Μπορεί το πρώτο του βιβλίο "Όσα ξέρω για σένα" που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο (μετάφραση Στέλα Ζουμπουλάκη) να τιμήθηκε με πλήθος βραβείων σε Καναδά και Γαλλία, μεταξύ των οποίων το Prix Femina des lyceens, Prix des Libraires 2024 και το Prix France Quebec, ο Eric Chacour όμως δεν φανταζόταν ποτέ τον εαυτό του συγγραφέα. Μικρός ονειρευόταν να γράφει στίχους για τους αγαπημένους του τραγουδιστές και τραγουδίστριες, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγονται η Σελίν Ντιόν ("αν έχεις μεγαλώσει στο Κεμπέκ δεν μπορείς να αποφύγεις τη Σελίν Ντιόν!") αλλά και η Χάρις Αλεξίου. Μια που δεν είχε όμως μουσική παιδεία έπεισε τον εαυτό του να δοκιμάσει το plan B που ήταν να γράψει ένα μυθιστόρημα, κάτι που… μπορούσε να κάνει και μόνος του. "Ήθελα να κάνω το δικό μου Ρωμαίο και Ιουλιέτα που να λαμβάνει χώρα στην Αίγυπτο, τη χώρα των γονιών μου. Έτσι ξεκίνησαν όλα."
Ανάμεσα στο Κάιρο και το Μόντρεαλ
Γεννημένος στο Μόντρεαλ από Αιγύπτιους γονείς, πτυχιούχος εφαρμοσμένων οικονομικών και διεθνών σχέσεων, ο Eric Chacour έγραφε 15 χρόνια το πρώτο του μυθιστόρημα, όπως μας λέει στο φιλόξενο πολυχώρο των εκδόσεων Μεταίχμιο, όπου βρέθηκε επιστρέφοντας από το 5ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων. Το "Όσα ξέρω για σένα" θεωρήθηκε ευρέως ένα πολύ φιλόδοξο συγγραφικό ντεμπούτο για την τρυφερότητα και τη στιβαρότητα με την οποία καταπιάνεται με την Αίγυπτο της εποχής του Νάσερ και ειδικότερα την κουλτούρα της λεβαντίνικης κοινότητας, το πώς διεγείρει τις αισθήσεις χτίζοντας την ίδια στιγμή πολύπλοκους χαρακτήρες και μια πλοκή που σε κρατάει ως το ανατρεπτικό τέλος.
Από το Κάιρο των δεκαετιών του ’60 και του ’70 μέχρι το Μόντρεαλ του 2001, η αφήγηση του "Όσα ξέρω για σένα" εκτείνεται χρονικά και γεωγραφικά, παρακολουθώντας την πορεία του Ταρέκ, ενός νεαρού γιατρού της λεβαντίνικης κοινότητας της Αιγύπτου που όλοι περιμένουν ότι θα ακολουθήσει το επάγγελμα του πατέρα του, θα κληρονομήσει το ιατρείο του και την πελατεία του, θα κάνει τα πράγματα που πρέπει. Μια τυχαία συνάντηση όμως θα κλονίσει τον γάμο του, την καριέρα του, ακόμα και τις βεβαιότητές του, και θα τον αναγκάσει να φύγει. Ξεδιπλώνοντας τη ζωή του κεντρικού ήρωα, ξεδιπλώνεται και η ιστορία μιας εποχής, μιας οικογένειας, μιας ολόκληρης κοινότητας, έχοντας στο κέντρο μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δυο άντρες, ταμπού φυσικά σε κοινωνίες όπως αυτή του Καΐρου της εποχής εκείνης.
Όσο κι αν το μυθιστόρημα κινείται μεταξύ Αιγύπτου και Καναδά, ο Chacour δεν αναγνωρίζει αυτομυθοπλαστικά στοιχεία σε αυτό. "Είναι μυθοπλασία, το σχεδίασα εξ ολοκλήρου, με όλα τα παραπλανητικά στοιχεία και τις ανατροπές στην πλοκή. Πάντα βάζεις κάτι από τον εαυτό σου στα βιβλία σου, η αλήθεια είναι όμως ότι ο κόσμος συχνά κάνει τις δικές του προβολές. Τις προάλλες σε μια παρουσίαση με ρώτησαν αν είμαι συγγραφέας πλήρους απασχόλησης και όταν απάντησα θετικά επισημαίνοντας ότι παραιτήθηκα από την προηγούμενη δουλειά μου, απάντησαν "πω πω, και δεν είστε γιατρός πλέον;”! ταυτίζοντάς με με τον ήρωά του βιβλίου, τον Ταρέκ."
