Τα βιβλία με τα οποία αποχαιρετάμε το 2025 και υποδεχόμαστε το 2026

   

Ανατρέχουμε στα καλύτερα βιβλία του 2025 που προλάβαμε να διαβάσουμε, ξεφυλλίζοντας και όσα έφτασαν στην εκπνοή του χρόνου, και υποδεχόμαστε το 2026 με τον Ντίκενς ανά χείρας να μας ζεσταίνει την καρδιά παράλληλα με το σέρι στις στάχτες μιας βικτωριανής παμπ. 

Τροχιές

Όταν ήταν να διαλέξω το καλύτερο βιβλίο του καλοκαιριού δεν το σκέφτηκα και πολύ: ήταν οι "Τροχιές” της Samantha Harvey (Βραβείο Booker 2024, μτφρ.: Γιώργος Κυριαζής, εκδόσεις Gutenberg), αυτό το "ποίημα” 217 σελίδων που διαβάζεται σχεδόν σε μια μέρα, όσο διαρκούν και οι 16 τροχιές των έξι αστροναυτών-πρωταγωνιστών γύρω από τη γη. Παρότι κουβαλάει το μόχθο, τα τραύματα και τις δυσκολίες που μοιράζονται, ή και όχι, τα μέλη αυτης ιδιότυπης "αιωρούμενης οικογένειας” στην εσχατιά του διαστήματος αγναντεύοντας την ανθρωπότητα να περνά από μπροστά τους, η γραφή της Harvey αψηφά τη "βαρύτητα”. Και κάπως έτσι γεννιέται ξανά και σε μας, όπως και στους ήρωές της, η "επιθυμία, όχι, η ανάγκη να προστατέψουμε αυτή την πελώρια αλλά μικροσκοπική γη. Αυτό το πράγμα με την τόσο θαυμαστή και αλλόκοτη ομορφιά.”

Στον αντίποδα τρία από τα καλύτερα, όχι αμιγώς λογοτεχνικά, βιβλία που ξεχώρισα από τη φετινή εκδοτική κυκλοφορία ήταν γροθιές στο στομάχι.

Το άσυλο / Η φυλακή

Δύο μικρά θαύματα από τις εκδόσεις Αντίποδες που δημιουργούν ήδη μια σειρά που θα θέλαμε να επεκταθεί, "Το άσυλο" της Ειρήνης Βλάχου και "Η φυλακή” του Τάσου Θεοφίλου είναι δυο συγκλονιστικές μες στην στεγνή καταγραφικότητά τους μαρτυρίες από την εργασία της πρώτης ως δικηγόρου στο "προσφυγικό" και από την άδικη, όπως αποδείχθηκε, παραμονή του δεύτερου στις φυλακές. Απαραίτητα αναγνώσματα που φωτίζουν απαράδεκτες πτυχές των ελληνικών θεσμών με έναν τρόπο μοναδικό που αγγίζει τη λογοτεχνία.

Το αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα

'Όπως συμβαίνει συνήθως με τα βιβλία γυναικών συγγραφέων από τη Λατινική Αμερική που μεταφράζονται τελευταία στη χώρα μας, το βραβευμένο με Πούλιτζερ "Αήττητο Καλοκαίρι της Λιλιάνα” (εκδόσεις Carnivora, μετάφραση Ασπασία Καμπύλη, Χριστίνα Φιλήμονος) της Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα που δικαίως κέρδισε το Βραβείο Pulitzer εστιάζει στο ζήτημα της έμφυλης βίας. Συνδυάζει με έναν πολύ ξεχωριστό τρόπο την έρευνα με την ποίηση και τον ρεαλισμό με μια πιο εννοιολογική ματιά, ενδυναμωτική και επουλωτική ταυτόχρονα, συνομιλώντας με έναν προσωπικό τρόπο με την αυτομυθοπλασία και την έρευνα των forensics.

