Το ότι η τέχνη δεν είναι χόμπι ήταν ίσως το ηχηρότερο μήνυμα της συνέντευξης Τύπου της νέας διευθύντριας του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κατερίνας Γρέγου την περασμένη εβδομάδα, αλλά και μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους πάνω στις οποίες χαράσσεται η πολιτική του Υπουργείου Πολιτισμού, όπως εμφατικά επισημαίνει ο υφυπουργός Νικόλας Γιατρομανωλάκης στη συνέντευξη που μας παραχώρησε. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι στο νέο ΕΜΣΤ, μαζί με τη σαφέστερη και πιο ουσιαστική χάραξη στρατηγικής ως προς το σκοπό του μουσείου και την πιο σύγχρονη αντιμετώπιση της έννοιας της συλλογής, χωρίς τα βαρίδια του παρελθόντος περί μονιμότητας της μουσειολογικής μελέτης, βασικό μέλημα είναι η δίκαιη αμοιβή όλων των καλλιτεχνών και δημιουργών που συνεργάζονται με το μουσείο, αλλά και η κατάργηση της πρακτικής αναζήτησης δωρεών από τους καλλιτέχνες.
Το έχουμε ξαναγράψει στο παρελθόν, το να αγοράζονται ακριβά έργα διεθνών καλλιτεχνών προκειμένου να στηθεί μια συλλογή και να ζητείται από τους εγχώριους να δωρίζουν τα έργα τους, σίγουρα δεν συμβαδίζει με το χαρακτήρα ενός μουσείου που στηρίζει την τοπική σκηνή. Από εκεί και πέρα, έχει ενδιαφέρον το ποιες αμοιβές θα καθιερωθούν καθότι θα αποτελέσει ένα μοντέλο γενικότερα, για ένα θέμα το οποίο έχει απασχολήσει, ήδη από τα χρόνια της οικονομικής κρίσης και ακόμη περισσότερο μέσα στην πανδημία, τους επαγγελματίες του χώρου και έχει αποτελέσει αντικείμενο εικαστικών πρότζεκτ, εκδόσεων και άλλων πρωτοβουλιών.
Από τα πρότζεκτ της Προσωρινής Ακαδημίας Τεχνών μέχρι την έρευνα της επιμελήτριας Ilaria Konti και του μη κερδοσκοπικού οργανισμού μικρής κλίμακας 3137, το ζήτημα της επαγγελματικοποίησης του πεδίου αποτελεί επίκεντρο μιας επίκαιρης συζήτησης. Μάλιστα, οι τελευταίοι και το ίδρυμα GABRIELA που έχουν ιδρύσει δημιούργησαν πρόσφατα μια πρωτοβουλία σχετικά με τις δίκαιες πρακτικές που προτείνει ένα εργαλείο –ένα συμβόλαιο ως υπόδειγμα– για τη βελτίωση και την πλαισίωση των εργασιακών συνθηκών στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης, η οποία προέκυψε από μια έρευνα στo πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου RESHAPE και σε συνεργασία με το Onassis AiR και επιχειρεί να στήσει έναν διάλογο για τη σύγχρονη πολιτιστική διαχείριση και πολιτική στην Ελλάδα. Φυσικά, σημαντική υπήρξε και η συμβολή πρωτοβουλιών όπως το Support Art Workers ως προς τη χαρτογράφηση και άρθρωση των αιτημάτων του πεδίου, ενώ ξεφυλλίζοντας την πρόσφατη έκδοση του residency του Ιδρύματος Ωνάση, Onassis Air, βλέπεις ότι αρκετοί από τους φιλοξενούμενους καλλιτέχνες/ερευνητές τα τελευταία χρόνια αντί να παράγουν ένα συγκεκριμένο έργο αξιοποίησαν το χρόνο αυτό για τη διερεύνηση των ίδιων των συνθηκών εργασίας τους.
Διαφανείς διαδικασίες ή όταν το DCI συνάντησε την GABRIELA"
Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σήμερα καλλιτεχνικά φεστιβάλ θεωρούν λογικό να πληρώνουν τους τεχνικούς που συμβάλλουν στην εγκατάσταση μιας έκθεσης και όχι τους καλλιτέχνες, ενώ εκθέσεις που χρηματοδοτούνται από γνωστά ιδρύματα αφιερώνουν το budget στη διοργάνωση γευμάτων και στην κυκλοφορία καταλόγων αντί να εξασφαλίζουν αμοιβή για τους συμμετέχοντες. Φυσικά, ένα μουσείο δεν αρκεί για να βγάλει από τη δύσκολη κατάσταση τους art workers της χώρας, σε κάθε περίπτωση, όμως, έρχεται να αφουγκραστεί μια ήδη επείγουσα συζήτηση και να πάρει θέση. Ελπίζουμε το Υπουργείο Πολιτισμού, το πολυαναμενόμενο Ακροπόλ, αλλά και τα ιδρύματα και ο καθένας/καθεμία από τη θέση του/της να συμβάλουν στην πιο αναγκαία από ποτέ αλλαγή παραδείγματος.
Λεζάντα πρώτης φωτογραφίας: Η διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου στη συνέντευξη τύπου του μουσείου. Φωτό: Άννα Πρίμου