Αναπλάθοντας τις μνήμες των οικογενειακών τραπεζιών
Ποιά είναι η δική σου σχέση με την Αίγυπτο;
"Η Αίγυπτος είναι η χώρα των γονιών μου. Την έχω επισκεφτεί καμιά δεκαπενταριά φορές, αλλά η Αίγυπτος που περιγράφω στο "Όσα ξέρω για σένα" είναι πολύ διαφορετική από αυτή που θα μπορούσα να δω ποτέ. Είναι η Αίγυπτος μιας κοινότητας, της Λεβαντίνικης κοινότητας, αποτελούμενη από ανθρώπους που είχαν έρθει από τη Συρία και το Λίβανο, κυρίως Χριστιανοί, άνθρωποι που σε πολλές περιπτώσεις μιλούσαν Γαλλικά πριν μάθουν Αραβικά. Είναι η περιγραφή της Αιγύπτου όταν η συγκεκριμένη κοινότητα ήταν πολύ ζωντανή και παρούσα. Ήθελα να μιλήσω για την Αίγυπτο για την οποία είχα πρωτοακούσει όταν ήμουν παιδί, σε οικογενειακά τραπέζια όπου όλοι είχαν πιει πολύ και μιλούσαν για τα παιδικά τους χρόνια."
Πώς κατάφερες να αναπλάσεις αυτή την Αίγυπτο τόσο ζωντανά και αισθητηριακά, σε ένα μυθιστόρημα σάρκινο, που έχει άρωμα, γεύσεις, απτικότητα; Και τι έρευνα χρειάστηκε κάτι τέτοιο;
"Η λογοτεχνία είναι η μόνη μορφή τέχνης που θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι προσιτή μέσω των αισθήσεων. Έτσι προσπάθησα να βάλω μέσα στο βιβλίο αρώματα και γεύσεις. Ίσως τελικά υπάρχει κάτι που είναι ίδιο στη δική μου Αίγυπτο και σ’ αυτή των γονιών μου: η μυρωδιά."
"Η έρευνα αφορούσε κυρίως τα ιστορικά στοιχεία, τις λεπτομέρειες. Δεν θα μπορούσα να γράψω για τον πόλεμο των Έξι Ημερών και να λέω ότι ξεκίνησε Πέμπτη ενώ ξεκίνησε Δευτέρα, για παράδειγμα. Κατά τ’ άλλα δεν έκανα πολύ έρευνα γιατί μεγάλωσα με αυτές τις ιστορίες. Κάθε φορά που πήγαινα στην Αίγυπτο έκανα ερωτήσεις στη θεία μου για το παρελθόν, χωρίς να της έχω πει ότι γράφω μυθιστόρημα και μετά έτρεχα σπίτι να σημειώσω στο τηλέφωνό μου όσα μου είχε πει. Το βιβλίο προέκυψε κάπως έτσι, πολύ οργανικά."
"Ως προς τις αισθήσεις, η λογοτεχνία είναι η μόνη μορφή τέχνης που θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι προσιτή μέσω των αισθήσεων. Το βιβλίο μου, για παράδειγμα, αν εξαιρέσουμε την ελληνική έκδοση που το αλφάβητο το κάνει να διαφέρει λίγο, παντού αλλού μοιάζει ίδιο. Δεν το νιώθεις βλέποντάς το, όπως θαυμάζεις ένα άγαλμα ανάλογα με το φως ή τη θέση του, όπως ακούς ένα τραγούδι ή γεύεσαι ένα πιάτο. Έτσι προσπάθησα να βάλω μέσα στο βιβλίο αρώματα και γεύσεις. Ίσως τελικά υπάρχει κάτι που είναι ίδιο στη δική μου Αίγυπτο και σ’ αυτή των γονιών μου: η μυρωδιά. Πιστεύω ότι σε ένα συγκεκριμένο σταυροδρόμι μπορείς να μυρίσεις το ίδιο άρωμα όπως πριν 40 χρόνια."