Το μακρύ ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη

Μένοντας στην αυτοθεωρία/μυθοπλασία το βιβλίο της Αμάντας Μιχαλοπούλου "Το μακρύ ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη" (εκδόσεις Πατάκη) είναι ένα βιβλίο απελευθερωμένο και απελευθερωτικό, έτσι όπως πατάει σταθερά στην εποχή του και στα διακυβεύματά της αλλά μιξάρει ακομπλεξάριστα αναφορές και στιλ, ιστορίες γνωστών και άγνωστων γυναικών, ντοκουμέντα, λίστες, κουίζ. Mια απελπισµένη γυναίκα στην εµµηνόπαυση αρχίζει να βλέπει παράξενα όνειρα —µε Παναγίες, τίγρεις, αγελάδες, τη Ρόζα Λούξε­µπουργκ, τη Μέριλυν Μονρόε, τη µητέρα του Μπενίτο Μουσσολίνι—, όνειρα από τα οποία ξυπνάει κάθε βράδυ στις 4:30 ακριβώς. Για να ερµηνεύσει τη νυχτερινή ζωή της, επιδιώκει συναντήσεις µε τις γυναίκες της οικογένειας: την κόρη, την αδερφή και τη µητέρα της. 'Ένα βιβλίο page-turner και την ίδια στιγμή ένα "εγχειρίδιο" ενδυνάμωσης, στο οποίο χαίρεσαι να επιστρέφεις, για να διαβάσεις, για παράδειγμα, προσεκτικότερα το ετυμολογικό λεξικό όρων που "μας μαθαίνουν πολλά για τη γλώσσα ως σύστημα παραγωγής- εξουσίας και μωρών" ή για να σημειώσεις γυναίκες συγγραφείς που σου έχουν διαφύγει.

Στα τέσσερα

Μπορεί ένα μυθιστόρημα για την κλιμακτήριο να είναι σέξι; Η Μιράντα Τζουλάι το πετυχαίνει πλήρως σε αυτό το αντισυμβατικό "ταξιδιωτικό χρονικό" μιας παντρεμένης γυναίκας, μητέρας και καλλιτέχνιδας που ξεκινάει, χωρίς ιδιαίτερο φαινομενικά λόγο, να διασχίσει την Αμερική αλλά βρίσκει τον προορισμό της σε ένα μοτέλ λίγο έξω από την πόλη της. Φτιάχνοντας το "δικό της δωμάτιο" κυριολεκτικά και μεταφορικά, επαναπροσδιορίζει, θα λέγαμε, τη διαπίστωση της Βιρτζίνια Γουλφ για το τι έχει ανάγκη μια γυναίκα σήμερα, αν μιλάμε, τουλάχιστον, για μια προνομιούχο δημιουργό, σε έναν καλλιτεχνικό μικρόκοσμο της Δυτικής Ακτής των ΗΠΑ με ρευστή ταυτότητα φύλου, λίγο πριν την εμμηνόπαυση. "Μου θυμίζεις τον εαυτό μου πριν από τη μετάβαση. Αυτή η αίσθηση ότι ο χρόνος τελειώνει, αλλά είσαι πολύ δειλή για να τινάξεις τη ζωή σου στον αέρα." θα της πει μια φίλη της, όταν η ηρωίδα αρχίζει να θέτει τα ερωτήματα που την απασχολούν σε διαφορετικές γυναίκες φτιάχνοντας ένα είδος commons. Τι συμβαίνει όταν είναι πολύ τρομακτικό να κάνεις κάτι που… για έναν άντρα από τη Γαλλία θα ήταν απολύτως αποδεκτό "αλλά είναι μια από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις όπου απλώς πρέπει να το κάνεις, να το απολαύσεις και να μετά να το κρατήσεις στην καρδιά σου για πάντα σαν ένα είδος εμβολιασμού κατά της πιθανότητας άλλων, σαφώς μετριότερων, εξωσυζυγικών σχέσεων;" Η σαρανταπεντάρα συγγραφέας και σκηνοθέτις, alter ego της Τζουλάι, τολμά να βγάλει από τη ντουλάπα το πουλόβερ του άλλου εαυτού που είχε πλέξει στα κρυφά τόσα χρόνια, παίρνοντάς μας μαζί της σε ένα πνευματώδες, ειλικρινές, τολμηρό, αφροδισιακό ταξίδι σε αυτή τη νέα χώρα, της κλιμακτηρίου, για την οποία δεν έχουμε διαβάσει πολλά και όπως φαίνεται και από τη δημοφιλία του βιβλίου και το καλλιτεχνικό zeitgeist έχουμε ανάγκη να μάθουμε περισσότερα. (εκδόσεις Αλεξάνδρεια, μετάφραση Νατάσα Σιδέρη)

