Η νέα σεζόν της Στέγης: Θέατρο, μουσική και χορός σε διαρκή μετάβαση

Η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση στα 16 της δεν μεγαλώνει· μεταμορφώνεται. Και ίσως αυτή να είναι η περιγραφή ενός προγράμματος που δεν μοιάζει να ενδιαφέρεται να καθησυχάσει κανέναν. Για τη σεζόν 2026-2027, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση επιλέγει να κοιτάξει κατάματα το παρόν και, κυρίως, το μέλλον: την τεχνητή νοημοσύνη, την ψηφιακή πραγματικότητα, την κρίση της ταυτότητας, το σώμα, τη βία, την εξουσία, τους παλιούς μύθους και τις νέες μορφές έκφρασης. Ο στόχος είναι ο θεατή να παρακολουθήσει, να συμμετάσχει, να αμφισβητήσει, να νιώσει.

Με τη φράση του Brian Eno, "The only product of art is feelings", ως σημείο αναφοράς, η φετινή σεζόν μοιάζει να έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: να ξανακάνει την τέχνη εμπειρία. Και αυτό γίνεται με ένα μείγμα διεθνούς ακτινοβολίας, ελληνικής δημιουργικότητας και μιας επίμονης διάθεσης για πειραματισμό.

Στο θέατρο, η αρχή γίνεται δυναμικά. Ο Πολωνός σκηνοθέτης Λούκας Τβαρκόφσκι επιστρέφει στη Στέγη με το "Oracle", ένα καθηλωτικό σκηνικό σύμπαν γύρω από τον Αλαν Τούρινγκ, τον κώδικα που άλλαξε την Ιστορία και τη γέννηση της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν πρόκειται απλώς για μια βιογραφική αφήγηση. Το έργο θέτει το δύσκολο ερώτημα του κόστους της ανθρώπινης προόδου: τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος δημιουργεί κάτι που ενδέχεται να ξεπεράσει τον ίδιο; (5–18/10, Κεντρική Σκηνή)

Απέναντι στην τεχνολογική δυστοπία, ο Ρόμπερτ Αϊκ φέρνει ξανά τον "Οιδίποδα", μετατρέποντας τον αρχαίο μύθο σε ένα σύγχρονο πολιτικό θρίλερ. Η οικογενειακή τραγωδία συναντά την πολιτική εξουσία, ενώ οι ερμηνείες του Νίκου Κουρή και της Μαρίας Κεχαγιόγλου φέρνουν ένταση σε μια ιστορία που, παρά τα χιλιάδες χρόνια που έχουν περάσει, εξακολουθεί να μιλά για τον φόβο, την αλήθεια και την κατάρρευση. (2/11-13/12, Κεντρική Σκηνή)

Και ύστερα έρχεται ο Ρομέο Καστελούτσι με τον "Φάουστ", ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιλογές μιας σεζόν που, όπως πάντα, δεν ενδιαφέρεται να υπηρετήσει την εύκολη αφήγηση. Ο Καστελούτσι απομακρύνει τον μύθο του Γκαίτε από τη λογοτεχνία και τον μετατρέπει σε σώμα, σκιά, εικόνα και σιωπή. Ο Φάουστ γίνεται αίνιγμα και η σκηνή χώρος όπου το ανείπωτο αποκτά μεγαλύτερη δύναμη από τον λόγο. (3-7/3, Κεντρική Σκηνή)

Η ελληνική σκηνή, όμως, δεν βρίσκεται σε δεύτερο πλάνο. Ο Γιάννης Νιάρρος και η Ομάδα ΝΥΞ, με το "2Β – Απαγωγή και Παρατήρηση", δημιουργούν ένα παράξενο εργαστήριο προσομοίωσης της ανθρώπινης ζωής (1/3 – 30/5, Μικρή Σκηνή), ενώ ο Νίκος Καραθάνος μετατρέπει την Κεντρική Σκηνή σε γήπεδο και πεδίο μάχης με το "Έπος" (10/4- 30/5, Κεντρική Σκηνή). Η Ιλιάδα συναντά το ποδόσφαιρο, η ποίηση τη σωματική βία και ο αρχαίος μύθος την καθημερινή λαϊκή εμπειρία. Είναι μια επιλογή που δείχνει ότι η παράδοση δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως μουσειακό αντικείμενο· μπορεί να ξαναγεννηθεί μέσα από το σήμερα.