Πώς ήταν η κουήρ ζωή στην Αίγυπτο του Νάσερ;
Πόσο σημαντικό ήταν για σένα να μιλήσεις μέσω του βιβλίου σου για την τάξη και την ταυτότητα στην Αίγυπτο, παράλληλα με την ερωτική ιστορία;
"Οι δύο βασικοί χαρακτήρες, ο Ταρέκ και ο Αλί δεν ανήκουν στην ίδια τάξη, όπως λες, δεν έχουν την ίδια θρησκεία, την ίδια ηλικία, δεν εξασκούν το ίδιο επάγγελμα, ίσως το μόνο κοινό στοιχείο τους είναι ότι είναι δυο άνδρες στην ίδια Αίγυπτο, στα τέλη του 20ου αιώνα. Και κατά κάποιο παράλογο τρόπο αυτό το μοναδικό κοινό τους στοιχείο καταδικάζει τη σχέση τους περισσότερο από οποιαδήποτε διαφορά τους. Η σχέση τους θα μπορούσε να είχε γίνει αποδεκτή αν αυτό που τους χώριζε ήταν η ηλικία, η οικογένεια ή ακόμη και η θρησκεία, αλλά το γεγονός ότι ήταν δυο άνδρες στην Αίγυπτο εκείνης της εποχής το έκανε αδύνατο.”
Νιώθω ότι το "Όσα ξέρω για σένα" συνομιλεί με άλλα βιβλία συνομηλίκων σου που διηγούνται κουήρ ιστορίες του παρελθόντος που παραμένουν άγραφες, δημιουργώντας ένα είδος θραυσματικού, θεληματικού αρχείου. Τι έχεις να πεις γι αυτό;
"Είχα μόνο δύο προθέσεις. Να γράψω ένα ερωτικό γράμμα στην Αίγυπτο των γονιών μου, γιατί είχα μεγαλώσει με τις ιστορίες της που τις έβρισκα όμορφες και ήθελα να τις μοιραστώ με τους ανθρώπους. Και η δεύτερη πρόθεση ήταν να γράψω τη δική μου μεγάλη ερωτική ιστορία, ανάμεσα σε δύο άνδρες."
"Στην ερώτησή σου διακρίνεται μια πρόθεση. Εγώ ειλικρινά δεν έχω και τόσες προθέσεις γράφοντας. Είχα μόνο δύο προθέσεις. Να γράψω ένα ερωτικό γράμμα στην Αίγυπτο των γονιών μου, γιατί είχα μεγαλώσει με τις ιστορίες της που τις έβρισκα όμορφες και ήθελα να τις μοιραστώ με τους ανθρώπους. Και η δεύτερη πρόθεση ήταν να γράψω τη δική μου μεγάλη ερωτική ιστορία, ανάμεσα σε δύο άνδρες. Δεν υπήρχε κάποια πρόθεση στράτευσης ή ιστορικής κατάθεσης, αν και βέβαια όταν διηγείσαι μια κουίρ ιστορία στην Αίγυπτο εκείνης της εποχής έχει μια ιστορική αξία. Μίλησες για έρευνα. Ίσως αυτό για το οποίο είχα τη μεγαλύτερη δυσκολία να βρω υλικό ήταν αυτή η κουήρ ιστορία. Ποιά ήταν τα μέρη που μπορούσε να λάβει χώρα η κουήρ ζωή στην Αίγυπτο εκείνης της εποχής; Πώς έμοιαζε; Έτσι, σε ένα βαθμό είναι μια μαρτυρία, ή ίσως και μια προσπάθεια να φανταστείς αυτή τη ζωή. "
Μιλώντας για τη φαντασία, συχνά αναφέρεσαι στο στοιχείο του ονείρου. Πόσο η ανασύσταση εκείνης της Αιγύπτου είναι για σένα μια αυταπάτη;
"Στην αρχή φοβόμουν πολύ αν θα καταφέρω να αποδώσω την Αίγυπτο εκείνης της εποχής. Ας πούμε ότι ξέρεις να σχεδιάζεις πολύ καλά και σου περιγράφω κάποιον με ακρίβεια. Μπορεί παρόλα αυτά το σκίτσο που θα φτιάξεις να μην του μοιάζει. Η Αίγυπτος ήταν κάτι τέτοιο για μένα. Και η μεγαλύτερη ανταμοιβή ήρθε από τα μέλη της λεβαντίνικης κοινότητας, όταν παρουσίασα το "Όσα ξέρω για σένα" στην Αίγυπτο, που μου είπαν ότι είδαν να ζωντανεύουν στο βιβλίο οι αναμνήσεις τους, ακόμη και η κολώνια που φορούσαν και σχεδόν είχαν ξεχάσει το όνομά της."
