Τι σημαίνει να επιστρέφεις στον Άμλετ σήμερα; Για την ανήσυχη δημιουργό Σοφία Αντωνίου, η απάντηση βρίσκεται σε μια ζωντανή, σχεδόν επείγουσα συνομιλία με το παρόν. Μέσα από τη συνάντηση του Σαίξπηρ με τον Χάινερ Μίλερ, η παράσταση μετατρέπεται σε έναν καθρέφτη της εποχής — μιας εποχής που, όπως λέει, "μοιάζει εκτός εαυτού". Μετά την αίσθηση που έκανε με τον θεατρικό μονόλογο του "Οιδίποδα Τυράννου", καθώς και τη συμμετοχή της στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2025 με μια παράσταση με αφορμή πολιτικό έργο του σπουδαίου Γάλλου φιλοσόφου και κοινωνιολόγου Ντιντιέ Εριμπόν "Η ζωή, τα γηρατειά και ο θάνατος μιας γυναίκας του λαού", η νέα και ταλαντούχα σκηνοθέτρια βουτά ξανά στους κλασικούς με το "'Άμλετ (machine)".
Στη δική της ανάγνωση, ο ‘Άμλετ γίνεται το σημείο συνάντησης παρελθόντος, παρόντος και ενός αβέβαιου μέλλοντος. Επιστρέφει όχι ως ήρωας, αλλά ως φάντασμα μιας εποχής που μοιάζει να έχει χάσει τον προσανατολισμό της, μια "ξεχαρβαλωμένη" εποχή, όπου η λήθη και η αδιαφορία κανονικοποιούν τη βία, και το θέατρο γίνεται πράξη υπενθύμισης και εγρήγορσης. Αυτό άλλωστε είναι το χρέος της Τέχνης όπως μας εκμυστηρεύτηκε στη συνέντευξη που έδωσε στο "α".
Συνοδοιπόρος της μια πολύ ενδιαφέρουσα υποκριτική ομάδα: Μιχάλης Αφολαγιάν, Δημήτρης Καπουράνης, Γιάννης Κόραβος, Λωξάνδρα Λούκας, Aurora Marion, Κωνσταντίνος Μαυρόπουλος, Γιώργης Παρταλίδης.
Με ποιες τρεις λέξεις θα μας συστηνόσουν;
'Ήσυχη αλλά και ανήσυχη, διαισθητική.
Αγάπησες το θέατρο…
'Όταν είδα ότι το θέατρο με αλλάζει προς το καλύτερο. 'Όταν ένιωσα ότι με μετακινεί, με εξελίσσει.
Το μικρόβιο της υποκριτικής και της σκηνοθεσίας σου μπήκε…
Από πολύ μικρή, όταν έβλεπα ταινίες και όταν κάναμε θέατρο στο σχολείο, όπου συνειδητοποίησα ότι μπορώ να δημιουργώ κόσμους μέσα στους οποίους να υπάρχω ελεύθερα και να κάνω ό,τι ονειρεύομαι.
Η δική σου εμπειρία ως γυναίκα αλλά και καλλιτέχνις είναι…
'Όσο μπορώ, δημιουργώ τις δικές μου παραγωγές, γιατί ως γυναίκα χρειάζεται συνεχώς να αποδεικνύω ότι είμαι άξια, ικανή και ότι αξίζω τα ίδια με έναν άνδρα συνάδελφο. Είναι μια συνεχής διεκδίκηση, αλλά και μια βαθιά ανάγκη για αυτονομία.
"Ως γυναίκα καλλιτέχνις χρειάζεται συνεχώς να αποδεικνύω ότι είμαι άξια, ικανή και ότι αξίζω τα ίδια με έναν άνδρα συνάδελφο".
Τι σε οδήγησε στη συνάντηση του Ουίλιαμ Σαίξπηρ με τον Χάινερ Μίλερ και πώς συνομιλούν τα δύο έργα στην παράσταση "'Άμλετ (machine)";
Με οδήγησε το ένστικτο. Και η ανάγκη να μιλήσω για το σήμερα, για το "ξύπνημα" που χρειαζόμαστε όλοι. Ο Μίλερ φέρνει την έννοια του μέλλοντος — το τι μας περιμένει, τι έρχεται. 'Όταν διαπραγματεύομαι με τα κλασικά έργα, αναζητώ αυτή τη σύνδεση ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν αλλά και το μέλλον.
Στην παράσταση "ο 'Άμλετ επιστρέφει ως το δικό μας φάντασμα". Τι συμβολίζει αυτό το φάντασμα για τον σύγχρονο θεατή;
Το φάντασμα του 'Άμλετ έρχεται ως καθρέφτης. Στέκεται εκεί για να δούμε τα δικά μας φαντάσματα — τα προσωπικά αλλά και τα κοινωνικά. Τα συλλογικά μας φαντάσματα είναι πολλά: η λήθη, η κανονικοποίηση της βίας, του πολέμου, της μισαλλοδοξίας. Η παράσταση, αλλά και η τέχνη γενικότερα, επιτελεί αυτό το χρέος: της υπενθύμισης.