Στον χορό, η Στέγη επιμένει στην ίδια λογική: το σώμα ως πεδίο έρευνας και η τεχνολογία ως νέα σκηνική πραγματικότητα. Το "Age of Content", από το Εθνικό Μπαλέτο της Μασσαλίας και τους (LA)HORDE, έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί του την αισθητική των videogames, του TikTok, του jumpstyle και των stunts (23 & 24/1, Κεντρική Σκηνή). Ένα αυτοκίνητο στη σκηνή, δεκαέξι χορευτές και ένα περιβάλλον που θυμίζει εναλλακτικό metaverse συνθέτουν μια εικόνα της εποχής μας: γρήγορη, υπερφορτωμένη, εντυπωσιακή και ταυτόχρονα βαθιά αποξενωμένη.

Κι όμως, απέναντι σε αυτή την καταιγιστική ψηφιακή ταχύτητα, το Onassis Dance Days επιλέγει να επιστρέψει στο σώμα και στην ανθρώπινη επαφή. Το "Landless", η συνεργασία του Χρήστου Παπαδόπουλου και του Γιώργου Κοτσιφάκη, αντιμετωπίζει το ανθρώπινο σώμα σαν μια αχαρτογράφητη γεωγραφία. Ένα σώμα που δεν είναι απλώς μέσο κίνησης, αλλά ένας τόπος γεμάτος μνήμη, σχέσεις, αποστάσεις και ανακαλύψεις (3-7/2, Κεντρική Σκηνή)

Το πρόγραμμα του ODD ολοκληρώνεται με τις προτάσεις των Onassis AiR Fellows: η Χριστιάνα Κοσιάρη στο "Echo Chamber" συνδυάζει την ψηφιακή δυστοπία με το stand-up dramedy, ενώ ο Κωνσταντίνος Παπανικολάου στο "The Rashomon Effect" αμφισβητεί την ίδια την αντίληψη του θεατή, παρουσιάζοντας το ίδιο σόλο δύο φορές με διαφορετική αφήγηση (3-7/2).

Εξωστρέφεια & Προσβασιμότητα

Μέσα από το Onassis Stegi Touring Program, η ελληνική δημιουργία ταξιδεύει εκτός συνόρων, ενώ σημαντικές διακρίσεις, όπως ο Αργυρός Λέοντας της Μπιενάλε Θεάτρου της Βενετίας 2026 για τον Μάριο Μπανούσι επιβεβαιώνουν τη δυναμική μιας νέας γενιάς Ελλήνων δημιουργών. Παράλληλα, η παρουσία ελληνικών έργων στο φεστιβάλ Sirenos του Βίλνιους δείχνει ότι η ελληνική σκηνή δεν περιορίζεται πλέον στα όρια της χώρας.

Και υπάρχει κάτι ακόμη ουσιαστικό: η προσβασιμότητα. Οι παραγωγές "Οιδίποδας, 2Β – Απαγωγή και Παρατήρηση" και "Έπος" (προσωρινός τίτλος) σχεδιάζονται ως καθολικές παραστάσεις, με υπέρτιτλους, ακουστική περιγραφή, διερμηνεία στη νοηματική και απτικές ξεναγήσεις. Παράλληλα, η Στέγη συνεχίζει να στηρίζει καλλιτέχνες με αναπηρία μέσα από εργαστήρια, residencies και διεθνείς συνεργασίες.

Η νέα σεζόν ανοίγει επίσης τον χώρο της Στέγης προς διαφορετικές μορφές τέχνης. Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου παρουσιάζει στο Onassis Ready την πρώτη μονογραφική έκθεση που εστιάζει στον εικαστικό του κόσμο, ενώ η ανακαινισμένη Onassis Mandra υποδέχεται την πολυαισθητηριακή εγκατάσταση Clinamen του Sébastien Boussier-Mougenot. Θέατρο, χορός, εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος και ψηφιακές δράσεις συνυπάρχουν σε ένα πρόγραμμα που αρνείται να χωρέσει σε ένα μόνο είδος.

Στα δεκαέξι της, όπως είπε η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση Αφροδίτη Παναγιωτάκου στην χθεσινή συνέντευξη τύπου, η Στέγη βρίσκεται σε μια ηλικία μετάβασης: γεμάτη ένταση, αμφιβολία, περιέργεια και επιθυμία να τα ζήσει όλα τώρα. Και αυτή ακριβώς η περιγραφή μοιάζει να ταιριάζει στο πρόγραμμα που παρουσιάζει.

Η Στέγη επιλέγει να βρίσκεται εκεί όπου τα πράγματα αλλάζουν: ανάμεσα στον άνθρωπο και την τεχνητή νοημοσύνη, στον μύθο και το σήμερα, στο σώμα και την ψηφιακή εικόνα, στην Ελλάδα και τον κόσμο, στην τέχνη και την κοινωνία. Δεν προσπαθεί να προβλέψει το μέλλον. Προσπαθεί να το δοκιμάσει πάνω στη σκηνή.

Αναλυτικά το πρόγραμμα στο https://www.onassis.org/el/onassis-stegi