάμι, μεταξύ άλλων.

Πολυδεύκους 37A, Πειραιάς. Ωράριο: Τετάρτη - Σάββατο, 12:00 - 20:00, Είσοδος ελεύθερη.

Ramiken: Andra Ursuța, Άντρας από το διαδίκτυο 

1/10 – 7/11/26
 

Η γκαλερί Ramiken παρουσιάζει έκθεση της Ρουμανοαμερικανίδας γλύπτριας Andra Ursuța που ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη από το 2000. Είναι γνωστή για τη μηδενιστική προσέγγισή της στην ανθρώπινη κατάσταση, καταπιανόμενη με ζητήματα όπως ο πατριωτισμός, η βία κατά των γυναικών και η "εκδίωξη εθνοτικών ομάδων". Έργα της Ursuța περιλαμβάνονται σε δημόσιες συλλογές σε όλο τον κόσμο.

Όπως αναφέρει το δελτίο Τύπου: "Φαντάσου να είσαι μέσα στο δάσος με ένα όπλο και να ελπίζεις ότι δεν θα σε πυροβολήσουν, και τελικά να σε πυροβολούν μερικές φορές και να αιμορραγείς, και όλοι οι υπόλοιποι να σε έχουν αφήσει πίσω και εσύ να ξέρεις ότι θα πεθάνεις, και να νιώθεις απογοήτευση γιατί όσο ήσουν ζωντανός ίσως δεν γάμησες όσο θα ήθελες, ή ίσως σκέφτεσαι τα παιδιά που απέκτησες ή τη μάνα σου ή κάτι άλλο γλυκό, οτιδήποτε για να μη χρειαστεί να περάσεις τις τελευταίες σου στιγμές σκεπτόμενος πως ο θάνατός σου είναι απλώς ένα άχρηστο γεγονός, αποτέλεσμα του εγωισμού κάποιου πολιτικού. Αλλά αυτό που δεν ξέρεις είναι ότι ένας ανώμαλος θα τραβήξει μια φωτογραφία το νεκρό σου σώμα και θα την ανεβάσει σε κάποια πρωτόγονη, σκοτεινή γωνιά του ίντερνετ και άνθρωποι θα τσακώνονται για το αν το πτώμα σου είναι Ρώσου ή Τσετσένου και για το αν αποτελεί απόδειξη εγκλημάτων πολέμου.

Μετά, μια Ρουμάνα στη Νέα Υόρκη θα ζωγραφίσει το νεκρό σου σώμα εκατό φορές, ξανά και ξανά, κάθε φορά σε διαφορετικές, μοναδικές αποχρώσεις, και θα σχεδιάζει το πτώμα σου με ένα στυλό με μύτη σαν βελόνα, μία απειροελάχιστη γραμμή τη φορά, κοιτάζοντας ένα μικρό, θολό, τυπωμένο αντίγραφο της φωτογραφίας σου που κουβαλάει παντού μαζί της, αλλά με τα χρόνια το χαρτί βρέχεται και τα μελάνια τρέχουν κι εσύ γίνεσαι όλο και πιο θολός, μέχρι που το χαρτί απλώς διαλύεται μέσα στην τσέπη της και εκείνη αρχίζει να σε σχεδιάζει από μνήμης, και έτσι κι αλλιώς δεν έχει σημασία γιατί τόσα από αυτά τα μικροσκοπικά σημάδια της βελόνας συσσωρεύονται και μετατρέπονται σε αλλόκοτους, τερατώδεις σχηματισμούς που μοιάζουν να μην προέρχονται από πουθενά αλλού παρά από τη φαντασία της. Για κάθε σχέδιό σου φτιάχνει με τα χέρια της αυτές τις κορνίζες από χώμα και καίει τα μάτια της σχεδιάζοντας ξανά και ξανά το πτώμα σου που σαπίζει, αλλά αυτά τα σχέδια καταλήγουν να γίνουν ένα κομψό έργο προσωπικού αφανισμού και ο κόσμος τα λατρεύει, και τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια τα σχέδια αυτά εκτίθενται σε γκαλερί και μουσεία σε όλο τον κόσμο. Και φωτογραφίες των σχεδίων της που έγιναν από τη φωτογραφία σου θα τυπωθούν σε τόσα βιβλία και περιοδικά, και πανάκριβοι φωτογράφοι θα φωτογραφίσουν τα σχέδιά της με το αποσυντεθειμένο χέρι σου και το στήθος σου και το κρανίο σου, και τώρα εκείνη η μία φωτογραφία που κάποιος σε τράβηξε νεκρό μέσα στο δάσος κυκλοφορεί ξανά σε ολόκληρο τον κόσμο ως φωτογραφίες ενός σχεδίου μιας φωτογραφίας σου, με ένα δισεκατομμύριο φορές μεγαλύτερη ανάλυση και ένα τρισεκατομμύριο φορές μεγαλύτερη ταχύτητα, μέχρι που έχεις πια μνημονευθεί περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο στρατιώτη εκείνου του πολέμου και περισσότερο από τους περισσότερους στρατιώτες οποιουδήποτε πολέμου στην ιστορία. Και η εικόνα σου πολλαπλασιάζεται σε ολόκληρο το ίντερνετ παρόλο που όλοι έχουν έτσι κι αλλιώς ξεχάσει εκείνον τον πόλεμο, κι έτσι ο θάνατός σου δεν σήμαινε τίποτα, εκτός από αυτά τα υπέροχα σχέδια, αυτού του είδους την αθανασία που άνθρωποι σαν τους Μεδίκους ονειρεύονταν για τον εαυτό τους και έδιναν όλα τα πλούτη του κόσμου για να την
αποκτήσουν. Κι εσύ την απέκτησες δωρεάν. Απλώς έπρεπε να πεθάνεις.” -ME

