"Ετοιμάσου να γίνεις αόρατη" μας προειδοποιεί κοιτώντας στην κάμερα η Ρέιτσελ Βάις, κατά κόσμον Μ, στη σειρά "Vladimir" του Netflix, όπου υποδύεται μια καταξιωμένη καθηγήτρια συγκριτικής λογοτεχνίας που ερωτεύεται τον hot νεότερό της συνάδελφο Βλαντιμίρ, ενώ ο άντρας της ερευνάται για σχέσεις που διατηρούσε με φοιτήτριες. Μπορεί το "Vladimir" σε σημεία να κουράζει, καθώς η πλοκή επαναλαμβάνεται, αν και όχι με την ίδια ένταση των εμβόλιμων φαντασιώσεων της Μ, και το αρχικό εύρημα εξασθενεί, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προσφέρεται για αξιοπρεπές binge watching ειδικά αν σας αρέσουν τα campus dramas (χωρίς, βέβαια, να είναι "The Chair"). Ή αν έχετε αρχίσει να νιώθετε κάποια από τα συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης.
Έχοντας πάρει απόφαση ότι είναι πλέον απίθανο να ξαναποκτήσει εξουσία, σεξουαλική αλλά και ακαδημαϊκή, αφού βλέπει την επιρροή του μαθήματός της στους φοιτητές να εξασθενεί έναντι νεότερων συναδέλφων και η μη δημόσια αποκήρυξη των πράξεων του συζύγου της να τους ενοχλεί, αφήνεται σε μια σειρά παρορμητικές πράξεις. Οι οποίες όμως κουμπώνουν - εντάξει, με μια δόση τηλεοπτικής υπερβολής - με τις ιατρικές περιγραφές των συμπτωμάτων της περιεμμηνόπαυσης, όπου μια γυναίκα μπορεί να νιώσει υπερφορτωμένη, αόρατη, "χαμένη" και ορμονικά αναστατωμένη, με μια παρόρμηση να ανατρέψει τη ζωή της.
Η Μιράντα Τζουλάι "Στα τέσσερα"
"Μου θυμίζεις τον εαυτό μου πριν από τη φυλομετάβαση. Αυτή η αίσθηση ότι ο χρόνος τελειώνει, αλλά είσαι πολύ δειλή για να τινάξεις τη ζωή σου στον αέρα." ακούμε να λέει στην 45χρονη ηρωίδα του βιβλίου "Στα τέσσερα" (εκδ. Αλεξάνδρεια, μετάφραση Νατάσα Σιδέρη) της Αμερικανίδας σκηνοθέτριας, καλλιτέχνιδας και συγγραφέα Μιράντα Τζουλάι, η οποία θα έρθει να μιλήσει στη Στέγη στις 30 Απριλίου σε μια βραδιά αφιερωμένη στο έργο της, όπου θα προβληθεί και η ταινία της "Εγώ, εσύ και όλοι οι γνωστοί" (2005). Έχοντας προβεί σε μια "αψυχολόγητη" παράκαμψη του προγραμματισμένου ταξιδιού της εξερευνώντας τα όρια μιας σεξουαλικής αλλά και δημιουργικής φαντασίωσης που της προκαλεί η συνάντηση με έναν νεότερό της άνδρα, η ηρωίδα, παντρεμένη και μητέρα μικρού παιδιού, διαγιγνώσκεται με περιεμμηνόπαυση και μπροστά στην απειλή της επικείμενης πτώσης της λίμπιντό της, αρχίζει να θέτει τα ερωτήματα που την απασχολούν σε διαφορετικές γυναίκες φτιάχνοντας ένα είδος θηλυκών commons.