Οι Χήρες της Πέμπτης

Το βιβλίο που καθιέρωσε την Κλαούδια Πινιέιρο ("Καθεδρικοί") ως βασίλισσα του αργεντίνικου νουάρ, είναι ένα δυνατό ψυχολογικό θρίλερ που διαβάζεται μονορούφι και μένει μαζί σου για καιρό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς όσα κι αν έχεις διαβάσει ή έχεις δεις για την οικονομική κρίση της Αργεντινής, η καλή λογοτεχνία μπορεί να σου τα πει με έναν εντελώς διαφορετικό, και συχνά πολύ πιο επιδραστικό τρόπο. Βρισκόμαστε σε ένα country (μια gated community) του Μπουένος Άιρες παρακολουθώντας πρόταση πρόταση την οικονομική φούσκα να σπάει. Η συγγραφέας δεν φορτώνει τη γραφή της αλλά έχει προσέξει κάθε λεπτομέρεια των χαρακτήρων και του περιβάλλοντός τους. Οι ρωγμές όλο και μεγαλώνουν, με τα προβλήματα του πρώτου κόσμου (να ανανεώσεις το γκαζόν ή να πας στον πλαστικό;) να συναντούν τις διαφορετικές πτυχές της ταξικότητας και των διακρίσεων (καταγωγή, ρατσισμός-έχει και το country τους Εβραίους του, μαθησιακές δυσκολίες-ανατριχιαστική η λίστα των Παιδιών σε Κίνδυνο να αποβληθούν από το ιδιωτικό σχολείο, έμφυλες σχέσεις, εξαρτήσεις) ακόμη και εντός του κύκλου των προνομιούχων κατοίκων του Άλτος δε λε Κασκάδα καθώς ο κλοιός στενεύει γύρω τους, μέσα τους, αλλά και έξω από τους φράχτες όπου αυτοί από τις παραγκουπόλεις, λένε, λεηλατούν την άλλη πλευρά της εθνικής…. Φυσικά αυτοί είναι προετοιμασμένοι, τους περιμένουν, εδώ λύνουν όλα τα προβλήματα πίσω από τα κάγκελα. 'Όπως έλυσαν το πρόβλημα με τα σιμαρόνες, τα αδέσποτα σκυλιά καπακώνοντας τα σκουπίδια τους σε νέους κάδους. (εκδόσεις Carnivora, μτφ. Ασπασία Καμπύλη)

Τα ονόματα της Φελίσας

Την ξεχωριστή ζωή και το έργο της άγνωστης σε μας αλλά σημαντικής Κολομβιανής γλύπτριας Φελίσα Μπουρστίν που πέθανε ξαφνικά σε ένα εστιατόριο του Παρισιού το 1982 σε ηλικία 49 ετών, από θλίψη όπως έγραψε ο φίλος της Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ζωντανεύει με ξεχωριστό τρόπο ο συντοπίτης της Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες χαρίζοντας μας ένα ακόμη γλαφυρό πορτρέτο της ιστορίας της χώρας του. Από τις περιπτώσεις καλλιτέχνιδων που το έργο τους συνομίλησε ουσιαστικά με την εποχή τους, όντας ταυτόχρονα διεθνές και απολύτως εν-τοπισμένο στις γεωγραφικές και κοινωνικοπολιτικές συνθήκες παραγωγής του, η Φελίσα είναι μια αξέχαστη χαρακτήρας σε ένα ακόμη αριστοτεχνικό μείγμα βιογραφίας και μυθοπλασίας που μας έχουν χαρίσει οι εκδόσεις Ίκαρος, σε μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη.

