Τι είναι η γλωσσική "βαβέλ" και πώς επηρεάζει τις παραστατικές τέχνες;

Ένα νέο εγχείρημα επιδιώκει να δώσει μια λύση στη γλωσσική σύγχυση που υπάρχει στις παραστατικές τέχνες.

Θυμέλη

Πώς θα αντιμετωπιστεί η γλωσσική "βαβέλ" που χαρακτηρίζει την ορολογία των σύγχρονων παραστατικών τεχνών;

Κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία έντονη σύγχυση σε ζητήματα ορολογίας, γεγονός το οποίο οφείλεται πρωτίστως στην ίδια την εξέλιξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Νέες εκφάνσεις των παραστατικών τεχνών, ανοικτές, πολύμορφες, ρευστές, αμφίσημες και δύσκολα επιδεχόμενες την όποια ανάλυση, δημιουργούν μία νέα ανάγκη περιγραφής, σημασιοδότησης, άρα και επικαιροποίησης της ορολογίας τους. Όροι όπως: "περφόρμανς", "περφόρμερ", "κάστινγκ", "τρέινινγκ", "χάπενινγκ", "σάιτ σπεσίφικ", αλλά και "τοποειδικός", "επιτέλεση", "εμβυθιστικό θέατρο", "εννοιακή τέχνη", "ομιλιακή πράξη" και πάρα πολλοί άλλοι, χρησιμοποιούνται μεν, ωστόσο θα πρέπει να διερευνηθεί η ακρίβεια της απόδοσης τους και να οριστεί το εννοιολογικό τους πλαίσιο. Πώς θα αποφευχθούν οι παρερμηνείες και πώς θα περιοριστεί το φαινόμενο της αγγλοποίησης (anglicization), δηλαδή της καταχρηστικής καταφυγής στη "βολική" αγγλική ή άλλη ξενική ορολογία;

Την απάντηση φιλοδοξεί να δώσει η "Θυμέλη", ένα νέο ερευνητικό έργο, χρηματοδοτούμενο από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.). Το έργο αυτό αποσκοπεί στη δημιουργία ενός καινοτόμου πολυμεσικού λεξικού για τις παραστατικές τέχνες. Πρόκειται για ένα βασικό εργαλείο υποδομής, διαδικτυακά προσβάσιμο, το οποίο θα περιέχει περισσότερα από 600 λήμματα.

Οι πολυάριθμοι ερευνητικοί και ακαδημαϊκοί φορείς που συμμετέχουν στο ερευνητικό έργο "Θυμέλη", φιλοδοξούν να καθιερώσουν ένα κοινό και έγκυρο λεξιλόγιο για τις παραστατικές τέχνες, μέσω του οποίου θα είναι δυνατόν να επικοινωνήσουν η επιστημονική και καλλιτεχνική κοινότητα, αλλά και το ευρύτερο κοινό.

Θυμέλη

Το λεξικό "Θυμέλη" θα δημιουργηθεί με τη μορφή διαδικτυακής πλατφόρμας, η οποία θα προσφέρει ανοικτή πρόσβαση και δυναμικό πολυμεσικό περιεχόμενο με χαρακτηριστικά πληθοπορισμού, χρήση υπερμέσων και έμφαση στην προώθηση της ελληνογλωσσίας.  

Φορέας υλοποίησης του έργου "Θυμέλη" είναι το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με επιστημονικώς υπεύθυνη την αναπληρώτρια καθηγήτρια Έλενα Παπαλεξίου. Συνεργαζόμενοι φορείς του είναι η Ακαδημία Αθηνών και το Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. "Δημόκριτος". Στο έργο συμπράττει μία πολυμελής διεπιστημονική ερευνητική ομάδα, άνω των πενήντα ατόμων. Τα μέλη της προέρχονται από δώδεκα διαφορετικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, ανάμεσα στα οποία: το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, το Aalto University και το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

Το πλαίσιο αξιολόγησης της πρότασης ήταν εξαιρετικά ανταγωνιστικό. Η χρηματοδότηση που έλαβε η "Θυμέλη" είναι η υψηλότερη για προτάσεις της κατηγορίας του και ανέρχεται σε 298.000 ευρώ.

Το έργο εκκίνησε επισήμως τον Μάρτιο του 2024, ενώ στις 25 Μαΐου πραγματοποιήθηκε στην Πανεπιστημιακή Λέσχη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών η εναρκτήρια συνάντηση με τη συμμετοχή της ολομέλειας.

Διαβάστε Επίσης

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Θέατρο

Δωρεάν όπερα για όλους στη Νέα Υόρκη: Μια πρωτοβουλία που αλλάζει τους κανόνες

Σε μια εποχή όπου ο πολιτισμός συχνά αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια, η συγκεκριμένη κίνηση του Zohran Mamdani αποδεικνύει στην πράξη πως η υψηλή τέχνη μπορεί —και οφείλει— να είναι προσβάσιμη σε όλους.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
02/10/2026

Η παράσταση "Ώρα για Κόλπα" φέρνει νέες φωτογραφίες και μια συζήτηση με τον Irene Silt

Νέες φωτογραφίες από το "Ώρα για Κόλπα" του Irene Silt, που παρουσιάζεται στα Τζάμια Κρύσταλλα, και συζήτηση με τον συγγραφέα στις 3 Οκτωβρίου.

Εξι επαναλήψεις που δεν πρόλαβες να δεις (και δεν πρέπει να χάσεις φέτος)

Τις είχαμε αφήσει για "κάποια άλλη στιγμή". Τώρα όμως επιστρέφουν. Έξι παραστάσεις που αγαπήθηκαν, συζητήθηκαν και δεν πρόλαβες να δεις. Αυτή τη φορά, δεν έχεις δικαιολογία: η σκηνή στα θέατρα Άνεσις, Νέος Ακάδημος και "Δημήτρης Χορν" σε περιμένει.

Αθερίδου, Χειλά-Φαμέλη και Τιτόπουλος επιστρέφουν με την "Πιο υπέροχη χειρότερη του κόσμου"

Χωρίς φίλτρα, χωρίς προστατευτικά και με πολύ νεύρο! Αθερίδου, Χειλά-Φαμέλη και Τιτόπουλος φέρνουν ξανά στο Θέατρο Ιλίσια-Βολανάκης (από 5/10) την πιο υπέροχα... ακατάστατη κωμωδία της χρονιάς.

Το ολοκαίνουργιο West Side Theater ανοίγει τις πόρτες του τον Δεκέμβριο

Το νέο θέατρο που περιμένουμε τα Χριστούγεννα, το West Side Theater, ανοίγει από 14 Δεκεμβρίου 2026.

Οι "Σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας" επιστρέφουν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου

Οι "Σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας" επιστρέφουν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, 20 χρόνια μετά την πρώτη τους παρουσίαση, σε σκηνοθεσία Μαρκουλάκη.

Περιμένοντας ένα "Θαύμα" στο Θέατρο Τέχνης - Φρυνίχου

Το Θαύμα του Giuseppe Massa, η παράσταση που αγάπησαν κοινό και κριτικοί, έρχεται από σήμερα, Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, και μόνο για έναν μήνα, στη σκηνή της Φρυνίχου του Θεάτρου Τέχνης, με τη σκηνοθετική υπογραφή της Νικολέτας Φιλόσογλου και τις εξαιρετικές ερμηνείες των Θανάση Δήμου και Παναγιώτη Παναγόπουλου.