Το κλασικό μυθιστόρημα της Μέρι Σέλεϊ ήταν η αφετηρία για τη δημιουργία της παράστασης "Φράνκενσταϊν - Ο χαμένος παράδεισος". Τι θα παρουσιάσει η Λένα Κιτσοπούλου στη Στέγη (από 18/5), ποιους ρόλους ερμηνεύουν εκείνη και οι πέντε βασικοί συμπρωταγωνιστές της και ποιος είναι ο χαμένος παράδεισός τους.
Λένα Κιτσοπούλου: "Στην ελληνική κοινωνία δεν ξέρω αν είναι πιο τερατώδες το γεγονός ότι οδεύουμε προς την εξαθλίωση ή ότι δεν αντιδράμε"
Τι σου κεντρίζει το ενδιαφέρον στο έπος που λέγεται "Φράνκενσταϊν" και για ποια θέματα θέλεις να μιλήσεις μέσα από αυτό;
Το έπος αυτό, με τις ατελείωτες περιγραφές της φύσης, με την αγωνιώδη αστυνομική πλοκή του, με τις ασταμάτητες συγκρούσεις δημιουργού και δημιουργήματος, τερατώδους και φυσιολογικού, ματαιοδοξίας και γαλήνης, θεϊκού και ανθρώπινου, είναι τελικά ένα έργο πολύ μοναχικό. Ενώ είναι πολυπρόσωπο και αλλάζει συνεχώς τοπία, διαβάζοντάς το ξανά και ξανά, αισθάνομαι ότι γίνομαι μία κουκκίδα μέσα στο σύμπαν. Το τέρας και ο δημιουργός είναι για μένα το ίδιο πρόσωπο: το έργο θα μπορούσε να είναι ένας μονόλογος, είναι το ανθρώπινο ον το οποίο παλεύει με το προσωπικό του τέρας, αυτό που λέγεται κοινωνία, αυτό που λέγεται ύπαρξη.
Πώς ζει η οικογένεια που θα δούμε στη σκηνή;
Η οικογένεια αυτή, από την οποία ξεκινάμε τη δική μας αφήγηση πάνω στη σκηνή, είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη οικογένεια· απλώς για μένα φυσιολογικό είναι το μη φυσιολογικό, όταν μιλάμε για ανθρώπους και όχι για εξαιρέσεις. Και εδώ πρόκειται για μια όχι τόσο εξαιρετική οικογένεια, πολύ αναγνωρίσιμη, όμως, και αρκετά οικεία στα μάτια μας. Σταόρια δηλαδή της παράνοιας.
Κυκλοφορούν "τέρατα" ανάμεσά μας;
Αυτό ήταν το πιο δύσκολο ερώτημα στο οποίο έπρεπε να απαντήσω με αυτό το έργο και τελικά αποφάσισα ότι μάλλον δεν μπορώ να το απαντήσω. Φυσικά είναι τέρας ο Χίτλερ, φυσικά είναι τέρας ένας παιδεραστής, ένας βιαστής. Όμως, πέρα από τα προφανή που κάνουν πράξεις αδιαμφισβήτητα τερατώδεις, υπάρχει και ένα πολύ άγριο τέρας που δεν έχει χαρακτηριστικά και δεν μπορείς να το περιγράψεις. Τα πρόσωπα που μου έχουν προκαλέσει τρόμο στη ζωή μου δεν είναι πάντα πρόσωπα τερατώδη ή μανιασμένα, αλλά πρόσωπα ήπια και χαμογελαστά, έως και αδιάφορα. Στην ελληνική κοινωνία αυτήν τη στιγμή, για παράδειγμα, δεν ξέρω αν είναι πιο τερατώδες το γεγονός ότι οδεύουμε προς την εξαθλίωση ή το ότι δεν αντιδράμε. Οι ανέκφραστες φάτσες μιας κοινωνίας μπορεί να
είναι πολύ πιο τερατώδεις από το ίδιο το τέρας που την εξουσιάζει.
Εσύ ποιο ρόλο ερμηνεύεις;
Παίζω το ρόλο του δημιουργού της παράστασης. Αυτό που είμαι. Γεννάω το έργο με έναν συμβολικό τρόπο πάνω στη σκηνή και γεννώντας αντιμετωπίζω το προσωπικό μου τέρας που ονομάζεται δημιουργία, άρα καθρέφτισμα. Στην παράσταση αποκαλύπτω τα προσωπικά μου αδιέξοδα, τον τρόμο μου, τον τοίχο που ορθώνεται μπροστά μου όταν δεν βρίσκω δίοδο να εισχωρήσω στην ίδια μου τη φαντασία, μιλάω για μένα, προσπαθώ να βρω μια μικρή χαραμάδα για να δω ήλιο και ουρανό, γίνομαι τέρας και εγώ, όπως και όλοι οι υπόλοιποι ηθοποιοί που παίζουν. Τα κομμάτια που αποτελούν το Τέρας του Φράνκενσταϊν είναι τα δικά μου κομμάτια, τα κομμάτια της ζωής μου, όλα αυτά που σκέφτηκα και σκέφτομαι, καθώς ακόμα συνομιλώ με αυτό το έργο. Δεν υπάρχει γύρω μας αυτήν τη στιγμή τίποτα που να μην είναι τερατώδες, και αυτή είναι και η δυσκολία τού να φτιάξεις ένα έργο που μιλάει για ένα τέρας. Το γεγονός ότι βρίσκεται παντού. Η παράσταση παρακολουθεί, με αφετηρία μία οικογένεια, τα προσωπικά τέρατα κάθε μέλους της, το τέρας των ανθρώπινων σχέσεων, το τέρας της δημιουργίας, του έρωτα, της κοινωνίας, της τρέλας, της βίας, της Ελλάδας, και ταυτόχρονα συγκρούεται με το ίδιο το θέατρο. Η γλώσσα της περνάει από όλες τις φόρμες, παλεύοντας να βρει τρόπο έκφρασης μέσα σε έναν κόσμο που κυριολεκτικά διαλύεται.