Μικροί κόσμοι

Δηλώνω φαν του Caleb Azumah Nelson και του αβίαστου τρόπου με τον οποίο μοιράζεται μαζί μας το μαύρο βίωμα του Νότιου Λονδίνου. Mε το νέο του βιβλίο "Μικροί κόσμοι” μας παρασέρνει για μια ακόμη φορά στον μουσικό ρυθμό του, βγαλμένο από underground στέκια του ‘80 μέχρι σήμερα, γεμάτο βρετανική ραπ και Afrobeat, highlife, grime και garaze ήχους, και μυρωδιές καρυκευμάτων από τζόλοφ, ρεντ ρεντ και άλλα πιάτα της Γκανέζικης κουζίνας. Συνδυάζοντας μοναδικά μια αφοπλιστική ιστορία αγάπης, οικογενειακών σχέσεων και φιλίας με την ανασύσταση τραυματικών ρατσιστικών περιστατικών της Βρετανικής κοινωνίας που έχουν σημαδέψει την κοινότητα, και κωδίκων της μαύρης κουλτούρας, δημιουργεί ένα πολιτισμικό αρχείο που κληροδοτείται από γενιά σε γενιά και αξίζει να μοιραστούμε. Μια μυθοπλαστική ιστοριογραφία που έχει σημασία, διανθισμένη για μια ακόμη φορά και από τη σχετική λίστα ακουσμάτων στο spotify. (μτφ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδόσεις Μεταίχμιο).

Το φως της καρδιάς

Παραμένοντας σε λογοτεχνικά βιβλία που σου ανοίγουν την πόρτα σε άλλες εθνικές κουλτούρες και συχνά άγνωστες ιστορίες από το 2025 κρατάμε και "Το φως της καρδιάς” της Μπάνου Μουστάκ (το πρώτο Διεθνές Βραβείο Booker που απονέμεται σε διηγήματα, εκδόσεις Καστανιώτη). Σε μετάφραση από τα αγγλικά της Ιφιγένειας Ντούμη, το γραμμένο στη γλώσσα κάναντα βιβλίο της 78χρονης δημοσιογράφου, δικηγόρου και ακτιβίστριας που υπήρξε σημαντική μορφή του Μπαντάγια Σαχίτια, κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην ηγεμονία της ανώτερης κάστας και της ως επί το πλείστον ανδροκρατούμενης γραφής που δημοσιευόταν και επαινούνταν τη δεκαετία του ‘80, επιτυγχάνει το δύσκολο στοίχημα μιας αφήγησης που ρέει και το κλείνεις έχοντας μάθει και δυο τρεις κάναντα λέξεις δικαιώνοντας την αρχική επιλογή της μεταφράστριας στα αγγλικά και στη συνέχεια της Ντούμη να κρατήσουν τις ξένες λέξεις αμετάφραστες. Καθώς παρακολουθούμε  διαφορετικές γυναίκες να αφήνουν το αποτύπωμά τους από πάστα σανταλόξυλου στο κατώφλι του σπιτιού όπου πάνε ως νύφες, να προσπαθούν να ετοιμάσουν το γκόμπι μαντσουρί που θα ικανοποιήσει επιτέλους τον σύζυγό τους ή να βοηθήσουν άλλες να διεκδικήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους κάνοντας αίτημα στο τζαμί, είναι σαν να μπαινοβγαίνουμε σε διαφορετικά σπίτια μιας πόλης, όπου ιστορίες καθημερινής ηθογραφίας μοιάζουν να δημιουργούν ένα ενιαίο μυθιστόρημα με τις γυναίκες και τα παιδιά από χαμηλές κάστες, μουσουλμανικής κατά βάση καταγωγής στο επίκεντρο.

