Mike Rafail ©
Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος καταθέτει μια ανατρεπτική σκηνική ανάγνωση της αριστοφανικής "Λυσιστράτης", σε σκηνοθεσία του Αστέριου Πελτέκη Καλλιτεχνικού Διευθυντή του ΚΘΒΕ. Η παράσταση συγκεντρώνει μια εντυπωσιακή ομάδα πρωταγωνιστών: η Ελισάβετ Κωνσταντινίδου ενσαρκώνει την εμβληματική ηρωίδα, πλαισιωμένη από τους Κατερίνα Παπουτσάκη, Κρατερό Κατσούλη, Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, Παναγιώτη Πετράκη, Νίκο Γεωργάκη, Γιάννη Χαρίση και Σοφία Καλεμκερίδου.
Στις πρώτες φωτογραφίες της καλοκαιρινής παραγωγής οι πρωταγωνιστές εμφανίζονται τυλιγμένοι σε λευκά μπουρνούζια, σαν να έχουν μόλις δραπετεύσει από την ηρεμία ενός χαμάμ ή ενός λουτρού. Αυτή η επιλογή δεν είναι τυχαία. Το σώμα, απογυμνωμένο από τις πανοπλίες του πολέμου και τα αξιώματα της εξουσίας, επιστρέφει στην πρωταρχική του κατάσταση. Είναι ένα σώμα που διεκδικεί τη φροντίδα, την απόλαυση και, τελικά, την ειρήνη. Σε αυτό το "λουτρό" της ανθρωπιάς, οι ήρωες προετοιμάζονται για τη μεγάλη αναμέτρηση, υπενθυμίζοντας μας ότι κάτω από τα ρούχα και τους ρόλους, είμαστε όλοι ευάλωτοι και ίσοι.
Η σκηνοθετική προσέγγιση του Αστέριου Πελτέκη εστιάζει στην έννοια της εντροπίας — τη σταδιακή αποσύνθεση της τάξης και την αδυναμία του συστήματος να αυτορρυθμιστεί. Στη "Λυσιστράτη" του 2026, η πόλη-κράτος δεν υποφέρει απλώς από έναν πόλεμο· πεθαίνει από τη φθορά ενός μηχανιστικού τρόπου ζωής που έχει χάσει το νόημά του. Ο πόλεμος έχει γίνει αυτοσκοπός και η πολιτική έχει αποκοπεί από την ανθρώπινη εμπειρία.
Η Λυσιστράτη της Ελισάβετ Κωνσταντινίδου θέλει να μας εισαγάγει μια ριζική πράξη "αναστολής της εντροπίας". Η αποχή από τον έρωτα δεν είναι τιμωρία, αλλά ένα "πάγωμα" του χρόνου, μια επείγουσα επανεκκίνηση (reset) του κοινωνικού συστήματος. Οι γυναίκες της παράστασης δεν καταλαμβάνουν απλώς την Ακρόπολη· καταλαμβάνουν τη ροή των πραγμάτων, αρνούμενες να συμμετάσχουν στον φαύλο κύκλο της καταστροφής.
Τον αιχμηρό λόγο του Αριστοφάνη, η παράσταση αποφεύγει τη σοβαροφάνεια για να αγγίξει τη γνήσια "κωμική σοβαρότητα". Το γέλιο εδώ λειτουργεί ως καθρέφτης της γελοιότητας ενός εγκλωβισμένου κόσμου. Οι άνδρες της παράστασης —με προεξάρχοντες τους Κρατερό Κατσούλη και Παναγιώτη Πετράκη— δεν διακωμωδούνται ως κακοί, αλλά ως τραγικά γρανάζια ενός συστήματος που δεν ελέγχουν πια.
Το ταξίδι της παραγωγής ξεκινά στις 30 Ιουνίου στο Θέατρο Δάσους στη Θεσσαλονίκη, μεταφέροντας το μήνυμα ότι κάθε πόλεμος είναι, στην ουσία, ένας εμφύλιος πόλεμος. Η περιοδεία θα συνεχιστεί στη Ρώμη (Teatro di Ostia, 4-5 Ιουλίου), αναδεικνύοντας την οικουμενικότητα του έργου, για να κορυφωθεί στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 21 και 22 Αυγούστου.
