Νέα διεθνής υποτροφία του ΕΜΣΤ για καλλιτέχνες της Μεσογείου

Το ΕΜΣΤ με χαρά ανακοινώνει την απονομή του πρόσφατα θεσπισμένου βραβείου Mediterranean Video Art Production Grant 2026 του Ιδρύματος Han Nefkens στον Γαλλο-Λιβανέζο καλλιτέχνη Valentin Noujaïm (γενν. 1991), που ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας και Παρισιού.Το συγκεκριμένο βραβείο θεσπίστηκε κατόπιν πρωτοβουλίας του ΕΜΣΤ και της Καλλιτεχνικής Διευθύντριάς του Κατερίνας Γρέγου, που στόχο είχε την έμπρακτη στήριξη και ενίσχυση της έρευνας και του έργου καλλιτεχνών που ασχολούνται με την παραγωγή έργων βίντεο από τηνευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία ευθυγραμμισμένημε τη ρητά διατυπωμένη ταυτότητα του ΕΜΣΤ ως φορέα που αναγνωρίζει τη θέσητουστη γεωγραφική συνθήκη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου καιτάσσεται υπέρ της συστηματικής προσπάθειας ανάδειξης της τέχνης που παράγεταισε αυτή.

Το βραβείο ανέρχεται στο ποσό των 25.000€—σηματοδοτώντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο ύψος της επιχορήγησης του Ιδρύματος Han Nefkens, που ανερχόταν σε 15.000 δολάρια ΗΠΑ—υπογραμμίζοντας έτσι την ενισχυμένη δέσμευσή του στην υποστήριξη της video art που παράγεται στηνπεριοχή της Μεσογείου.Το νέο έργο που θα δημιουργήσει ο καλλιτέχνης θαπαρουσιαστεί στο ΕΜΣΤ, και στα ιδρύματα που αποτελούν μέρους του δικτύου πουδημιουργήθηκε ειδικά για το βραβείο: Salt (Κωνσταντινούπολη), Macro–Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Ρώμη), Bonner Kunstverein (Βόννη), Fotografiska Shanghai (Σανγκάη), Cukrarna Gallery (Λιουμπλιάνα), Havremagasinet Länskonsthall (Μποντέν).

Ο Valentin Noujaïm δήλωσε:

"Δημιουργώ ταινίες και έργα για χώρους που χτίστηκαν για να κρατήσουν για πάντα και είναι ήδη ερείπια. Για σώματα που κινούνται μέσα σε αρχιτεκτονικές σχεδιασμένες να τα αποκλείουν"."Με ελκύει η κατάρρευση, όχι ως καταστροφή, αλλά κατάσταση που εκτείνεται στονχρόνο. Ο τρόπος με τον οποίο η εξουσία εγκιβωτίζεται στο μπετόν, στονπολεοδομικό σχεδιασμό, στην εικόνα. Αλλά με ελκύει εξίσου και ό,τι στοιχειώνει αυτούς τους χώρους εκ των υστέρων: οι σκιές που απομένουν όταν οι θεσμοί απογυμνώνονται, οι άγγελοι που εμφανίζονται εκεί όπου κανείς δεν σκέφτηκε νακοιτάξει. Το κακό, στο έργο μου, δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι δομικό. Είναι η λογική που είναι αθόρυβα εγγεγραμμένη στα μέρη που επισκεπτόμαστε καθημερινά, στασύνορα που διασχίζουμε, στις λέξεις που χρησιμοποιούνται".

"Αυτό το βραβείο αντιπροσωπεύει κάτι σπάνιο στη ζωή ενός καλλιτέχνη: την άδειανα ακολουθήσεις ένα ερώτημα προτού αυτό διαμορφωθεί πλήρως. Να κάνεις έρευναχωρίς να χρειάζεται να τη δικαιολογήσεις. Το να κάνω ταινίες είναι, για μένα, έναςτρόπος να νοηματοδοτώ όσα δεν μπορούν ακόμη να ειπωθούν: σκοτεινές εικόνες-κατάλοιπα της παιδικής ηλικίας, συναισθήματα που επιβιώνουν πέρα από τις αιτίεςτους,ιδέες που σχηματίζονται προτού αποκωδικοποιηθεί το νόημά τους. Το βραβείοαυτό αντιπροσωπεύει την εμπιστοσύνη και τον χώρο που μου επιτρέπουν ναεπιτελέσω αυτό το έργο και, ως εκ τούτου, το ότι το λαμβάνω, αποτελεί βαθιά τιμήγια μένα"