Φαινότυποι

Μια άλλη καταπιεσμένη κουλτούρα, αυτή των σκουρόχρωμων Βραζιλιάνων εκπροσωπoύν με εμβρίθεια, ενσυναίσθηση και έμπνευση οι "Φαινότυποι” (υποψήφιο για το Booker 2022, εκδόσεις Gutenberg). Ο Πάουλο Σκοτ, γνωρίζει καλά τη Βραζιλία του κολορίσμο, της ιδιαίτερης μορφής ρατσισμού που αποτελεί δομικό στοιχείο της κοινωνία, μια που και ο ίδιος γεννήθηκε στο Πόρτο Αλέγκρε, σε μαύρη οικογένεια, με φαινότυπο ανοιχτόχρωμο, σε αντίθεση με τον αδελφό του, στην πολιτεία της Βραζιλίας με τους περισσότερους λευκούς κατοίκους, κυρίως γερμανικής προέλευσης. 'Ένα παλιό τραυματικό περιστατικό έρχεται στην επιφάνεια, ξύνοντας τις κρυμμένες πληγές του παρελθόντος σε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που σχολιάζει εύστοχα και πνευματωδώς τόσο το τραύμα όσο και την πολιτική των ποσοστώσεων που εισήχθη στη χώρα το 2003 για πρώτη φορά στην εκπαίδευση και τη δημόσια διοίκηση αλλά και τις επιτροπές ετεροπροσδιορισμού του φαινότυπου που δημιουργήθηκαν για να αντιμετωπίσουν περιπτώσεις ατόμων που δεν έχουν ζήσει κάποιον αποκλεισμό και προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την πολιτική αυτή. Η Αθηνά Ψυλλιά υπογράφει πέρα από τη μετάφραση και τον πολύ χρήσιμο επίλογο, όπου μαθαίνουμε μεταξύ άλλων ότι η συνοικία Παρτένον που αναφέρεται στο βιβλίο παραπέμπει στον αθηναϊκό Παρθενώνα αφού μια ομάδα λόγιων κατοίκων σκόπευε να χτίσει εκεί μια αποικιοκρατικής έμπνευσης ρέπλικά του, στα τέλη του 19ου αιώνα. 

Νεαρά τομάρια

"Στην πόλη μου δεν έχετε έρθει, αλλά το στιλ της το ξέρετε. Ένας κυκλικός κόμβος στην έξοδο κάποιας εθνικής οδού, μια βιομηχανική περιοχή, ένα μούλτιπλεξ με πέντε οθόνες κι όσες παμπ προλαβαίνουν να χτιστούν σ’ έναν αιώνα - όλα μέσα σε δυόμιση τετραγωνικά χιλιόμετρα αστικών ορίων." Εκεί κάνουν κουμάντο τα "Νεαρα τομάρια” του Κόλιν Μπάρετ (εκδόσεις Στερέωμα), βαποράκια, πορτιέρηδες σε κλαμπ, νεαροί οικογενειάρχες τσακισμένοι από τη θλίψη που, με την καθοριστική συμβολή της μετάφρασης της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη, μας παίρνουν μαζί τους με σκατάμαξα και άλογα, σε ένα αφοπλιστικό ταξίδι ενηλικίωσης, που ορισμένες φορές διακόπτεται βίαια, όπου οι μικρές στιγμές τρυφερότητας συνυπάρχουν με τη μεγάλη δυστοπία θυμίζοντας ατμόσφαιρα καλού ανεξάρτητου σινεμά.

Το βιβλίο της εξαφάνισης

Φέτος διαβάσαμε πολύ παλαιστινιακή αλλά και ισραηλινή λογοτεχνία, για την οποία γράψαμε αναλυτικά και θα προσθέσουμε στα αγαπημένα μας από τις νέες κυκλοφορίες "Το βιβλίο της εξαφάνισης” της Ιπτισάμ Άζεμ (Υποψήφιο για το Διεθνές Booker 2025, εκδόσεις Gutenberg, μετάφραση Πέρσα Κουμούτση), που πέρα από το κεντρικό εύρημα του τι θα συνέβαινε αν, μέσα σε μια νύχτα, όλοι οι Παλαιστίνιοι εξαφανίζονταν από το Ισραήλ χωρίς κανένα ίχνος και αιτία, παρουσιάζει με πολύ υπόγεια επιδραστικό τρόπο τον εποικισμό και τη διαγραφή της μνήμης, καθώς ο Ισραηλινός δημοσιογράφος εγκαθίσταται προσωρινά στο διαμέρισμα του Παλαιστίνιου γείτονα και φίλου του και ανοίγει το ημερολόγιό του.

