Christophe Raynaud de Lage Festival d Avignon©
Ο Τιάγκο Ροντρίγκες είναι ένας δημιουργός που αρνείται να διαχωρίσει τη σκηνή από την πραγματικότητα. Για εκείνον, το να κάθεσαι σε μια σκοτεινή αίθουσα με άλλους 200 ανθρώπους και να ακούτε την ίδια ιστορία, είναι από μόνο του μια πολιτική πράξη αντίστασης στον ατομισμό. Με αφορμή την παράσταση "Η Απόσταση" (La Distance) στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση (7-10/5), ανακαλύπτουμε έναν καλλιτέχνη που χρησιμοποιεί το θέατρο ως έναν οδηγό επιβίωσης στον σύγχρονο κόσμο.
Christophe Raynaud de Lage ©
1# "Η απόσταση": Πολιτικό μανιφέστο ή ένας οδηγός ζωή
Στο έργο του "La Distance", ο Τιάγκο Ροντρίγκες χρησιμοποιεί την απόσταση —γεωγραφική, χρονική, συναισθηματική— ως κεντρική μεταφορά. Στο έτος 2077, η σχέση ενός πατέρα στη Γη και μιας κόρης στον Άρη δεν αφορά μόνο το διάστημα, αλλά και το χάσμα μεταξύ γενεών, επιλογών και αξιών. Ωστόσο, η απόσταση δεν παρουσιάζεται μόνο ως απώλεια· γίνεται εργαλείο κατανόησης. Μιλώντας για το πόσο μακριά είμαστε, ανακαλύπτουμε τι μας συνδέει. Αυτή η αντίφαση αντανακλά μια ευρύτερη εικόνα της ανθρωπότητας: διαθέτουμε τεράστια δημιουργική δύναμη, αλλά και τάση αυτοκαταστροφής. Το έργο λειτουργεί σαν ένας στοχασμός πάνω στο μέλλον — όχι βέβαια ως επιστημονική φαντασία, αλλά ως ποιητική διερεύνηση του παρόντος. Μέσα από μια προσωπική ιστορία, αναδύονται συλλογικά ερωτήματα: πώς θα ζήσουμε μαζί, τι θα αφήσουμε πίσω, και πώς θα εξηγήσουμε τις επιλογές μας στις επόμενες γενιές. Η απόσταση, τελικά, γίνεται ένας τρόπος να μιλήσουμε για την ευθύνη και την αγάπη.
2# Η τέχνη ως κοινό κτήμα: Από το "Εγώ" στο "Εμείς"
Η τέχνη του Ροντρίγκες ολοκληρώνεται μέσα στον θεατή. Οπως λεει ο ίδιος "όταν αποστηθίζουμε έναν στίχο του Καβάφη ή μια ατάκα του Άμλετ, το έργο παύει να ανήκει στον δημιουργό και γίνεται προσωπικό βίωμα". Ο θεατής μετατρέπεται σε συν-δημιουργό, επιτρέποντας στην ιστορία να επιβιώσει στον χρόνο. Αυτή η διαδικασία μετατρέπει την ατομική συγκίνηση σε μια "προσωρινή κοινότητα" ανθρώπων που μοιράζονται τον ίδιο χώρο και την ίδια προσοχή. Σε μια εποχή που μετράμε την επιτυχία με likes και views, ο Ροντρίγκες μας υπενθυμίζει ότι η ουσία βρίσκεται στο βάθος της συνύπαρξης.
Διαβάστε Επίσης
3# Η αξία του ρίσκου και το Φεστιβάλ της Αβινιόν
Σε αντίθεση με την κυρίαρχη κουλτούρα της βεβαιότητας, ο Τιάγκο Ροντρίγκες υπερασπίζεται την εμπειρία του αγνώστου. Σήμερα, οι περισσότεροι επιλέγουμε με βάση αυτό που ήδη ξέρουμε ότι μας αρέσει. Το θέατρο, όμως, λειτουργεί διαφορετικά: είναι μια πράξη που εμπεριέχει ρίσκο, αλλά και μια βαθιά επιθυμία για ανακάλυψη. Αυτή η διάθεση είναι θεμελιώδης για την ανθρώπινη ύπαρξη· είναι αυτό που μας επιτρέπει να εξελισσόμαστε και να αμφισβητούμε τον εαυτό μας.