Με διάχυτη την αίσθηση πως η κοινωνία μας μοιάζει να χάνει την επαφή με το "σώμα" και τη χαρά, η "Λυσιστράτη" του ΚΘΒΕ έρχεται να μας κάνει να φανταστούμε ξανά τη συνύπαρξή μας, ξεκινώντας από την πιο απλή αλλά και πιο επαναστατική χειρονομία: το να τολμήσουμε να πούμε "ως εδώ". Όπως σε ένα όνειρο που ξεκινά μέσα από τους ατμούς ενός χαμάμ και καταλήγει στην απόλυτη διαύγεια της ειρήνης.
Για την υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου οράματος, ο Αστέριος Πελτέκης πλαισιώνεται από μια ομάδα σπουδαίων συνεργατών. Τα σκηνικά της Φρόσως Λύτρα και τα κοστούμια του Νίκου Χαρλαύτη δημιουργούν τον χωροχρόνο αυτής της "ονειρικής" μετάβασης, ενώ η μουσική σύνθεση του Γιώργου Ανδρέου, υπό τη μουσική διδασκαλία του Παναγιώτη Μπάρλα, ντύνει την παράσταση με λυρισμό και ένταση. Η κίνηση και η χορογραφία φέρουν την υπογραφή του Κωνσταντίνου Ρήγου, εγγυώμενες μια δυναμική σωματική έκφραση, η οποία αναδεικνύεται μέσα από τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς του Στέλιου Τζολόπουλου.
Η διανομή με αλφαβητική σειρά: Ιορδάνης Αϊβάζογλου, Αντώνης Αντωνάκος, Νίκος Γεωργάκης, Δημήτρης Διακοσάββας, Χρύσα Ζαφειριάδου, Σοφία Καλεκμερίδου, Κρατερός Κατσούλης, Κατερίνα Καυκούλα, Αναστασία Κελέση, Θάνος Κοντογιώργης, Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, Τατιάνα Μελίδου, Δημήτρης Μορφακίδης, Χρυσή Μπαχτσεβάνη, Δημήτρης Ναζίρης, Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, Κατερίνα Παπουτσάκη, Ευθύμης Παππάς, Βάσω Παύλου, Παναγιώτης Πετράκης, Χριστίνα Πετρολέκα, Μαριέττα Πρωτόπαπα, Κώστας Σαντάς, Εύη Σαρμή, Γιάννης Τσεμπερλίδης, Γιάννης Χαρίσης. Τραγουδάει η Κορίνα Λεγάκη. Μουσικός επί σκηνής: Βάιος Πράπας Χορευτής: Πέτρος Νικολίδης.
Σκηνοθετική προσέγγιση
Η "Λυσιστράτη" και η "έξοδος" από την εντροπία
Η έξοδος από την εντροπία δεν αποτελεί απλώς λύση. Αποτελεί συνειδητή πράξη. Και αυτή η πράξη, όπως μας διδάσκει ο Αριστοφάνης, ξεκινά συχνά από εκεί που δεν το περιμένουμε. Μέσω του ανθρώπινου σώματος και του γέλιου ως αποκαλυπτική έκφραση εκτόνωσης, καθώς και από τη συλλογική επιθυμία για ειρήνη.
Η Λυσιστράτη, ομοίως, δεν αποτελεί απλώς μια κωμωδία για τον πόλεμο και τον έρωτα. Είναι ένα βαθύτατα πολιτικό, ανθρωπολογικό έργο που εστιάζει στη στιγμή κατά την οποία μια κοινωνία, εξαντλημένη από τη φθορά, αναζητά επειγόντως έναν νέο τρόπο οργάνωσης σε όλους τους τομείς. Ο Αριστοφάνης, με όπλο το γέλιο, μιλά για κάτι εξαιρετικά σοβαρό - όχι μέσω της σοβαροφάνειας αλλά με γνήσια λυρική "κωμική" σοβαρότητα -για την εντροπία στην οποία συχνά εκπίπτει μια κοινωνία.