Πώς μεταφράζεται το "Time is out of joint" στη σημερινή κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα;
Ζούμε απόλυτα τη φράση "Time is out of joint". Η εποχή μας είναι ξεχαρβαλωμένη, διαταραγμένη. Δεν υπάρχει οργανική σχέση με τον χρόνο — με την ιστορία, με το σήμερα, με το αύριο. Στεκόμαστε αδρανείς μπροστά σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βλέπουμε λαούς να εξαφανίζονται, χώρες να βομβαρδίζονται με το πάτημα ενός κουμπιού. Η σύνδεση με τη λογική έχει χαθεί· δεν ξέρουμε πια τι είναι λογικό. Η εποχή μοιάζει εκτός εαυτού.
Πόσο σημαντική ήταν η μουσική του Jeph Vanger στη διαμόρφωση της σκηνικής ατμόσφαιρας καθώς και η συμβολή των υπόλοιπων συντελεστών;
Η μουσική είναι μια βαθιά σύνδεση με την ψυχική πορεία του έργου. Αναδεικνύει, χωρίς να υπογραμμίζει, τα συναισθήματα και δίνει παλμό, παρασύροντας το κοινό σε μια εμπειρία. Δεν λειτουργεί διακοσμητικά. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργούν και τα υπόλοιπα δραματουργικά υλικά.
Ο σκηνικός χώρος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη δραματουργία και την ιδέα της "παράστασης μέσα στην παράσταση", αποκαλύπτεται όσο αποκαλύπτεται και το ίδιο το έργο. Η Μαριλένα Καλαϊτζαντωνάκη, σταθερή συνεργάτις μου, μετέτρεψε τον χώρο σε ένα πεδίο μάχης με μαγικό τρόπο.
Οι ατμοσφαιρικοί φωτισμοί του Γιώργου Ιεραπετρίτη επιλέγουν πότε να φανερώσουν και πότε να αποκρύψουν, κατευθύνοντας το βλέμμα του θεατή. Η κινησιολογία της Ιωάννας Τουμπακάρη και της Μαριέτας Μαναρώλη δίνει ρυθμό και εκρηκτικότητα με ακρίβεια και δυναμισμό.
Η φιλοσοφία σου είναι…
Κάνε το καλύτερο που μπορείς κάθε μέρα για να είσαι καλύτερος άνθρωπος και να χαίρεσαι τη ζωή σου. Ο άνθρωπος μπορεί να κάνει θαύματα — αρκεί να το επιλέξει.
Εχθρός της τέχνης / του θεάτρου είναι…
Η συνήθεια, η κούραση, οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες και οι επιφανειακές τάσεις της εποχής.
Σε κοινωνικό επίπεδο σε τρομάζει περισσότερο…
Η αδιαφορία.
Αν μπορούσες να αλλάξεις κάτι αυτό θα ήταν…
Το να απομακρυνθούν αρκετοί πολιτικοί ηγέτες που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην εξουσία.
Τα επόμενα σχέδια σου είναι…
Αρκετά και βρίσκονται ήδη στα σκαριά. Το πιο άμεσο είναι η παράσταση "Οι θεοί της γης" του Χαλίλ Γκιμπράν, ένα βαθιά φιλοσοφικό κείμενο που μιλά για τη θεϊκή φύση του ανθρώπου και την αγάπη. Θα παρουσιαστεί στο θέατρο Ερωφίλη, στη Φορτέτζα Ρεθύμνου, στο πλαίσιο του προγράμματος "'Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός".
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
Περισσότερες πληροφορίες
Άμλετ (machine)
Ο «Άμλετ» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ συναντά τη «Μηχανή Άμλετ» του Χάινερ Μίλερ σε μια παράσταση - ανοιχτή αναμέτρηση με τα φαντάσματά μας - τα προσωπικά, τα συλλογικά, τα ιστορικά. Η Σοφία Αντωνίου, συνεχίζοντας την ερευνητική της πορεία πάνω στα κλασικά έργα και τη σύγχρονη δραματουργία, αναμετριέται με τον Άμλετ ως μια αναγκαία διαπραγμάτευση του παρελθόντος με το παρόν σε έναν κόσμο που επαναλαμβάνεται μηχανικά. Ο Άμλετ επιστρέφει ως το δικό μας φάντασμα και ζητά να μην τον ξεχάσουμε. Σκηνοθετεί την παράσταση της ίδιας του της ζωής. Μαζί του, μια ομάδα ηθοποιών αφηγείται ξανά και ξανά την ιστορία ενός ανθρώπου που προσπαθεί να υπάρξει μέσα σε έναν κόσμο που καταρρέει.
