Επιστρέφει με νέο έργο έπειτα από δεκατέσσερα χρόνια -και, μάλιστα, στο θέατρο απ' όπου πρωτοξεκίνησε. Ο Μάριος Ποντίκας, ένας από τους σημαντικότερους Νεοέλληνες συγγραφείς ("Η γυναίκα τού Λωτ", "Ο Γάμος", "Ορθός Λόγος", "Θεατές"), ενόψει του καινούργιου του έργου, "Ο Δολοφόνος του Λάιου", που θα δούμε σε avant premiere του "α", μας μιλάει... εφ' όλης της ύλης.
Tι σας ώθησε να επιστρέψετε φέτος στο θέατρο, έπειτα από ένα τόσο μεγάλο διάστημα σιωπής;
Ας πούμε ότι ένιωσα έτοιμος, πιο έτοιμος απ' όσο έκρινα ότι ήμουν όλο αυτό το διάστημα, κατά το οποίο προετοιμαζόμουν -γράφοντας βεβαίως αλλά κυρίως σβήνοντας. Ήταν ένα διάστημα περισυλλογής, ενδοσκόπησης, μελέτης και παρατήρησης των πραγμάτων. Η ανάγκη αυτή ήταν περισσότερο έντονη και πιο επιτακτική από την ανάγκη της παρουσίας. Γενικώς, δεν έχω αυτή την αγωνία, της διαρκούς παρουσίας. Και είμαι μάλλον ανικανοποίητος, ανασφαλής συγγραφέας. Οι ερωτήσεις μου είναι περισσότερες από τις απαντήσεις μου, αφήστε που και οι απαντήσεις δεν ικανοποιούν πάντα και απολύτως τις ερωτήσεις...
Το νέο σας έργο, "Ο Δολοφόνος του Λάιου", στηρίζεται στον κατά Σοφοκλή "Οιδίποδα Τύραννο" και αποτελείται από δύο μεγάλους μονολόγους. Μιλήστε μας γι' αυτό.
Θεωρώ τον μύθο του Οιδίποδα μύθο της ανθρώπινης πλάνης και, φυσικά, το έργο του Σοφοκλή "Οιδίπους Τύραννος" την εντελέστερη "διαχείριση" αυτού του μύθου. Ο άνθρωπος-θύτης αποδεικνύεται πάντα θύμα της θυσίας του. Είναι ο ίδιος που θυσιάζει τον εαυτό του για να το καταλάβει αργά, εκ των υστέρων. Αυτή είναι η ανθρώπινη πλάνη. Ο άνθρωπος δημιουργεί την καταστροφή του. Και όταν το καταλάβει, εκ των υστέρων, ταπεινώνεται και ζητάει έλεος. Το ζήτημα για μένα είναι να κατακτήσουμε την ταπείνωση και να επαιτήσουμε το έλεος εξ αρχής, όχι στο τέλος. Είχα λοιπόν την ιδέα, που στην αρχή διατυπώθηκε ως πεζογράφημα, να βάλω ένα σημερινό άνθρωπο στα ίχνη του Οιδίποδα. Με όσα μαγικά συμβαίνουν, και τα οποία εκθέτει σε συνέντευξη παγκόσμιας εμβέλειας, θα καταλάβει την πλάνη μέσα στην οποία ζει; Θα αποδεχθεί επιτέλους την πλάνη του; Δεν μπορώ να πω περισσότερα επιχειρώντας να εξηγήσω. Θα αναφέρω μόνο το δίλημμα στο οποίο βάζει η Σφίγγα τον Σημερινό Άνθρωπο. Τον ρωτάει: "Γένος ολέθριο, να σε καταβροχθίσω όσο είναι ακόμα καιρός ή προτιμάς να βρεις τι είναι αυτό πάνω στη Γη που έχει μια φωνή και είναι τετράποδο, δίποδο και τρίποδο και να συνεχίσεις τον προαιώνιο δρόμο σου;".
Από πού αντλείτε υλικό για τα έργα σας; Κατά πόσον η πολιτικοκοινωνική επικαιρότητα αποτελεί πηγή έμπνευσης στη δραματουργία σας;
Μα δεν είναι εύλογο; Από τα πάντα. Ακόμα και από την πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα. Το πρόβλημα είναι αλλού: πώς μεταπλάθονται τα αντικείμενα της "άντλησης", πώς μεταποιούνται με όρους σκηνικής έκφρασης, για να αναδειχθούν; Εδώ αρχίζει ο προβληματισμός και εδώ αναδεικνύεται η ανάγκη για περισυλλογή, για μελέτη, για παρατήρηση -θα έλεγα ενατένιση- όχι μόνο του κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι αλλά και του θεατρικού. Παγκοσμίως.
Ποια είναι η γνώμη σας για το σύγχρονο ελληνικό θέατρο;
Νομίζω ότι το σύγχρονο ελληνικό θέατρο έρχεται πλέον αντιμέτωπο με την "κρίση" την οποία εβίωσε στο πετσί του. Αφού κλονίστηκαν οι βεβαιότητες και αμηχάνεψαν οι μηχανές, μπορούμε επιτέλους να αντιμετωπίσουμε τα πράγματα με σθένος, με περισσότερη γνώση. Πιο υποψιασμένοι, να το πω έτσι. Άλλωστε όλα έγιναν πιο σύνθετα, πιο δυσδιάκριτα, με αποτέλεσμα τα πάντα να τελούν υπό κρίσιν. Και για μένα αυτή είναι η σημασία της κρίσης. Είναι η κυριολεκτική της σημασία, που δεν σταματά έτσι κι αλλιώς να ανησυχεί αενάως τη δημιουργική σκέψη. Ευτυχώς.
Διακρίνετε κάποια τάση που να ξεχωρίζει στο σύγχρονο θέατρο;
Δεν είμαι σίγουρος, αλλά έχω την εντύπωση ότι το θέατρο τείνει να ακολουθήσει την κίνηση της σύγχρονης τέχνης. Τείνει δηλαδή προς την κίνηση που ωθεί όλα σχεδόν τα είδη της τέχνης έξω από την αυτόνομη έκφρασή τους. Η λεγόμενη "διεύρυνση πεδίου" έχει παρασύρει και το θέατρο, όπου διάφορα μέσα έκφρασης συνεργάζονται για να κάνουν πιστευτό το απίστευτο και το ανύπαρκτο υπαρκτό. Να μην επεκταθούμε περισσότερο, να πω μόνον ότι οι μείξεις είναι άξιες όλες όταν είναι νόμιμες, όταν δηλαδή δεν αποσκοπούν στην εύκολη εντύπωση αλλά εμπνέονται από πραγματικές ανάγκες και υποστηρίζονται από ταλέντο.
Μελλοντικά σχέδια;
Όπως σας είπα και στην αρχή, αισθάνομαι έτοιμος να κλείσω τους λογαριασμούς μου και με άλλα έργα που με βασάνισαν κατά καιρούς και ν' ανοίξω λογαριασμούς με νέα που με έλκουν και με ελκύουν. Σαν έτοιμος από καιρό λοιπόν, ετοιμάζω την "Ψυχαγωγία", ένα έργο για τους νεκρούς, και τη "Γενική Δοκιμή", ένα έργο για τη μιλημένη γλώσσα. Σας είπα δύο, είναι κι άλλα, μακάρι να καταφέρω ένα!
ΙNFO ΣΤΟΑ Μπισκίνη 55 (3η στάση Ζωγράφου), 2107770145, 7702830. Avant premiere: 24/2.