Αλήθεια ποιά ήταν η ανταπόκριση του "Όσα ξέρω για σένα" στην Αίγυπτο;
"Τώρα ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει η αραβική μετάφραση, η παρουσίαση αφορούσε κυρίως την κοινότητα. Η επιτυχία του βιβλίου ήταν γενικότερα βραδυφλεγής με τη φήμη του να απλώνεται σιγά σιγά, στόμα με στόμα, βιβλιοπώλη με βιβλιοπώλη και κάπως έτσι προέκυψε η πρώτη έκδοση στη Γαλλία - ο εκδότης μου είπε χαρακτηριστικά ότι αποφάσισε να το διαβάσει βλέποντας τις αντιδράσεις των βιβλιοπωλών στον Καναδά. Πήρε κάποιο διάστημα μέχρι να αποφασίσω όντως να αφήσω την προηγούμενη δουλειά μου στον χρηματο-οικονομικό τομέα και να αφοσιωθώ στη συγγραφή."
Διαβάστε Επίσης
Ο συγγραφέας και ο 15χρονος εαυτός του
Και πώς νιώθεις ως συγγραφέας πλήρους απασχόλησης πλέον;
"Όταν αναρωτιέμαι για το πώς νιώθω σήμερα με σκέφτομαι παντα έφηβο, ποια ήταν τα όνειρά μου. Είναι σαν να βγάζω μια φωτογραφία του σημερινού εαυτού μου και να τον ρωτάω πώς του φαίνεται χωρίς να ξέρει περισσότερες λεπτομέρειες. Τι θα ένιωθε ο 15χρονος εαυτός μου που είμαι συγγραφέας; Περηφάνεια; έκπληξη; φόβο; Έχει σημασία να μην προδίδεις τον παιδικό σου εαυτό."
"Μου πήρε πολύ καιρό να το αποδεχτώ, επί 1,5 χρόνο καταλάβαινα ότι κάτι γίνεται με το βιβλίο αλλά ήξερα πώς δεν έπρεπε να παραιτηθώ, ήθελα να νιώθω ασφαλής. Ειδικότερα ως δεύτερης γενιάς μετανάστης θέλεις πάντα να κάνεις το σωστό, να έχεις την αποδοχή των γονιών σου, να νιώθουν ότι δεν πήγαν χαμένοι οι κόποι τους, ότι τα έχεις καταφέρει. Έχει κάτι το ύπουλο όλο αυτό. Μετά από αυτά το διάστημα όμως ήξερα πώς δεν θα ήθελα να πω στο μέλλον ότι ίσως μπορούσα να τα καταφέρω ως συγγραφέας και να μην το έχω προσπαθήσει. Μπορώ πάντα να ξαναδουλέψω σε τράπεζα στο μέλλον!
Όταν αναρωτιέμαι για το πώς νιώθω σήμερα με σκέφτομαι παντα έφηβο, ποια ήταν τα όνειρά μου. Είναι σαν να βγάζω μια φωτογραφία του σημερινού εαυτού μου και να τον ρωτάω πώς του φαίνεται χωρίς να ξέρει περισσότερες λεπτομέρειες. Τι θα ένιωθε ο 15χρονος εαυτός μου που είμαι συγγραφέας; Περηφάνεια; έκπληξη; φόβο; Έχει σημασία να μην προδίδεις τον παιδικό σου εαυτό."
Ποιά είναι, λοιπόν, τα επόμενα βήματά σου μετά το "Όσα ξέρω για σένα";
"Έχω πολλά επόμενα βήματα, καταρχάς, με αυτό το βιβλίο. Θα ανέβει στο θέατρο, ενώ ετοιμάζονται νέες μεταφράσεις, μεταξύ των οποίων και η Αραβική, και βέβαια, ακολουθούν πολλά ταξίδια σε φεστιβάλ. Ύστερα έχω να γράψω το επόμενο βιβλίο. Στην αρχή ήταν δύσκολο γιατί είχα παραλύσει με τα όσα συνέβαιναν με το "Όσα ξέρω για σένα", καθώς από τη μία δεν θέλεις να απογοητεύσεις κανέναν αλλά δεν μπορείς να γράψεις το ίδιο βιβλίο ξανά! Οπότε το ξεχνάς και γράφεις ότι έχεις μέσα σου. Ήμουν πολύ πιεσμένος με ταξίδια και παρουσιάσεις, και το μόνο που ήθελα ήταν να έχω αυτήν την ήσυχη στιγμή στο δωμάτιό μου, ακούγοντας μελωδική μουσική, με χαμηλό φωτισμό και τους φανταστικούς μου φίλους. Και συνέβη στις αρχές της χρονιάς και ήταν μια πολύτιμη στιγμή. Μου αρέσει πολύ να γνωρίζω κόσμο, να μιλάμε για το βιβλίο, αλλά ο λόγος που γράφω είναι ότι κατά βάθος είμαι μοναχικός."
Διαβάστε Επίσης