Ο αυτοκράτορας της χαράς

Δύσκολα αντιστέκεσαι στη γραφή του Ocean Vuong και τον τρόπο που έχει κάνει επίκαιρο ξανά τον λυρισμό καταγράφοντας την ίδια στιγμή στιγμές της σύγχρονης Αμερικής που σε στοιχειώνουν για καιρό. "Ο αυτοκράτορας της χαράς” (εκδόσεις Gutenberg) είναι μια μαεστρική κατάδυση στον κόσμο της κατάθλιψης και της συντροφικότητας ενάντια στην πτώση, με φόντο την Ανατολική Χαρά, μια επινοημένη κωμόπολη στη Νέα Αγγλία των ατελείωτων χειμώνων και των απανωτών ματαιώσεων. Η εναρκτήρια άκρως κινηματογραφική σεκάνς μας βάζει ορμητικά στην επινοημένη κωμόπολη της Ανατολικής Χαράς στη Νέα Αγγλία καθώς ακολουθούμε τον δεκαενιάχρονο Χάι να βγαίνει από την πόλη και παραλίγο από τη ζωή. "Εκεί που ο χειμώνας κρατά εφτά μήνες και και οι κάτοικοι ζουν σε δωμάτια ποτισμένα από καπνό όπου μίνι τηλεοράσεις, στο μέγεθος ανθρώπινου κορμού, τους νανουρίζουν. Αν και επιφαλτικοί δεν έχουν αφορίσει την ελπίδα.(...) Είναι η πόλη που τα λυκειόπαιδα δεν έχουν τι να κάνουν Παρασκευή βράδυ, παίρνουν τ’ αγροτικά των πατριών τους και αράζουν στις υποφωτισμένες γωνιές του πάρκινγκ του Walmart, πίνοντας βότκα από μπουκαλάκια νερού Poland Spring και παίζοντας Weezer και Lil Wayne στα ηχεία μέχρι που ένα βράδυ βρίσκονται μ’ ένα μωρό στην αγκαλιά και συνειδητοποιούν πως έχουν πατήσει τα τριάντα και το Walmart ίδιο κι απαράλλαχτο, μόνο η επιγραφή έχει αλλάξει, πιο φωτεινή τώρα, δανείζει τη γαλαζωπή της λάμψη σ’ αυτά τα πρόσωπα που τόσο τα ‘χει σκάψει ο χρόνος”. Δεν θυμάμαι άλλο πρόσφατο βιβλίο να περιγράφει τόσο υπέροχα τη χαρά που μπορείς να αντλήσεις από την επαφή, έστω και δουλεύοντας στην κουζίνα μιας αλυσίδας φαστ φουντ. Μπορεί ο Χάι να έχει μέσα του το κομματιασμένο φάντασμα της κατάθλιψης, αλλά οι στιγμές της "ενταξίας” ("το εντάξει ήταν ακόμα καλύτερο από την ευτυχία, γιατί μου φαινόταν πιο πιθανό να κρατήσει.”) δεν σε κάνουν να δακρύζεις λιγότερο. Σίγουρα ο Vuong ξέρει να φτιάχνει "ένα χώρο για να βάλεις το συναίσθημα. Σαν μια στάση λεωφορείου”.

(Ξανα)διαβάζοντας Κιτσοπούλου και Σωτηροπούλου 

Αν κρίνουμε από τη δημοφιλία των παραστάσεων της Λένας Κιτσοπούλου στο θέατρο, η ανατύπωση μιας σειράς έργων της από τις εκδόσεις Μεταίχμιο ήρθε την κατάλληλη στιγμή και ξαναδιαβάζοντας τη Μ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α. επιβεβαιώνεις ότι αυτό το μικροαστικό γράμμα στα μούτρα μας, το "σπαγκάτ προσωπικότητας” της 37χρονης ηρωίδας παραμένει οδυνηρά αριστοτεχνικό. "Ωρίμασα. Και ωρίμανση θα πει αυτοτραυματισμός με δόντια. Που μπορεί να είναι και θήκες.” Αντίστοιχα, μας αρέσει που από τις ίδιες εκδόσεις είχαμε την ευκαιρία να (ξανα)διαβάσουμε Έρση Σωτηροπούλου και να ξανασκεφτούμε τις έμφυλες διαστάσεις της γενεαλογίας της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που έχουμε ανάγκη και χρέος διαρκώς να ακακατέψουμε και να ξανασυνθέσουμε, ακόμη και για περιπτώσεις που θεωρούνται μέρος του "Κανόνα”.

Ένα μικρό...

