© Ειρήνη Ανδρουλάκη
Το Φεστιβάλ Ποίησης Σολοικισμός επέστρεψε για δεύτερη φορά (30/10-1/11) στα Ζαγοροχώρια. Με ένα πρόγραμμα που περιελάμβανε εικαστικές εγκαταστάσεις, live μουσική, περιπατητική ποίηση και εργαστήρι, ο Σολοκοισμός, αφιερωμένος στους αλλούτερους, έφερε τις "ασυνταξίες" του και φέτος στην Ήπειρο. Τον παλμό του φεστιβάλ, σε καλλιτεχνική διεύθυνση Ευά Παπαδάκη, θα μας μεταδώσουν τέσσερις συμμετέχοντες, ο ποιητής Νίκος Ερηνάκης, η ποιήτρια Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου, η εικαστικός Αγγελική Χάιδω Τσόλη και ο ποιητής κι εκδότης Θάνος Γώγος.
Ποια ήταν η αγαπημένη σας στιγμή του φεστιβάλ;
Νίκος Ερηνάκης: Η αισθαντική συνέχεια ανάμεσα στα ποιήματα που ακούσαμε περπατώντας στο δάσος και στις ταινίες που είδαμε αργότερα. Στην οθόνη επέμενε κάτι από το δάσος· στη μνήμη του δάσους άρχισαν να μπαίνουν οι εικόνες των ταινιών. Το ένα έργο είχε ήδη μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο μπορούσα να δεχτώ το άλλο. Κι ενώ στην προβολή κοιτούσαμε πια την ίδια οθόνη, εξακολουθούσαμε να βλέπουμε διαφορετικά πράγματα. Με συγκίνησε αυτή η συντονισμένη ασυμμετρία: μοιραζόμασταν κάτι που κανείς μας δεν μπορούσε να εξαντλήσει με τη δική του εκδοχή.
Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου: Δεν ήταν ακριβώς μια στιγμή, αλλά η διάχυση στιγμών: τα ποιήματα ανάμεσα στα φύλλα με τα πλούσια χρώματα του φθινοπώρου, οι αποσπασματικές εικόνες των βίντεο μες στα σπασμένα τζάμια της εγκαταλελειμμένης σιταποθήκης και οι αναμνήσεις από το καφενείο του Ελαφότοπου μαζί με την υπόνοια ενός υποθετικού μέλλοντος.
Αγγελική Χάιδω Τσόλη: Οι προβολές μέσα στην αποθήκη των σιτηρών, το setup, και ο ήχος της βροχής κατά τη διάρκειά τους.
Θάνος Γώγος: Το "Πρωτόγαλα", στο περιβάλλον που το είδαμε. Είχε άλλη αξία από το να το βλέπαμε σε μια πόλη, σε ένα δωμάτιο ή μια αίθουσα.
"Μέσα από τους σολοικισμούς, η ποιητική γλώσσα γίνεται αυτό που της πρέπει: μια ατελής και αντιφατική αναζήτηση της αλήθειας"
Ποια είναι για εσάς η αξία των "σολοικισμών" στην τέχνη σας;
Νίκος Ερηνάκης: Η σύνταξη περιέχει μια ολόκληρη αντίληψη για τον κόσμο: ποιος ενεργεί, ποιος υφίσταται, τι μπορεί να συνδεθεί με τι. Στη γραφή συχνά αισθάνομαι ότι μια πρόταση είναι υπερβολικά σωστή για να είναι ακριβής· έχει τακτοποιήσει πρόωρα κάτι που μέσα μου παραμένει δημιουργικά αντιφατικό. Ο σολοικισμός αποκτά αξία όταν διασώζει αυτή την αντίφαση μέσα στη μορφή. Χρειάζεται όμως να ακούσεις προσεκτικά πού δυσκολεύεται πηγαία η γλώσσα: μπορεί εκεί να αρχίζει κάτι ριζικά αυθεντικό ή απλώς να επαναλαμβάνεις έναν καθιερωμένο τρόπο ανυπακοής.
Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου: Στην ποίηση, ο πυρήνας είναι η λέξη κι έτσι βρίσκω τον σολοικισμό ως εκείνη την πρακτική με την οποία εισάγεται το απροσδόκητο και το ανοίκειο. Πρόκειται για αυτό το πανούργο στοιχείο που κάνει το νόημα να ολισθαίνει και να αποκαλύπτει τις ρωγμές. Με τέτοιους τρόπους, νομίζω πως η ποιητική γλώσσα γίνεται αυτό που της πρέπει: μια ατελής και αντιφατική αναζήτηση της αλήθειας.
