Ντάμα Πίκα

Η νουβέλα του Πούσκιν ανεβαίνει για πρώτη φορά στην ελληνική σκηνή από τον Στάθη Λιβαθινό, σκηνοθέτη που έχει αποδείξει ότι πρόκειται για "μετρ" στη θεατρική μεταφορά της λογοτεχνίας, και ιδιαίτερα της ρωσικής. Η επιλογή του έργου μοιάζει σχεδόν αυτονόητη για έναν δημιουργό που ξέρει να αφουγκράζεται τη δραματουργική δυναμική της αφήγησης και να τη μετατρέπει σε ζωντανή σκηνική πράξη - αν και η συγκεκριμένη επιλογή παραμένει ένα υλικό με συγκεκριμένες σκηνικές δυνατότητες, που επηρεάζουν το εύρος της μεταφοράς του.

Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από έναν νεαρό, τον Χέρμαν, που, αν και απεχθάνεται τη χαρτοπαιξία, μπαίνει στον πειρασμό να αποσπάσει από μια ηλικιωμένη κόμισσα τον αλάνθαστο συνδυασμό τριών χαρτιών που εγγυώνται τη νίκη. Προκειμένου να ξεφύγει από την οικονομική του κατάσταση, αποφασίζει να πλησιάσει την κόμισσα με κάθε δυνατό τρόπο, ακόμη και υποκρινόμενος τον ερωτευμένο απέναντι στη νεαρή προστατευόμενή της, τη Λιζαβέτα, όμως η κατάληξή του θα είναι τραγική.

Η νουβέλα εμπεριέχει θεματικούς πυρήνες που συναντώνται αργότερα σε έργα του Ντοστογιέφσκι ("Ο παίκτης", "΄Έγκλημα και τιμωρία"), όπως τον πειρασμό του χρήματος, την ηθική διολίσθηση, την εμμονή, την αναπόφευκτη τιμωρία^. στα χέρια του Λιβαθινού, όμως, περνούν στη σκηνή με μια απρόσμενη ελαφράδα, χωρίς να χάνουν το βάρος τους. Καθοριστικό ρόλο παίζει η διασκευή της ΄Έλσας Ανδριανού, που καταφέρνει να "σπάσει" την αφήγηση και να τη μετατρέψει σε θεατρικό λόγο και δράση με ωραίο ρυθμό. Επιτυχημένη αποδεικνύεται, π.χ, η εισαγωγή ενός εξωκειμενικού προσώπου, του Μοχθηρού Πνεύματος, που παρακολουθεί και ενορχηστρώνει τα γεγονότα, σαν μια σαρκαστική σκιά πάνω από τους ήρωες. Μέσα από αυτή τη σκηνική ευρηματικότητα αναδεικνύονται με παιγνιώδη τρόπο τα μεγάλα θέματα του έργου: το δίπολο πειρασμός/αυτοσυγκράτηση, η υποκρισία, ο ανεκπλήρωτος έρωτας.

Ο Λιβαθινός αξιοποιεί δημιουργικά τη δύσκολη σκηνή του θεάτρου, με συμπαραστάτρια την Ελένη Μανωλοπούλου, η οποία τοποθετεί στο κέντρο μια κυκλική πλατφόρμα που φιλοξενεί το σπίτι της κόμισσας - μια σκηνική κατασκευή που θυμίζει ταυτόχρονα ρουλέτα, καρουζέλ ή μουσικό κουτί, οπτικοποιώντας εύστοχα τα μοτίβα του έργου. Tα κοστούμια κινούνται στο γνώριμο καλαίσθητο ύφος της, καθώς αντλούν έμπνευση από την εποχή του έργου και τη μεταφέρουν με φαντασία και πλουραλισμό, ενώ οι ατμοσφαιρικοί φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου και οι μουσικές συνθέσεις του Τηλέμαχου Μούσα κινούνται ανάμεσα στη νοσταλγία και την περιπαικτική διάθεση.

Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα απολαμβάνουμε πολύ ωραίες ερμηνείες από τη Δήμητρα Χατούπη, που ερμηνεύει το Μοχθηρό Πνεύμα μεταξύ παιγνιώδους διάθεσης, κυνικής μοχθηρίας και σαρκασμού, ενώ η Μπέττυ Αρβανίτη χαρίζει μια απολαυστική Κόμισσα: στριφνή, ειρωνική αλλά και αυτοσαρκαστική. Ο Γιάννης Σύριος αποδίδει με φυσικότητα την ηθική διολίσθηση του Χέρμαν, ενώ η Εύα Σιμάτου ξεχωρίζει με την εύθραυστη αποτύπωση της προδομένης Λιζαβέτα. Οι Νίκος Αλεξίου και Παναγιώτης Καμμένος ερμηνεύουν πολλαπλούς ρόλους, εξυπηρετώντας τη λειτουργική διασκευή.