Δεν διάβασα προσεκτικά το οπισθόφυλλο στο βιβλίο του Πολ Γουάσκ "Ναπάλμ στην καρδιά” εμπιστευόμενη τις πάντα ποιοτικές προτάσεις των εκδόσεων Κείμενα. Έτσι, πριν καταλάβω ότι ο συγγραφέας είναι Καταλανός, μπαίνοντας στο ατοπικό έρημο χωριό όπου ζει παροπλισμένος ο νεαρός ήρωας, με τη μητέρα του και τον εραστή της, νόμιζα ότι βρέθηκα κάπου στη Γιουγκοσλαβία των 90s με το τραύμα του πολέμου, το άγχος της πολιορκίας, τους άντρες που πάνε και (δεν) έρχονται, τις κομματασμένες γλώσσες για τις οποίες κρυβεσαι και στις οποίες επιστρέφεις στα κρυφά.
Η γλώσσα είναι άλλωστε ένα από τα κεντρικά μοτίβα του ακατάτακτου, τολμηρού αυτού βιβλίου που πειραματίζεται σε διαφορετικά επίπεδα χωρίς να θυμίζει σε τίποτε άσκηση ύφους, με καθηλωτικό αποτέλεσμα. Το "Ναπάλμ στην καρδιά” μοιάζει φτιαγμένο για αργή ανάγνωση, διαβάζεται και ως ποίηση ή οπτικό δοκίμιο, πειράζοντας την τυπογραφία, σβήνοντας λέξεις, αφήνοντας κενά ανάμεσά τους, εντάσσοντας στην αφήγηση φωτογραφίες.
Ο χρόνος περνάει αργά στην έρημη γη όπου οι νεκροί παραμένουν άταφοι κι ο ήρωας γράφει γράμματα στον εραστή του, τον Μπόρις, πριν ξεκινήσουν για ένα ταξίδι χωρίς σαφή προορισμό, με συνοδηγό ένα πτώμα που πρεπει να ταφεί και ένα μάντρα που λέει κάτι για τη θάλασσα κι ένα περιβόλι, όπου να μπορούν να κάνουν μπάνιο και να στεγνώνουν με το φύσημα του αέρα.
Εθνικό και κουήρ τραύμα
Το βίωμα του εθνικού διχασμού, της οικολογικής, πολεμικής και ταξικής δυστοπίας, του κουήρ τραύματος είναι εκεί, τροφοδοτώντας μια συν-κινητική αφήγηση. Η γραφή του Γουάσκ επιτίθεται, συμφιλιώνεται, ξαναεπιτίθεται, χαλάει και ξαναφτάχνει τα κομμάτια της, για να δει καλύτερα τη βία της οικογένειας και της αποδοχής, την αγάπη, την εργασία, την επιβίωση, τη συντροφικότητα, την ενηλικίωση. Με ρυθμούς που άλλοτε έχουν τη βραδύτητα και τις παύσεις μιας συνομιλίας με μια ηλικιωμένη ή της λησμονημένης συνήθειας της αλληλογραφίας, και άλλοτε τους αγχωτικούς ρυθμους ενός road trip-θρίλερ που δεν προμηνύεται χωρίς εμπόδια, το ταξίδι των δύο εραστών θα περάσει φράχτες και θα διασχίσει σύνορα.
Σύνορα που βάζουν οι γλώσσες, τα έθνη, οι τάξεις, οι κληροδοτημένες αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Δεν θα βγει αλώβητος ούτε θα ανακαλύψει απαραίτητα κάτι στη διαδρομή. "Δεν είχα ιδέα τι είδους κόσμο ήθελα και το να απαντήσω στην ερώτησή μου ήταν αδύνατο.” Αλλά θα μας πάρει μαζί του σε μια ασυνήθιστη, εντυπωτική χορογραφία για την επιθυμία, την απόρριψη και την επομονή σε δύσκολους καιρούς, χέρι χέρι με την πολύ καλή μετάφραση του Ευριβιάδη Σοφού.
"Μα ακριβώς εκείνη τη στιγμή που φιληθήκαμε, ένιωσα την απρόσμενη αίσθηση του ξένου βλέμματος και γύρισα, φοβισμένος. Η κουβέρτα είχε γλιστρήσει και είχε αφήσει ακάλυπτο το πρόσωπο της μητέρας. Μας κοίταξε με κλειστά μάτια, αλλά με ανακριτικό βλέμμα, σκληρά μάγουλα και ευθύ μέτωπο, αποδεχόμενη την ήττα.
Η ξερή γλώσσα της έξω, πεταγμένη από το σαγόνι, μεγάλη σαν της αγελάδας που περπατούσε στον κήπο. Κάτω από τα βλέφαρα, τα μάτια, μάλλον γεμάτα αίμα, σαν χάρτης με κόκκινες, τυφλές γραμμές. Με την ίδια έκφραση αηδίας ενός απογεύματος πριν από πολλά χρόνια. Με τις ίδιες ρυτίδες γύρω από τα μάτια και τις άκρες των χειλιών, όταν μας είδε. Με παρόμοια απογοήτευση στα ζυγωματικά, όταν κατάλαβε τι κάνουμε. Ένιωσα εκτεθειμένος, παροπλισμένος. Θαρρείς και το φιλί να την απογυμνώσει ή να της θυμίσει εκείνο που ανακάλυψε και δεν το είπε σε κανέναν, μόνο στον πατέρα μου και έπειτα χρειάστηκε να το καταπιεί μόνη της. Μια ατελείωτη πομπή, μια πληγή που άνοιγε στα σαρκώδη τοιχώματα των οργάνων και την τρυπούσε από πάνω ως κάτω. Μας έπιασε εξαπίνης το χαμόγελό της σαν φάντασμα που επέζησε της ενοχής και της επίκρισης, αφήνοντας πάντα ανοιχτή την πιθανότητα να σηκωθεί, παγωμένη και χλομή και να μας δείξει με το δάχτυλο ξανά. "
Βραβευμένο με Βραβείο Anagramma 2021 το "Ναπάλμ στην καρδιά” μεταφέρεται στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Ένα στοίχημα αλλά την ίδια στιγμή και μια επιλογή που δεν ξαφνιάζει αφού η γραφή του Γουάσκ ακούγεται και βλέπεται, έχει κάτι το επιτελεστικό και το κινηματογραφικό ταυτόχρονα, αποτυπώνοντας με έναν ιδιαίτερο τρόπο χρώματα, τοπία και κάδρα. Σαν πειραματικό, ποιητικό φιλμ δοκίμιο.
Ποιός είναι ο Πολ Γουάσκ
Γεννημένος στην Ταρραγόνα το 1997, ο συγγραφέας Πολ Γουάσκ σπούδασε λογοτεχνία στο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και στο King's College του Λονδίνου. Έχει διδάξει Λογοτεχνία και Πολιτισμική Κριτική στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και υπήρξε φιλοξενούμενος συγγραφέας στο Ίδρυμα Santa Maddalena (Ιταλία). Το πρώτο του μυθιστόρημα Ναπάλμ στην Καρδιά (Βραβείο Anagramma 2021) έχει μεταφραστεί σε δέκα γλώσσες και θα μεταφερθεί στο θέατρο και στον κινηματογράφο.
Διαβάστε Επίσης