Σε αυτό το αντισυμβατικό ταξιδιωτικό χρονικό μιας γυναίκας που ξεκινάει, χωρίς ιδιαίτερο φαινομενικά λόγο, να διασχίσει την Αμερική αλλά βρίσκει τον προορισμό της σε ένα μοτέλ λίγο έξω από την πόλη της φτιάχνοντας το "δικό της δωμάτιο" κυριολεκτικά και μεταφορικά, η Τζουλάι επανεπισκέπτεται, θα λέγαμε, τη διαπίστωση της Βιρτζίνια Γουλφ για το τι έχει ανάγκη μια γυναίκα συγγραφέας, αν μιλάμε, τουλάχιστον, για μια προνομιούχο δημιουργό, σε έναν καλλιτεχνικό μικρόκοσμο της Δυτικής Ακτής των ΗΠΑ με ρευστή ταυτότητα φύλου, λίγο πριν την εμμηνόπαυση. Η ανώνυμη ηρωίδα - alter ego της Τζουλάι - τολμά να βγάλει από τη ντουλάπα το πουλόβερ του άλλου εαυτού που είχε πλέξει στα κρυφά τόσα χρόνια, παίρνοντάς μας μαζί της σε ένα πνευματώδες, ειλικρινές, τολμηρό, αφροδισιακό ταξίδι σε αυτή τη νέα χώρα, της κλιμακτηρίου, για την οποία δεν έχουμε διαβάσει πολλά και όπως φαίνεται και από τη δημοφιλία του βιβλίου και το καλλιτεχνικό zeitgeist έχουμε ανάγκη να μάθουμε περισσότερα.
Ξεμαθαίνοντας όσα έχουμε διαβάσει
"Η εμμηνόπαυση ήταν πάντα ανέκδοτο, ειρωνικό σχόλιο ή μυστικό. Συνήθως η επιστήμη και η λογοτεχνία ανακαλύπτουν ταυτόχρονα αυτά τα ανεξερεύνητα εδάφη. Οι πιο ωραίες σελίδες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, οι πιο πειραματικές, ξεκίνησαν από τον φόβο και την ανάγκη σωτηρίας." Αμάντα Μιχαλοπούλου
"Η εμμηνόπαυση ήταν πάντα ανέκδοτο, ειρωνικό σχόλιο ή μυστικό. Συνήθως η επιστήμη και η λογοτεχνία ανακαλύπτουν ταυτόχρονα αυτά τα ανεξερεύνητα εδάφη. Συνέβη με την ψυχανάλυση και την ταυτόχρονη άνθιση του εσωτερικού μονολόγου στον μοντερνισμό. Και ο υπερρεαλισμός αργότερα ξεπήδησε από τον πόλεμο, την καταστροφή και το ένστικτο θανάτου. Οι πιο ωραίες σελίδες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, οι πιο πειραματικές, ξεκίνησαν από τον φόβο και την ανάγκη σωτηρίας." μας λέει η Αμάντα Μιχαλοπούλου με αφορμή "Το μακρύ ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη" (εκδ. Πατάκη) όπου μια απελπισµένη γυναίκα στην εµµηνόπαυση αρχίζει να βλέπει παράξενα όνειρα και για να ερµηνεύσει τη νυχτερινή ζωή της, επιδιώκει συναντήσεις µε τις γυναίκες της οικογένειας.
"Οι γυναίκες διάβαζαν με μεγάλη φυσικότητα για τη ζωή των ανδρών.Μεγάλωσα με μυθιστορήματα ανδρών που εξηγούν πώς σκέφτονται και οι άντρες και οι γυναίκες. Ο Φλωμπέρ και ο Τολστόι στη λογοτεχνία, ο Χίτσκοκ και ο Ρομέρ στον κινηματογράφο, ο Χέλμουτ Νιούτον αλλά και ο Μπελμέρ με τις χειροπόδαρα δεμένες κούκλες του, μάς έδειξαν γυναίκες πρότυπα με τις οποίες προσπαθούσαμε να συμμορφωθούμε. Μάθαμε να ερωτευόμαστε ως αντίγραφα των βιβλίων που διαβάσαμε και των ταινιών που είδαμε." προσθέτει και όπως όλα δείχνουν έχουμε πλέον ανάγκη να δούμε περισσότερη τέχνη γυναικών, πέρα από ταμπού και προκαταλήψεις.