"Αγια Κυριακη”

 

Κοιτώντας πίσω μάλλον δεν διαβάσαμε και πολλά ελληνικά βιβλία φέτος, κρατάμε πάντως ως ένα ανάλαφρο αεράκι αποχαιρετισμού της χρονιάς την "Αγια Κυριακη” του πρωτοεμφανιζόμενου Μανόλη Καραφύλλη (εκδόσεις Αντίποδες), μια συλλογή ποιημάτων που καταφέρνει να σε κάνει να χαμογελάσεις έτσι όπως πιάνει στην απόχη του, συχνά μάλιστα ριμάροντας, εικόνες της Καλύμνου, όπου γεννήθηκε και αναθράφηκε, αλλά και της πόλης χωρώντας καρδερίνες pop, σπουργίτια rock and roll, μυξιάρικο το πεύκο, ένα παππού βρε κάτω στην άμμο μ’ ένα καπέλο Ίντερ, μια σπανακοτυρόπιτα μπαίνοντας στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου και δυο αυγά μάτια που τα ξυπνάς απ΄το ψυγείο 
"Τα ρωτάς αν ξέρουν να οδηγάνε μηχανάκι 
Γελάνε ψιλοβρασμένα 
Παρατηρείς τις σταγόνες στη μαύρη κεραμική εστία 
(Ακόμη και το νερό μαζεύεται σε μια προσπάθεια να συνεχίσει να υπάρχει).”

Και δυο μεγάλα

Υποδεχτήκαμε το 2026 διαβάζοντας Τσαρλς Ντίκενς και συγκεκριμένα τον πρώτο τόμο του τελευταίου ολοκληρωμένου μυθιστορήματός του "Ο Κοινός μας Φίλος” που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Gutenberg σε μετάφραση της Κλαίρης Παπαμιχαήλ και έχουμε να πούμε ότι τα δύο πιο απολαυστικά αναγνώσματα της χρονιάς, όπου μας ακούσαμε να γελάμε δυνατά και να διαβάζουμε στους απορημένους τριγύρω μας τις απίστευτες περιγραφές των συγγραφέων ήταν και τα δύο κλασικά.

Είχε προηγηθεί "Το κόκκινο και το μαύρο” του Σταντάλ (εκδόσεις Αντίποδες) και μας έκανε όχι μόνο να γελάσουμε αλλά και να πάρουμε μια καλή γεύση από την εποχή της Παλινόρθωσης με την πένα ενός συγγραφέα που όπως αναλύεται στο πολύ ενδιαφέρον επίμετρο του Σωτήρη Παρασχά που μετέφρασε το βιβλίο μαζί με τον Κώστα Σπαθαράκη, μπορεί σήμερα να διαβαστεί ως ρεαλιστής και μοντερνιστής ταυτόχρονα.

Στον "Κοινό μας Φίλο” και στο "Κόκκινο και το μαύρο” έχουμε δύο μοναδικά χρονικά μιας εποχής, της βικτωριανής Αγγλίας και της Γαλλίας της Παλινόρθωσης, αντίστοιχα, με περιγραφές και πορτρέτα αναφοράς, αναλύσεις κοινωνικής κινητικότητας και πολιτικό σχόλιο, ανελέητη σάτιρα και εν-τοπισμένη γνώση στα καλύτερά της.

Στην εκπνοή του χρόνου

Από τις τελευταίες εκδόσεις που έφτασαν στα χέρια μας έχουμε ήδη αρχίσει να ξεφυλλίζουμε το "Κόντρα στην άγρια καρδιά” της αγαπημένης Κλαρίσε Λισπέκτορ (μετάφραση Μαρία Παπαδήμα, Αλέξανδρος Παπαδήμας Λέιτε), το "Ο πατέρας μου, η πόλη μου και τα τριάντα μου” του Quabel, εκδόσεις Loggia αναζητώντας φωνές που γράφουν για μας και το "Φαρμακείο” του Γ.Φ.Καλόγερου (εκδόσεις Δώμα) που επιμένοντας στους ήρωες του πεζοδρομίου και του μόχθου χωράει την ανθρωπογεωγραφία της Πλατείας Βικτωρίας και των πέριξ με επίκεντρο ένα φαρμακείο σε 37 πνευματώδη ενσταντανέ που μοιάζουν να σκαρώνονται στο μεσοδιάστημα του σπαστού ωραρίου με φιλοπεριέργεια και πάντα αγωνιστική διάθεση.

Αλλά μένει, πρώτα, ο δεύτερος τόμος του Ντίκενς. Καλές αναγνώσεις!