Πέντε ηθοποιοί μας μιλούν για τους ρόλους τους
Πάνος Παπαδόπουλος - Βίκτωρας Φράνκενσταϊν
"Στην παράσταση είμαι ο πρωτότοκος γιος της οικογένειας, που θα σηκώσει στις πλάτες του τα βάρη και τις επιθυμίες των άλλων. Με παρότρυνση των δικών του, φεύγει για να σπουδάσει κάτι που δεν ξέρει ακόμη τι είναι, με σκοπό να γίνει "κάποιος”. Από ένα λάθος θα βρεθεί μέσα στη μήτρα της Λένας Κιτσοπούλου, η οποία προσπαθεί να γεννήσει το περιβόητο έργο "Φράνκενσταϊν”, και η ζωή του θα πάρει την πιο αναπάντεχη τροπή. Το
μόνο σίγουρο είναι ότι θα δημιουργήσει, εντέλει, το γνωστό σε όλους μας Τέρας, μόνο που
δεν θα είναι το πραγματικό. Η παράσταση αυτή θα συνομιλήσει πολύ, πιστεύω, με το στομάχι των θεατών, θυμίζοντας πόσο κακό μπορούν να κάνουν όλα αυτά τα ανείπωτα λόγια που σαπίζουν καθημερινά στον ουρανίσκο μας, χωρίς να βρίσκουν αποδέκτη".
Νίκος Καραθάνος - Πατέρας Φράνκενσταϊν
"Ο ρόλος που ερμηνεύω είναι αυτός του πατέρα Φράνκενσταϊν. Σε ποια από τις δύο λέξεις
κρύβεται το τέρας; Σαν να έκλεψε ο γονιός όλα τα φωνήεντα από το αλφάβητο και κληροδότησε στα παιδιά του τα σύμφωνα τα δυσλεκτικά να του βαρούν τη μούρη του μέσα
απ' το στόμα και να τον διαλύουν... Όλοι κάποτε δεχτήκαμε επίθεση και τώρα… Ένα
ραμμένο πρόσωπο με κομμάτια από τα μπούτια μας, με δέρμα από την περιοχή του αφαλού ενωμένα με σύρματα και καρφιά, μας τρομάζει και μας σπάει την καρδιά. Ποιος μας χάλασε; Ποιος μας χτύπησε έτσι; Κι όλη μας τη ζωή περιφερόμαστε συγκολλημένοι και συνεχίζουμε με μπαλωμένη την ψυχή στη φάτσα μας. Αχ, απαθανατίστε μας!"
Ιωάννα Μαυρέα - Μητέρα Φράνκενσταϊν
"Είμαι η μητέρα του Βίκτωρα, μια γυναίκα που φέρει όλο τον εγωισμό και τον έλεγχο προς
το γιο της. Ο χαμένος παράδεισος έχει πάντα μια προσωπική οπτική και έναν υποκειμενικό
πόνο. Στην παράσταση, νομίζω, καθένας θα έρθει αντιμέτωπος με τους δικούς του δαίμονες, τον δικό του τερατώδη εαυτό, τις δικές του χαμένες στιγμές, τις δικές του ματαιώσεις. Έχουμε μάθει από τη θρησκεία να περιμένουμε τον παράδεισο με το τέλος της ζωής, ζώντας, δηλαδή, δεν έχουμε ελπίδα. Η αλήθεια είναι ότι η ζωή αυτό μας το επιβεβαιώνει καθημερινά. Ο παράδεισος, έτσι όπως μας έχει παραχωρηθεί, έχει μόνο δύο επιλογές: ευτυχία χωρίς ελευθέρια ή ελευθέρια χωρίς ευτυχία".
Γιάννης Κότσιφας - Κύριος Κλέρβαλ
"Ερμηνεύω τον πατέρα του Χένρι, αδελφικού παιδικού φίλου του Βίκτωρα Φράκενσταϊν.
Πατέρας καταπιεστικός, αρχετυπικός, απελπισμένος. Στην παράσταση θα δείτε παθογένειες, προσδοκίες, ερωτικά πάθη, την εμμονική αναζήτηση της δημιουργίας και τις μετωπικές συγκρούσεις σε τοίχους θεόρατους και απροσπέλαστους. Η "αγία οικογένεια” στα φόρτε της, σε μια διαδρομή με αναμφίβολα αποτελέσματα. Η δίψα για τον χαμένο παράδεισο φέρνει αφυδάτωση και πτώση και κάπου μακριά στο βάθος ένας τεράστιος ήλιος μάς καλεί γλυκογελώντας".
Έμιλυ Κολιανδρή - Υπηρέτρια Ζιστίν
"Ερμηνεύω το ρόλο της Ζιστίν, της ανάπηρης υπηρέτριας. Σε έναν κόσμο που τρέχει, εγώ
πηγαίνω με ρόδες· σε έναν κόσμο που φλυαρεί ακατάπαυστα, εγώ δεν μπορώ να τον προλάβω, εγώ έχω τον δικό μου χρόνο, μιλάω αργά, σκέφτομαι αργά, κινούμαι αργά και είμαι το μόνο αληθινό πρόσωπο σε έναν κόσμο γεμάτο τέρατα. Είμαι ένας μοναχικός πλανήτης σε μια δική του τροχιά, που έχει δει τον παράδεισο και τον έχει προσπεράσει. Έτσι κι αλλιώς, το ατελές γνωρίζει κάτι που το τέλειο αγνοεί".