Θυμάμαι την πρώτη φορά που διάβασα τη λέξη μεσοδόντια βουρτσάκια σε ένα από τα εντυπωτικά διηγήματα της Κατερίνα Κ* στο "Πράγματα που σκέφτεται η Παρθένος Μαρία καπνίζοντας κρυφά στο μπάνιο" (εκδ. Πατάκης) σκεπτόμενη πόση διαφορά κάνει η λογοτεχνία που σε συμπεριλαμβάνει, όταν βέβαια αυτή έχει κάτι να πει. Έχει μάλιστα ενδιαφέρον ότι ένα ικανό δείγμα έργων τέχνης που διερευνούν την (γυναικεία) εμπειρία από τη θέση της ωριμότητας το κάνουν παράλληλα με αυτή της τέχνης/δημιουργικότητας και της εργασίας, δημιουργώντας θα έλεγε κανείς ένα νέο genre που προκύπτει μέσα από τις συνθήκες της εποχής. Εκεί, αρθρώνεται συχνά και ένας λόγος γύρω από το ζήτημα του προνομίου, o οποίος φυσικά είναι αναγκαίος, όπως και η κριτική γύρω από τη νέα αναπαράσταση της hot πενηντάρας που δεν γίνεται πάντα, όπως είναι φυσικό, με όρους συμπερίληψης και υιοθετείται ως τάση από την αγορά.
Μετά τα 50 δεν σταματάει
Στην ποπ κουλτούρα, με επίκεντρο το απολαυστικά over the top περσινό "The Substance: Το Ελιξίριο της Νιότης" με τη Ντέμι Μουρ η μάχη ενάντια στο χρόνο μπορεί να καταλήξει κυριολεκτικά σε μακελειό, όπως ωραία το έχει περιγράψει ο Φίλιπ Ροθ, παρόλα αυτά η πρόσφατη καλλιτεχνική παραγωγή αντιστέκεται στον ηλικιακό ρατσισμό με πιο ευαίσθητη και ενδυναμωτική ματιά ξορκίζοντας την αυτοεκπληρούμενη προφητεία "Μετά τα 50 σταματάει…" που εκστομίζει μαζί με τα σάλια και τα κελύφη γαρίδας, σε μια από τις εμβληματικές στιγμές της ταινίας, το αφεντικό της Ελίζαμπεθ Σπαρκ που ερμηνεύει η Μουρ απολύοντάς τη λόγω ηλικίας, μια ατάκα που τη στοιχειώνει έκτοτε.
Στην πρόσφατη ημερίδα Women Who Dare από το Harper’s Bazaar Greece και το Woman Toc σε συνεργασία µε το Κέντρο Μελετών Πολιτικής για το Φύλο και την Ισότητα (ΚΕΜΕΦΙ) και με την υποστήριξη της Eurolife FFH, η εμμηνόπαυση είχε το δικό της πάνελ σχετικά με το γιατί οι γυναίκες δεν πρέπει να φοβούνται να μιλούν για την εμμηνόπαυση ενώ στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης "Το μυστήριο της εμμηνόπαυσης” της Λουίζε Ούνμακ Κέλντσεν, με αφετηρία την ίδια την εμπειρία της 50χρονης σκηνοθέτριας, έριξε φως σε έναν από τους πιο παραμελημένους τομείς της υγείας των γυναικών ακολουθώντας τρεις επιστημόνισσες, η έρευνα των οποίων αποκαλύπτει τις σοβαρές επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης, ενώ οι ίδιες αγωνίζονται ενάντια στη χρόνια υποχρηματοδότηση και την αμφισβήτηση από τους θεσμούς.
Τέλος, πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά το βιβλίο της Ναόμι Γουοτς "Τολμώ να το πω" (εκδ. Ελληνοεκδοτική) που μιλάει για τις προκλήσεις που αντιμετώπισε μπαίνοντας πρόωρα στην εμμηνόπαυση και παρουσιάζει έναν υποστηρικτικό, ολιστικό οδηγό, βασισμένο στα νεότερα δεδομένα ειδικών σε ορμονολογικά θέματα γιατρών και διατροφολόγων.
Συνδυάζοντας την επιστημονική έρευνα με προσωπικές ιστορίες γυναικών από όλο τον κόσμο, αρχειακό υλικό και κινούμενα σχέδια, το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει διαχρονικά ταμπού και πατριαρχικές προκαταλήψεις, ενώ θέτει το ερώτημα αν η ιατρική γνώση παρουσιάζει τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση ως αδύναμες ή αν ανοίγει νέους δρόμους προς την κατανόηση του σώματος, της ισότητας και της γήρανσης.
Διαβάστε Επίσης