Η εντροπία –ως φυσικός αλλά και φιλοσοφικός όρος– δηλώνει τη σταδιακή αποσύνθεση της τάξης, τη διάχυση της ενέργειας, την αδυναμία ενός συστήματος να "αυτορρυθμιστεί". Στη "Λυσιστράτη", η πόλη-κράτος βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το κομβικό σημείο. Σε ένα καθεστώς παρατεταμένης φθοράς όπου ο πόλεμος έχει καταστεί αυτοσκοπός, η πολιτική έχει αποκοπεί από την ανθρώπινη εμπειρία και το σώμα έχει εξοριστεί από τον δημόσιο λόγο. Ό,τι υποτίθεται ότι υπηρετεί το "κοινό καλό" λειτουργεί πια μηχανικά, χωρίς νόημα, χωρίς προοπτική.
Η αρχετυπική μορφή/ηρωίδα του έργου δεν προτείνει μια μεταρρύθμιση. Δεν εισηγείται έναν νέο θεσμό. Δεν μιλά τη γλώσσα της εξουσίας. Η Λυσιστράτη εισαγάγει κάτι ριζικά διαφορετικό: την επαναδιεκδίκηση του σώματος, της επιθυμίας, της φροντίδας και της συλλογικής ευθύνης ως πολιτικής πράξης. Η αποχή από τον έρωτα δεν λειτουργεί "τιμωρητικά" αλλά ως πράξη "αναστολής της εντροπίας". Ένα προσωρινό "πάγωμα" του συστήματος, ώστε να μπορέσει να επανεκκινήσει.
Στον πυρήνα της σκηνοθετικής προσέγγισης βρίσκεται ακριβώς αυτή η χειρονομία. Η έξοδος από την εντροπία δεν επιτυγχάνεται μέσα από τη βία ή την επιβολή, αλλά μέσα από τη συνειδητή άρνηση συμμετοχής σε έναν φαύλο κύκλο. Οι γυναίκες σε αυτό το σπουδαίο έργο του μεγάλου ποιητή δεν καταλαμβάνουν απλώς την Ακρόπολη, "καταλαμβάνουν" τον χρόνο, τη ροή των πραγμάτων, την ίδια τη λογική της αναπόφευκτης καταστροφής.
Η κωμωδία, εδώ, δεν λειτουργεί ως εκτόνωση, αλλά ως μηχανισμός αποκάλυψης. Το γέλιο γεννιέται από την αμηχανία ενός κόσμου που ξαφνικά συνειδητοποιεί τη "γελοιότητά" του. Οι ανδρικοί χαρακτήρες δεν διακωμωδούνται επειδή είναι "κακοί" ή άχρηστοι, αλλά επειδή είναι εγκλωβισμένοι σε ένα σύστημα που δεν μπορούν πια να ελέγξουν. Η γελοιότητα σε αυτό το πλαίσιο αποτελεί σύμπτωμα της εντροπίας.
Ο Αριστοφάνης με τη "Λυσιστράτη" του μας υπενθυμίζει ότι κάθε κοινωνία που χάνει την επαφή με το "σώμα" και τη χαρά οδηγείται αναπόφευκτα στη βία. Και ταυτόχρονα μας δείχνει ότι η ανασύνταξη δεν ξεκινά από "επάνω", από την εξουσία, αλλά από το συλλογικό ένστικτο επιβίωσης. Από τη στιγμή που κάποιος άνθρωπος τολμά να πει: "ως εδώ".
Στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου όπου η κοινότητα συναντιέται εδώ και αιώνες για να αναμετρηθεί με τα όριά της, η δική μας "Λυσιστράτη" φιλοδοξεί να επιστρέψει, όχι ως μνημείο της αρχαίας δραματουργίας ούτε ως ανάμνηση μιας έκφρασης του αρχαίου κόσμου", αλλά ως ζωντανό πολιτικό γεγονός. Μια υπενθύμιση ότι, ακόμη και μέσα στη μεγαλύτερη φθορά, η επανεκκίνηση είναι δυνατή – αρκεί να τολμήσουμε να φανταστούμε αλλιώς την ύπαρξη και κυρίως τη συνύπαρξή μας. Σαν σε όνειρο…
Προπώληση εισιτηρίων: more.com
Διαβάστε Επίσης
