Πώς διατηρείται ζωντανή μια τέχνη όταν οι άνθρωποι που τη γνωρίζουν λιγοστεύουν; Πώς μεταφέρεται η γνώση από γενιά σε γενιά και ποια θέση έχουν οι προσωπικές ιστορίες στη διαμόρφωση της πολιτιστικής μας ταυτότητας; Στα ερωτήματα αυτά επιχειρεί να απαντήσει η έκθεση "σύμπραξη" της διεπιστημονικής καλλιτέχνιδας Χριστίνας Σκαρπάρη, μέσα από μια σειρά ταινιών και φωτογραφιών που δημιουργήθηκαν την περίοδο 2022–2025.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, από τις 18:00, ενώ την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, από τις 18:00 έως τις 20:00, θα πραγματοποιηθεί ειδική προβολή ταινιών. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφουν ο Ευαγόρας Βανέζης και ο Παναγιώτης Μιχαήλ από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Sic. Contemporary Culture, ενώ στο πρότζεκτ συμμετέχουν οι Περικλής και Χριστούλα Γαβριήλ, Βέρα Σάββα, Λουκία Καουράνη, Βασούλα Αδάμου, Λουίζα Κωνσταντίνου, Ανθούλα Τρύφωνος, Σάββας Σάββα και Ελένη Κυριάκου.
Λίγα λόγια για την έκθεση
Η έκθεση στρέφει το βλέμμα σε ανθρώπους και κοινότητες της Κύπρου που εξακολουθούν να διαφυλάσσουν παραδοσιακές χειροτεχνικές πρακτικές, πολλές από τις οποίες απειλούνται με εξαφάνιση. Με επίκεντρο τη συνύπαρξη, την εμπιστοσύνη και τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον του, η Σκαρπάρη καταγράφει συναντήσεις που αναπτύχθηκαν σε βάθος χρόνου, αναδεικνύοντας όχι μόνο τις ίδιες τις τεχνικές, αλλά και τις κοινωνικές σχέσεις και τις βιωμένες εμπειρίες που τις διατηρούν ενεργές. Η παραδοσιακή χειροτεχνία προσεγγίζεται στην "σύμπραξη" ως μια ζωντανή διαδικασία, που διαμορφώνεται μέσα από την ανθρώπινη καθημερινότητα. Οι πρακτικές της καλαμωτής και της ψαθαρκάς στα Λειβάδια, η επεξεργασία του κόκκινου πηλού στον Κόρνο, καθώς και άλλες τεχνικές που συνδέονται με ανθρώπους του Κέντρου Κυπριακής Χειροτεχνίας, αποτελούν βασικούς σταθμούς της εικαστικής και ερευνητικής διαδρομής.
Μέσα από τον φακό της, η καλλιτέχνιδα καταγράφει τις χειρονομίες, τα υλικά και τις λεπτομέρειες της καθημερινής εργασίας, αναδεικνύοντας τη γνώση που μεταδίδεται μέσα από την παρατήρηση, την επανάληψη και την κοινή πρακτική. Οι παραδοσιακές τεχνικές συνδέονται με τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων που τις διατηρούν ζωντανές, φωτίζοντας ζητήματα ταυτότητας, εργασίας, συλλογικής μνήμης και πολιτιστικής συνέχειας.
Ο τίτλος "σύμπραξη" αναδεικνύει τη συνεργασία ως βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση και την εξέλιξη της παραδοσιακής χειροτεχνίας. Η έκθεση εστιάζει στη μετάδοση της άυλης γνώσης και στη δημιουργία νέων προοπτικών για τη βιωσιμότητα αυτών των πρακτικών, μέσα από την ενεργή συμμετοχή των κοινοτήτων και την ανταλλαγή εμπειριών.
Η ερευνητική προσέγγιση της Σκαρπάρη
Η ερευνητική προσέγγιση της Χριστίνας Σκαρπάρη συνδυάζει την εθνογραφία με την κοινοτική συμμετοχή, διερευνώντας ζητήματα ταυτότητας και εργασίας μέσα από μια φεμινιστική ηθική της φροντίδας, με έμφαση στην αλληλεγγύη, την εμπιστοσύνη και την ανταλλαγή εμπειριών. Η φιλοξενία, το χιούμορ και η συνεργασία αποτελούν βασικά στοιχεία μιας διαδικασίας που ξεπερνά την κατασκευή αντικειμένων και αναδεικνύει τις σχέσεις και τις ιστορίες πίσω από αυτά.
Το οπτικοακουστικό υλικό της έκθεσης φωτίζει αθέατες πτυχές της καθημερινότητας των κοινοτήτων, μέσα από ταινίες και φωτογραφίες που συνδυάζουν εικόνες, ήχους και ανθρώπινες εμπειρίες. Η επεξεργασία έγινε σε συνεργασία με τον Φοίβο Φιλητά, ενώ οι συνθέσεις του Άντη Σκορδή ενσωματώνουν ηχογραφήσεις πεδίου της Σκαρπάρη.
Διεπιστημονική καλλιτέχνιδα, σχεδιάστρια και επιμελήτρια, η Σκαρπάρη ίδρυσε το 2013 τη ΜΚΟ Ξαρκής και το ομώνυμο φεστιβάλ, αναλαμβάνοντας έκτοτε περισσότερα από 30 πρότζεκτ που προωθούν την κοινοτική συμμετοχή και την καινοτομία στην τέχνη και τον σχεδιασμό. Η πρακτική της συνδέει κοινωνικούς και οικολογικούς προβληματισμούς με το φιλμ, τη φωτογραφία και την ανθρωπολογία, αναπτύσσοντας μεθόδους συνεργασίας με τοπικές κοινότητες. Είναι υπότροφος του προγράμματος AHRC Techne για τη διδακτορική της έρευνα στο Central Saint Martins, με αντικείμενο τον συν-σχεδιασμό με κοινότητες γύρω από χειροτεχνίες που απειλούνται με εξαφάνιση. Από το 2017 διδάσκει και παραδίδει διαλέξεις στην άτυπη και την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Το πρότζεκτ υποστηρίζεται από τη ΜΚΟ Ξαρκής, τον Δήμο Λευκάρων και το Rainbow Art Shop. Από το 2013, η Ξαρκής αξιοποιεί τη συμμετοχική τέχνη ως μέσο κοινωνικής αλλαγής και κοινοτικής ενδυνάμωσης.
Πληροφορίες έκθεσης
- Σχεδιασμός έκθεσης: Μικαέλλα Σωκράτους
- Γραφιστική επικοινωνία: Μάριος Πασχαλίδης
- Συντονισμός: Μαρία Ραγιά – Σπίτι της Κύπρου
- Συντονισμός προβολής: Σοφία Γαρπόζη – Σπίτι της Κύπρου
- Υποστηρικτές: Xarkis, Δήμος Λευκάρων, Rainbow Art Shop
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα και Τετάρτη 10:00–19:00, Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή 10:00–15:00, Σάββατο 11:00–16:00