Ο Valentin Noujaïm είναι Γαλλολιβανέζος καλλιτέχνης και κινηματογραφιστής που ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας και Παρισιού. Απόφοιτος της φημισμένης σχολής κινηματογράφου La Fémis (Παρίσι) και πρώην φιλοξενούμενος φοιτητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών Städelschule (Φρανκφούρτη), ο Noujaim ξεχωρίζει για την πολυμεσική πρακτική του που εκτείνεται στον κινηματογράφο, το βίντεο και τις εικαστικές τέχνες. Το έργο του εξετάζει αρχιτεκτονικές και χώρους που διαμορφώνονται από την εξουσία αλλά και από τα πολλά πρόσωπα της κατάρρευσης, ενώ κινείται μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας για τη δημιουργία πολυεπίπεδων κινηματογραφικών δοκιμίων.

Είναι ο δημιουργός της τριλογίας LaDéfense—η οποία αποτελείται από τα έργα Pacific Club (2023),To Exist Under Permanent Suspicion(2024) και Demons to Diamonds(2025)—και έχει παρουσιάσει δουλειά του, μεταξύ άλλων, στο MoMA, στο Centre Pompidou, στο ICA του Λονδίνου και στην Kunsthalle της Βασιλείας. Συμμετείχε στην Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης (2025) και στην Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης (2026).

Πρόεδρος της καταληκτικής κριτικής επιτροπής ήταν ο Han Nefkens, ιδρυτής του Han Nefkens Foundation, ενώ η επιτροπή απαρτιζόταν από τους: Κατερίνα Γρέγου (Καλλιτεχνική Διευθύντρια, ΕΜΣΤ, Αθήνα), Σταμάτης Σχιζάκης (ΕπιμελητήςΦωτογραφίας και Νέων Μέσων, ΕΜΣΤ, Αθήνα), Ιόλη Τζανετάκη (Επιμελήτρια/Σύμβουλος Εκθέσεων, ΕΜΣΤ, Αθήνα), Alenka Gregorič (ΚαλλιτεχνικήΔιευθύντρια, Cukrarna Gallery, Λιουμπλιάνα), Alenka Trebušak (Επιμελήτρια,Cukrarna Gallery, Λιουμπλιάνα), Viktor Neumann (Διευθυντής, Bonner Kunstverein, Βόννη), Deniz Ova (Διευθύνουσα Σύμβουλος, Salt, Κωνσταντινούπολη) ,AmiraAkbıyıkoğlu (Έρευνα και Προγράμματα, Salt, Κωνσταντινούπολη), Mariangela Mendez Prencke (Διευθύντρια, Havremagasinet Länskonsthall, Μποντέν), Peipei Han(Διευθύντρια Εκθέσεων, Fotografiska Shanghai) και Cristiana Perrella (Διευθύντρια, Macro, Ρώμη), με την παρουσία των Hilde Teerlinck και Alessandra Biscaro, Διευθύντριας και Συντονίστριας αντίστοιχα του Han Nefkens Foundation.

Από τη μακρά λίστα των υποψηφίων, τα μέλη της επιτροπής συνέταξαν αρχικά μια βραχεία λίστα εννέα καλλιτεχνών, η οποία στη συνέχεια παρουσιάστηκε στην καταληκτική κριτική επιτροπή. Οι υποψήφιοι καλλιτέχνες της βραχείας λίστας ήταν οι :Adon Raida (Παλαιστίνη), Claudia Claremi (Ισπανία), Marianne Fahmy (Αίγυπτος), Valentin Noujaïm(Γαλλία/Λίβανος), Janis Rafa (Ελλάδα), Aykan Safoğlu (Γερμανία/Τουρκία) ,Hasan ÖzgürTop (Τουρκία), DenizTortum (Τουρκία/ΗΠΑ) και NatáliaTrejbalová.