Πόλυς Πεσλίκας: Είναι η πρώτη φορά που καταλαβαίνω τι σημαίνει αρχείο

Ανυπομονώ να τελειώσει η διπλή έκθεση του Πόλυ Πεσλίκα στο Radio Athènes και τη γκαλερί ARCH. Έχω την αίσθηση πως αυτός ο τεράστιος όγκος οπτικού υλικού θα έρθει και θα κατεδαφίσει το γραφείο μου. 

Είναι η πρώτη φορά που καταλαβαίνω τι σημαίνει αρχείο. Αρχείο δεν είναι να ταξινομείς χαρτούρα αλλά να χάνεσαι μέσα στη χαρτούρα. Αρχείο δεν είναι να συλλέγεις φωτογραφίες αλλά ν’ ανακατεύεις τις δικές σου εικόνες με τις εικόνες που κόβεις από περιοδικά, μήπως και καταφέρεις να φτιάξεις ένα προσωπικό και ευλύγιστο χάρτινο τόξο ενάντια στην αγωνιώδη πρεμούρα της εποχής: "Φωτογραφίζω άρα υπάρχω".

Πότε υπάρχω; Αυτό είναι ίσως το μοναδικό ερώτημα που θέτει ο Πεσλίκας με τη δουλειά του. Και μας απαντάει μ’ ένα γρίφο από θραύσματα. Μεγάλα βιβλία με εκατοντάδες φωτοτυπημένες πόζες ενός νεαρού, ασπρόμαυρες φωτογραφίες που αποτυπώνουν το φάντασμα ενός κήπου, ένα βίντεο που θυμίζει σπασμό, τραπέζια με αποκόμματα από περιοδικά που είναι βουλιμία και μαζί μελαγχολία, ζωγραφική που έχει το ροζ αποτύπωμα της επιθυμίας. 'Ή της αποτυχίας.

Ξεφυλλίζω τα πέντε βιβλία με τις φωτογραφίες του Αντρέι. Φωτογραφίζω με το κινητό ό,τι μου αρέσει και φτιάχνω μια σύντομη εκδοχή του έργου που αποθηκεύεται στη συσκευή μου. Μια περίληψη που μπορώ ν’ αναπαράγω όποτε μου κάνει κέφι. Το πρόσωπό του, τα δόντια του, ο κώλος του, η ουρά μιας γάτας, ένας πολυέλαιος, φοίνικες, ένα μυρμήγκι, μαξιλάρια, κάλτσες, μια ποδοσφαιρική μπάλα, σύννεφα. Φωτογραφίζω. 'Άρα υπάρχω.

Στην πραγματικότητα, όσες περισσότερες εικόνες βλέπω - 1.200 ψηφιακές φωτογραφίες από ένα σύνολο 12.000 λήψεων- τόσο πιο εύκολα το έργο γλιστράει από τον άξονα του σε κάτι που προηγουμένως φάνταζε απατηλό. Ή αδιάφορο. Πάντως, στο τέλος το μαύρο μελάνι που έχει λερώσει τα δάχτυλά μου θυμίζει τα δακτυλικά αποτυπώματα ενός νοήματος που έχει σβηστεί από τη φωτογραφική φρενίτιδα του Πεσλίκα. Αν δεν δεις όλες τις φωτογραφίες, τότε φαίνεται πως προτιμάς ν’ αποφύγεις την ευεργετική ιδιότητα της ανίας που παράγεται από την πολλαπλότητα ενός σώματος που είχες κάποτε ερωτευθεί.

Δεν μπορώ να μην προσεγγίσω τα δύο ξύλινα τραπέζια, με τις προθήκες γεμάτες κομμένες φωτογραφίες γυμνών αγοριών, αποκόμματα εφημερίδων, αναπαραγωγές του Κουρμπέ ή του Καραβάτζιο, σαν μια μηχανή που τροφοδοτεί τη σειρά του Αντρέι Καταλίν. Ή σαν την προγονική αντανάκλαση της σειράς. Ή σαν ένα ελατήριο που ενεργοποιεί το μυαλό του Πεσλίκα. Ή σαν τη συλλογή ενός φετιχιστική αρχαιολόγου που χώνει κρυφά κάτω από το στρώμα του ζωγραφικά λευκώματα δίπλα σε περιοδικά της μόδας. Επειδή γνωρίζει καλά πως η φλέβα είναι ίδια: η ανθρωπότητα.

Ποιος μπορεί ν’ αγνοήσει τις έντεκα αναπαραγωγές του "Νεκρού ταυρομάχου", διαφορετικά κροπαρισμένες και τοποθετημένες σε διαδοχή στην άκρη του πρώτου τραπεζιού, και να μην παρατηρήσει το ζουμ άουτ και το ζουμ ιν μέσα στον πίνακα του Μανέ; Όχι, δεν είναι ένα σχόλιο για το σινεμά ή τη ζωγραφική. Είναι ένα σχόλιο για τη ζωή. Επειδή η κίνηση αυτή μοιάζει σαν να ξεκαθαρίζει μέσα μας τη συστολή του αγοριού με τα ροδοκόκκινα μάγουλα, σ’ εκείνα τα διακοπτόμενα πλάνα, γυρισμένα με μια μίνι κάμερα VHS τριάντα χρόνια πριν, που εκπέμπονται από μια τηλεόραση αφημένη επειδικτικά στο πάτωμα. Τα κινηματογραφικά υλικά δεν γερνάνε. Εμείς τα σκοτώνουμε. Και μετά επανερχόμαστε σ’ αυτά μετανιωμένοι, προκειμένου ν’ ανακαλέσουμε τις χειρονομίες της νεότητας μας. Αυτός είναι ο τρόπος του Πεσλίκα. Ενώνει τους δύο εκθεσιακούς χώρους, το παρελθόν της δουλειάς του (Radio Athènes) και το παρόν (ARCH), φτιάχνοντας μια νοητή αψίδα που μας επιτρέπει να μυρίσουμε τις ψηλές κάλτσες του ταυρομάχου και να διαπιστώσουμε πως η μυρωδιά τους δεν διαφέρει καθόλου από τις ιδρωμένες αθλητικές κάλτσες του Αντρέι.

Και μετά τι μένει; Το ροζ πανί που κρατάει με πείσμα ο ταυρομάχος, παρόλο που κείτεται νεκρός. Ψεκάζει με χρώμα τους πίνακες του Πεσλίκα που κρέμονται στους τοίχους και καταφέρνει να φτάσει μέχρι τα μάγουλα του Μανού, βάφοντάς τα: "Και έγειρε τον ώμο στο παράθυρο". Ας κατέβουν οι εκθέσεις λοιπόν.