Το Σαλόνι ομορφιάς είναι μια παράξενη αλληγορία για το κουήρ πένθος που σε στοιχειώνει

Ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή Μεξικανούς συγγραφείς, μεταφρασμένος σε περισσότερες από 15 γλώσσες και διευθυντής της Δυναμικής Σχολής Συγγραφέων στην Πόλη του Μεξικού, ο 65χρονος Μάριο Μπεγιατίν (Mario Bellatin) έχει κάνει αίσθηση με τα "περίπλοκα, διαφορετικά” βιβλία του "γεμάτα αινιγματικές γυναίκες, σκύλους και άνδρες με οικονομικές και συναισθηματικές δυσκολίες”. Έναν τέτοιο αξέχαστο ήρωα γνωρίζουμε στο "Σαλόνι ομορφιάς” το πρώτο του βιβλίο που κυκλοφορεί στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Πλήθος, στην πολύ καλή μετάφραση της Άλκηστης Ευθυμίου, η οποία έχει ασχοληθεί με τη σύγχρονη λατινοαμερικανική δημιουργία στο πλαίσιο και της διδακτορικής διατριβής της στο κουηρ φεμινιστικό σινεμά. 

Αυτό το μικρό μεγάλο βιβλίο μας μεταφέρει σε μια πόλη χωρίς όνομα, όπου μια άγνωστη και θανατηφόρα επιδημία εξαπλώνεται αθόρυβα. Ένας κομμωτής με γυναικεία ρούχα μετατρέπει το σαλόνι ομορφιάς του σε καταφύγιο για βαριά νοσούντες. Απόκληροι της κοινωνίας φτάνουν εκεί μόνο για να πεθάνουν. Από τη στιγμή που εκδηλωθεί η αρρώστια, δεν υπάρχει θεραπεία. Μόνο αναμονή, αλλαγή πάνας και ένα πιάτο σούπας, ανάμεσα σε ενυδρεία με θαμπό νερό και εξωτικά ψάρια. Φωνές καλούν μέσα στη νύχτα αντρικά ονόματα που μπλέκονται με τις κραυγές των ασθενών, ενώ γείτονες περιτριγυρίζουν απειλητικά την εστία της μόλυνσης.

Κοιτάζοντας σχολαστικά αλλά και λοξά την ασθένεια και τη φροντίδα 
 

Καθώς το Σαλόνι ομορφιάς μετατρέπεται σε Νεκροκομείο και ο κομμωτής μας περιγράφει με κλινικό τρόπο το πως τα προσωπικά αντικείμενα των νοσούντων αντικαθιστούν τα ψάρια που εξέτρεφε σχολαστικά και ο ίδιος κάνει διαλογή των ασθενών που θα δεχθεί, ο Μάριο Μπεγιατίν εξίσου λιτά και αμείλικτα, αλλά την ίδια στιγμή βαθιά επιδραστικά, ανασύρει μνήμες της πανδημίας του HIV/ AIDS χωρίς να εξαντλείται σε αυτές.

Η μετάφραση του βιβλίου έρχεται σε μια εποχή που το ενδιαφέρον και τα καλλιτεχνικά εγχειρήματα γύρω από τα αρχεία του HIV/ AIDS και του κουήρ πένθους ευρύτερα αλλά και τη φροντίδα εντείνονται κάνοντας ακόμη πιο καλοδεχούμενη αυτήν αλληγορική, παράξενη ματιά από το Μεξικό που, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, κοιτάζει σχολαστικά και την ίδια στιγμή λοξά την ασθένεια, τον αποκλεισμό και τις αντιφάσεις της φροντίδας.

"Υπήρξαν φορές που, επίτηδες, άφηνα τα νεκρά ψάρια στον πάτο του ενυδρείου για μέρες. Κάθε πρωί παρατηρούσα την αργή τους εξαφάνιση. Μου φαινόταν ότι, σε εκείνες τις περιπτώσεις, ο θάνατος αποκτούσε κάποιο νόημα. Όμως δεν μου έγινε συνήθεια.”

Όσο ο κομμωτής ξεφορτώνεται τα φορέματα, τα φτερά και τις πούλιες, και φοράει το γάντι για τις βαφές για να απομακρύνει νεκρά ψάρια και άνδρες, τα βογκητά αντικαθιστούν τα τραγούδια. Παιδικά τραύματα, όψεις της ταξικότητας της σύγχρονης περιθωριοποίησης στο Μεξικό, μορφές αλληλεγγύης που γεννιούνται στα περιθώρια της κοινωνικής κανονικότητας, σχόλια για τις θρησκευτικές και άλλες οργανώσεις που κάνουν τη φροντίδα επάγγελμα περνούν κάτω από τις γραμμές καθώς παράξενα ψάρια διάγουν τον δικό τους κύκλο ζωής παράλληλα με τους άρρωστους του Νεκροκομείου σε μια συν-αισθηματική πέρα-από-τον-άνθρωπο παραλληλία.

 

Μια κορυφαία φωνή στην ισπανόφωνη λογοτεχνία

Ο Μπεγιατίν έχει χαρακτηριστεί μεταξύ άλλων "αμφιλεγόμενος", "συγγραφέας με φανατικό κοινό" και "εκκεντρική δημόσια προσωπικότητα". Γεννημένος στην Πόλη του Μεξικού από Περουβιανούς γονείς, σπούδασε θεολογία και αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Λίμα. Το 1987, μετακόμισε στην Κούβα, όπου σπούδασε σεναριογραφία στη Διεθνή Σχολή Κινηματογράφου Latinoamericana. Με την επιστροφή του στο Μεξικό το 1995, έγινε διευθυντής του τμήματος Λογοτεχνίας και Ανθρωπιστικών Σπουδών στο Universidad del Claustro de Sor Juana και έγινε μέλος του Εθνικού Συστήματος Δημιουργών Τέχνης από το 1999 έως το 2005. Αυτή τη στιγμή είναι διευθυντής της Δυναμικής Σχολής Συγγραφέων στην Πόλη του Μεξικού. Θεωρείται κορυφαία φωνή στην ισπανόφωνη λογοτεχνία για την πειραματική και αποσπασματική γραφή του, η οποία συνυφαίνει με τέχνη την πραγματικότητα και τη δημιουργία.

 

Μια συζήτηση με αφορμή το Σαλόνι ομορφιάς 

 

Μάλιστα, το Σάββατο 27 Ιουνίου στις 18:00 διοργανώνεται η συζήτηση "Ασθένεια, αποκλεισμός και αντιφάσεις της φροντίδας” με αφορμή το Σαλόνι ομορφιάς στο βιβλιοπωλείο-καφέ Κομπραί (Διδότου 34, Εξάρχεια).

 

Τη συζήτηση ανοίγουν οι:

• Νούρη Διακάκη, υπ. δρ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

• Γεωργία Διάκου, συγγραφέας

• Άλκηστη Ευθυμίου, ερευνήτρια και μεταφράστρια

 

Αποσπάσματα του βιβλίου θα διαβάσει η ηθοποιός Αλέξια Σαραντοπούλου.