Αυτό το ρίσκο ο Ροντρίγκες το βιώνει πρώτος ο ίδιος από τη θέση του διευθυντή του Φεστιβάλ της Αβινιόν. Απορρίπτει τον ρόλο του "κριτή" που βάζει σφραγίδες ποιότητας. Αντίθετα, προτιμά να συμπράττει με καλλιτέχνες των οποίων την επόμενη ιδέα δεν έχει δει ακόμα. "Τα δύο τρίτα των παραστάσεων που δείχνουμε το καλοκαίρι δεν υπάρχουν ακόμα όταν τις προγραμματίζουμε", ομολογεί, παραδεχόμενος ότι το φεστιβάλ είναι ένας χώρος δημιουργίας όπου το ρίσκο μοιράζεται.
Για τον ίδιο, η μεγαλύτερη επιτυχία είναι η στιγμή που η ιδιότητά του εξαφανίζεται: όταν βλέπει μια παράσταση και ξεχνά ότι είναι ο διευθυντής, ξεχνά ότι εργάζεται και απλώς αφήνεται στο έργο. Αυτή η προσωπική "παραίτηση" από τον έλεγχο είναι η απόλυτη άσκηση ελευθερίας. Η καλλιτεχνική εμπειρία γίνεται έτσι ένα πεδίο όπου η αποδοχή της αβεβαιότητας συναντά τη δημοκρατία και τον διάλογο. Το θέατρο, λοιπόν, δεν προσφέρει έτοιμες απαντήσεις — δημιουργεί τις συνθήκες για τις ερωτήσεις που μας επιτρέπουν να παραμείνουμε ζωντανοί και ανοιχτοί στον κόσμο.
4# Το ευρωπαϊκό όραμα και το "Γιατί πολεμάμε;"
Η πολιτική σκέψη του Ροντρίγκες επεκτείνεται με θάρρος και στη σύγχρονη γεωπολιτική πραγματικότητα. Σχολιάζοντας το φαινόμενο Τραμπ ή την αυταρχική απειλή της Ρωσίας, επισημαίνει την παρερμήνευση των ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Προειδοποιεί ότι αν οι ηγέτες προσπαθούν να επιβιώσουν μόνο μέσα από οικονομικές συμφωνίες, χωρίς κοινωνικό όραμα, οι δημοκρατίες θα μεταλλαχθούν.
Θυμίζει την (ίσως μυθική) ιστορία του Τσόρτσιλ, ο οποίος όταν ρωτήθηκε γιατί δεν έκοψε τα κονδύλια για τον πολιτισμό κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, απάντησε: "Μα, αν τα κόβαμε, τότε για τι πράγμα πολεμάμε;". Για τον Ροντρίγκες, αν η άμυνα της δημοκρατίας επιτευχθεί μέσω της υποβάθμισης της παιδείας, της υγείας και του πολιτισμού, τότε πρόκειται απλώς για υπεράσπιση εδαφών και όχι της ίδιας της δημοκρατικής ουσίας.
Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στις 7 Ιουλίου 2025 στο L'Autre Scène du Grand Avignon (Vedène), στο πλαίσιο του 79ου Φεστιβάλ της Αβινιόν. Η παράσταση είναι στα γαλλικά με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους. Στις 11 &12/5 παρουσιάζεται στη Στέγη ένα ακόμα έργο του, το "By Heart", στα αγγλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.
Περισσότερες πληροφορίες
Η απόσταση
Το πιο πρόσφατο έργο του Ροντρίγκες που συγκίνησε το κοινό του Φεστιβάλ της Αβινιόν 2025, είναι ένα γράμμα αγάπης για την οικογένεια με φόντο το έτος 2077 και τη σχέση ενός πατέρα με την κόρη του. Οι δυό τους κατοικούν σε δύο διαφορετικούς πλανήτες. Εκείνος στη Γη. Εκείνη στον Άρη. Η ανθρωπότητα παλεύει να επιβιώσει. Η ζωή στη Γη γίνεται όλο και πιο επισφαλής, ενώ ένα κομμάτι του πληθυσμού κατοικεί πλέον στον Κόκκινο Πλανήτη, προσπαθώντας να θεμελιώσει νέες μορφές οργάνωσης και συνύπαρξης. Ο διεθνώς αναγνωρισμένος Πορτογάλος δημιουργός αφηγείται την ιστορία ενός πατέρα που επιλέγει να μείνει πίσω στη Γη, διστάζοντας να απαρνηθεί όσα χάνονται, και μιας κόρης που επιλέγει τον Άρη, ανοίγοντας την αγκαλιά της σε ένα ασύλληπτο μέλλον.