Αγγελική Χάιδω Τσόλη: Δείξε μου τον "σολοικισμό" σου να μου πεις ποι@ είσαι, να σε αγαπήσω ακόμα πιο πολύ!
Ποιο ήταν το μεγαλύτερο μάθημα ή η ανακάλυψη που πήρατε από τη συμμετοχή σας;
Νίκος Ερηνάκης: Ότι ένα ποίημα μπορεί να αλλάξει χωρίς να αλλάξει ούτε μία λέξη του. Στην περιπατητική ανάγνωση το σώμα συμμετέχει στη στίξη: η ανάσα, το έδαφος, η απόσταση ανάμεσά μας μετακινούν τις παύσεις και το βάρος των λέξεων. Το περπάτημα μας είχε ήδη δώσει έναν κοινό ρυθμό, προτού ακουστεί το ποίημα. Εκεί ένιωσα πόσο λίγο ανήκει τελικά το ποίημα σε αυτόν που το έγραψε. Ένα μέρος του γεννιέται κάθε φορά αλλού, χωρίς την άδειά του. Δεν γνωρίζουμε πλήρως τι έχουμε γράψει, μέχρι να γνωρίσουμε σε ποιον θα φτάσει.
Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου: Το πιο πολύτιμο δίδαγμα ήταν μια αναγκαία υπενθύμιση, πως η αξία τέτοιων πρωτοβουλιών κρύβεται στη συνάντηση: στην έστω εφήμερη συνύπαρξη ανθρώπων που μάλλον θα παρέμεναν άγνωστοι, αλλά αποκτούν τη δύναμη να σε αγγίξουν, στην πρόσκαιρη βίωση ενός τόπου που μάλλον θα παραμείνει απρόσιτος.
Αγγελική Χάιδω Τσόλη: Το μεγαλύτερο μάθημα για εμένα είναι η αναγκαιότητα της συνάντησης και του μοιράσματος.
Θάνος Γώγος: Στα Ζαγοροχώρια δεν είχα ξαναέρθει, και όχι μόνο θα ξαναπάω αλλά θα προτείνω την περιοχή σε άλλους.
Τι θα θέλατε να μείνει ως αποτύπωμα του φεστιβάλ στην περιοχή και στο κοινό;
Νίκος Ερηνάκης: Θα ήθελα να μείνει μια εκκρεμότητα απέναντι στους άλλους κι εμείς που επισκεφθήκαμε τον τόπο να φύγουμε με λιγότερη βεβαιότητα ότι τον γνωρίσαμε. Να επηρεάσουν οι άνθρωποί του τόπου τις επόμενες συναντήσεις, ακόμη κι αν αλλάξουν τη δική μας ιδέα για το φεστιβάλ. Η φιλοξενία αποκτά βάθος όταν εκείνος που έρχεται δέχεται να αλλάξει τους όρους της παρουσίας του. Κάτι από την οικειότητα εκείνων των ημερών θα μπορούσε τότε να περάσει στην καθημερινότητα, να δημιουργήσει αμοιβαίους λόγους επιστροφής. Από μια τέτοια εκκρεμότητα εκκινεί πάντα και η σχεσιακότητα.
Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου: Ως προς τη σχέση του φεστιβάλ με τα Ζαγοροχώρια, σκεφτόμουν έντονα εκείνη τη συνθήκη στην τραγωδία της Άλκηστης στην οποία ο Ηρακλής καταφτάνει στο ανάκτορο του Αδμήτου, όπου τον φιλοξενούν με θέρμη, αποκρύπτοντας τον θάνατο της βασίλισσας και το βαθύ τους πένθος. Σταδιακά, ο Ηρακλής βγαίνει από την πλάνη του και, ξεπληρώνοντας το χρέος, διασώζει τη βασίλισσα από τον Κάτω Κόσμο. Τα διηγούμαι αυτά γιατί ένιωσα πως η επαφή μας με τον τόπο του Ζαγορίου στήθηκε πάνω σε ένα μυστικό (το άγνωρο του τόπου), με το οποίο καλούμασταν να αναμετρηθούμε, αλλά και πάνω στο χρέος της ανταπόδοσης για τα πλούσια δώρα που μας χάρισε.
Αγγελική Χάιδω Τσόλη: Το αποτύπωμα ως μια όμορφη συνύπαρξη.
Θάνος Γώγος: Το ίδιο το φεστιβάλ να γίνει θεσμός και να στηριχθεί και από τους τοπικούς φορείς.
Διαβάστε Επίσης
