«Αγνώριστος» ο Αιμίλιος Χειλάκης ως δαίμων της υποκρισίας και πειστικός ο Άλκις Κούρκουλος ως εξίσου επικίνδυνος αστός, σ’ αυτήν τη διόλου τυπική, μεταμοντερνίζουσα, άνιση, αλλά με πολύ ενδιαφέρουσες πτυχές παράσταση.
Βερσαλλίες, 1664. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄, ο επονομαζόμενος Βασιλιάς Ήλιος, αναθέτει τη διοργάνωση μιας (ακόμη) φαντασμαγορικής γιορτής στο αγαπημένο καλλιτεχνικό του δίδυμο: το συνθέτη Λιλί και τον Μολιέρο. Η αυτοκρατορική φιέστα κλείνει με τον Μολιέρο μεταμφιεσμένο σε θεό Πάνα, να απαγγέλλει τις πρώτες πράξεις από τον ημιτελή ακόμη «Ταρτούφο» του. Ο βασιλιάς τον προειδοποιεί: «Μην τα βάζεις με τους θρησκόληπτους». Πράγματι, το έργο ολοκληρώνεται, ανεβαίνει και ευθύς απαγορεύεται από κάποιους προσβεβλημένους «ευσεβείς»: επισκόπους, κληρικούς, μέλη μυστικών εταιρειών. Μόνο ύστερα από πέντε χρόνια διαμάχης, δύο εκκλήσεις προς το μονάρχη και μια αναθεωρημένη εκδοχή θα μπορέσει ο «Ταρτούφος» να παιχτεί.
Μα τι ενόχλησε τόσο πολύ σε αυτό το έργο όπου ένας ψευτοθεοσεβούμενος εγκαθίσταται στο σπίτι ενός αστού, φέρνοντας τα πάνω-κάτω; «Οι υποκριτές δεν σηκώνουν αστεία», αποφαίνεται ο Μολιέρος. «Τόσο ο Ταρτούφος όσο και ο Οργκόν είναι κάλπικοι ευσεβείς», επισημαίνει η μελετήτρια Έρικα Φίσε-Λίχτε. «Ο ένας είναι απαραίτητος στον άλλο», διαπιστώνει ο ιστορικός τέχνης και συγγραφέας Γιαν Κοτ.
Οι δύο σκηνοθέτες εστιάζουν σ’ αυτή την εμπλοκή κρατικής και θρησκευτικής εξουσίας κι εμφανίζουν όλα τα πρόσωπα του έργου ως μασκαράδες, θεατρίνους, εν δυνάμει… ταρτούφους. Σαν μια μασκαράτα ξεκινά η παράστασή τους, με μια μπαρόκ διασκευή του «Personal Jesus» από τον Λάμπρο Πηγούνη κι ένα ξέφρενο χορευτικό στο «λοξό» σκηνικό του Κωνσταντίνου Ζαμάνη.
Σαν άλλος Γκάρι Όλντμαν από τον «Κόμη Δράκουλα» προβάλλει ο Αιμίλιος Χειλάκης: ένας δαίμων της απατεωνιάς με την περιβολή του εξορκιστή της, ύπουλα ήμερος στην αρχή και συγκρουσιακός στη συνέχεια. Ο Άλκις Κούρκουλος, ως μυστακοφόρος Οργκόν, με λευκό προσωπείο και σκοτεινές διαθέσεις, δεν είναι ένας αμετανόητος φαν ούτε το θύμα της πλεκτάνης του Ταρτούφου αλλά ένας εξίσου επικίνδυνος εξουσιομανής, ικανός να φτάσει ως τον… κανιβαλισμό.
Σίγουρα δεν πρόκειται για μια τυπική παράσταση αλλά για μια προσέγγιση που κρύβει μόχθο και όραμα προκειμένου να αναδειχτεί η αέναη δραστικότητα του «Ταρτούφου». το σπλάτερ φινάλε είναι αποκαλυπτικό. Επικρατεί, όμως, μια μεταμοντερνίζουσα σύγχυση. Αρνούμενοι το ρεαλισμό, οι σκηνοθέτες εναγκαλίζονται το γκροτέσκο μεταφράζοντάς το σε πόζες, στιλιζάρισμα, χορογραφία της μαριονέτας, κλοουνερί και καρτούν. Επικρατούν υφολογική ασυνέχεια και ανομοιογένεια, που, σε συνδυασμό με τη σκηνική φλυαρία λειτουργούν αποπροσανατολιστικά και αδυνατίζουν το ρυθμό, δίνοντας την εντύπωση πως «το όλον» δεν έχει προκύψει οργανικά.
Ίσως προσδοκούσαν να αποδώσουν την αισθητική του ευρωπαϊκού παλίμψηστου που εμπεριέχει ο Μολιέρος: το συγκερασμό προγενέστερων φαρσικών και κωμικών ειδών (από τη ρωμαϊκή κωμωδία μέχρι την commedia dell’arte) σε μια νέα αστική κωμωδία-καθρέφτη των ηθών της εποχής της, κάτι στο οποίο προσβλέπει και η διασκευή της μετάφρασης του Γιώργου Μπλάνα. Ο θίασος, πάντως, είναι καλοκουρδισμένος και έτοιμος για μίνι ρεσιτάλ, με τη Ράνια Οικονομίδου να δίνει τον χολερικό τόνο και τον Τσιμάρα Τζανάτο τη σουρεαλιστική σφήνα, την Αθηνά Μαξίμου την ευφυΐα της καλλονής και τον Άγγελο Μπούρα τη φωνή της λογικής. Παίζουν επίσης οι Γιάννα Παπαγεωργίου, Αλέξανδρος Βάρθης, Γιώργος Λιάντος και Φραγκίσκη Μουστάκη.
ΚΙΒΩΤΟΣ Πειραιώς 115, Γκάζι, 2103427426. Διάρκεια: 105΄.
Από 17/2/1017, υπάρχει μια αντικατάσταση: το ρόλο της Μαντάμ Περνέλ ερμηνεύει, αντί για την Ράνια Οικονομίδου, η Ρούλα Πατεράκη.
Περισσότερες πληροφορίες
Ταρτούφος ή Οι απατεώνες
Σύγχρονη προσέγγιση της κλασικής κωμωδίας για τον πανούργο Ταρτούφο, που με τις δολοπλοκίες του αναστατώνει τη ζωή της οικογένειας του εύπιστου Οργκόν.