Μαυρομιχάλη 6Β, Πειραιάς. Ωράριο: Πέμπτη – Σάββατο, 12:00–20:00. Είσοδος ελεύθερη.

Two Boots: Aesthetic Disturbances

1/10-7/11/2026

Οι Two Boots, ένα νέο εγχείρημα στον χώρο της τέχνης που αναπτύχθηκε από την Ines Niarchos και τη Suzy Alter, παρουσιάζουν την ομαδική έκθεση "Aesthetic Disturbances", που συγκεντρώνει φωτογραφικά έργα καλλιτεχνών διαφορετικών γενεών και προελεύσεων και διερευνά τον τρόπο με τον οποίο η φωτογραφία μπορεί να διαταράξει τη σχέση ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα.

Η έκθεση συγκεντρώνει έργα των Talia Chetrit, Felipe Romero Beltrán, Γιώργου Πρίνου, Geoffroy de Boismenu, Elina Brotherus, Ange Leccia, Henry Bond, Delphine Kreuter, Jean-Pierre Khazem και Philip-Lorca diCorcia, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι φωτογραφίες μπορούν να γοητεύσουν παρά την απλότητα του μέσου. Περιπλέκοντας και ανατρέποντας τις παραδοσιακές μας αντιλήψεις για την ομορφιά και το εξαιρετικό, οι φωτογραφίες αυτές δείχνουν πώς το άσχημο μπορεί να μετατραπεί σε όμορφο, η αμηχανία σε γοητεία και πώς τα πράγματα μπορεί να μην είναι αυτό που μοιάζουν στην επιφάνειά τους.

Παρά τις διαφορετικές μεθόδους και προσεγγίσεις των φωτογράφων, η "Aesthetic Disturbances" διερευνά αυτή την κοινή συνισταμένη. Με διαφορετικό τρόπο, τα φωτογραφικά πορτρέτα δημιουργούν μια αίσθηση ανησυχίας μέσα από ποικίλες μεθόδους. Το σώμα παραμένει κεντρικό σε όλη την έκθεση. Περιπλανώμενοι στην έκθεση και παρατηρώντας αυτές τις φωτογραφίες, μπορούμε να διακρίνουμε έναν βαθύτερο πυρήνα νοήματος: τη χρήση της γλώσσας της ανησυχίας και της εξαπάτησης, η οποία συχνά αποτελεί το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για να φωτίσουμε τις ανεξερεύνητες πλευρές του εαυτού μας.

 Μαυρομιχάλη 6Α και Πολυδεύκους 5, Πειραιάς. Ωράριο: Τρίτη - Σάββατο: 11:00. - 18:00. Είσοδος ελεύθερη.