Εδώ και λίγες ώρες, ο τελευταίος όροφος του Μουσείου Ακρόπολης εκπέμπει λίγη επιπλέον λάμψη απ’ τη συνηθισμένη. Ίσως οι αλλαγές να γίνουν αντιληπτές μόνο σε λίγους επισκέπτες που λόγω επαγγέλματος ή προσωπικού ενδιαφέροντος έχουν εντρυφήσει στην περίβλεπτη αίθουσα του Παρθενώνα, αλλά την ενέργεια αναμφίβολα δύνανται να την αισθανθούν όλοι.
Μέσα από δέκα θραύσματα, τα οποία εντάχθηκαν στις συλλογές του ορόφου, το κορυφαίο σε επισκεψιμότητα και φήμη μουσείο της χώρας βρίσκεται αισθαντικά ακόμη πιο κοντά στο αρχαίο μνημείο που εκπροσωπεύει, την Ακρόπολη στον Ιερό Λόφο απέναντι.
Πρόκειται για την υλοποίηση μιας είδησης που είχε ανακοινωθεί διά στόματος Λίνας Μενδώνη το καλοκαίρι του 2020: δέκα θραύσματα απ’ το διάκοσμο του Παρθενώνα αποδίδονται στο Μουσείο Ακρόπολης απ’ τις αποθήκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, όπου και φυλάσσονταν για χρόνια, έχοντας ταυτιστεί ως ευρήματα απ’ τον αείμνηστο αρχαιολόγο Γιώργο Δεσπότη. Κατά μία έννοια, η παράδοσή τους στο μουσείο όπου ιδεολογικά και πολιτιστικά ανήκουν αποτελεί μια δικαίωση για το έργο του κορυφαίου ερευνητή της αρχαίας γλυπτικής, αλλά και μια κίνηση υψίστης σημασίας για την γενικότερη στρατηγική των μουσείων σήμερα, γεγονός το οποίο αναμφίβολα οδηγεί και στο αθάνατο αίτημα της επιστροφής των μαρμάρων.
Διότι, ανάμεσα στα δέκα θραύσματα που αποδόθηκαν, υπάρχουν δύο θραύσματα κεφαλών που βρήκαν τη θέση τους στη ζωφόρο, συμπληρώνοντας το παζλ του κορυφαίου για τον παγκόσμιο πολιτισμό έργου, ενώ το ένα εκ των δύο που τοποθετήθηκε στην ανατολική πλευρά, ζωντανεύοντας έναν επόπτη της πομπής των Παναθηναίων, αποτελεί και το μοναδικό αυθεντικό θραύσμα του λίθου στο Μουσείο Ακρόπολης καθώς ο υπόλοιπος βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου. Είναι συγκινητικό να βλέπεις την υφή και τις κόγχες του πρωτότυπου υλικού, αφήνοντας τη φαντασία σου να τρέξει στο χρόνο και στα χέρια όποιου το σμίλεψε.
"Σκληρό υλικό το μάρμαρο να αντέχει και να κρατά την ομορφιά και το κοσμοόραμα των εκάστοτε δημιουργών και των κοινωνιών που αποτύπωσαν πάνω του ιδέες και πίστεις, μύθους και πραγματικότητες", ανέφερε στην συνέντευξη Τύπου ο Νίκος Σταμπολίδης από τη θέση του (πρώτου) Γενικού Διευθυντή του Μουσείου Ακρόπολης, του οποίου η θητεία έμελε να ξεκινήσει ουσιαστικά με αυτό το επίτευγμα. "Από αυτή την ύλη, το πεντελικό μάρμαρο, δημιουργήθηκε πάνω στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, το σύμβολο της ευσέβειας προς τους θεούς, το αφιέρωμα των Αθηναίων προς τη θεά προστάτιδά τους, το σύμβολο της αθηναϊκής δημοκρατίας, ο Παρθενώνας, σήμερα μνημείο – σύμβολο του παγκόσμιου πολιτισμού".
Σε συνεννόηση με την διευθύντρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Άννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου (που επίσης ανέλαβε σχετικά πρόσφατα τα καθήκοντά της, πριν από ένα χρόνο, με αναγνωρισμένο έργο σε ανασκαφές αλλά και μουσειακές πρακτικές, καθώς το 2016 είχε βραβευτεί European Museum Forum για το "λίφτινγκ" στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τεγέας), το αίτημα από πλευράς του Μουσείου Ακρόπολης προχώρησε και τώρα φαίνονται οι καρποί του, όσο και δυναμική τέτοιων συνεργασιών. Πέρα από τα δύο θραύσματα που επανατοποθετήθηκαν στη ζωφόρο, υπάρχουν ακόμη οκτώ από τα αετώματα και τις μετόπες, τα οποία μπήκαν προσωρινά σε ειδική προθήκη εντός της αίθουσας, ούτως ώστε να αποσυρθούν κάποια στιγμή για να μελετηθούν σε συνάρτηση με άλλα τμήματα του γλυπτού διακόσμου του μεγάλου ναού.
Εκτός από το αισθητικό και το ηθικό κομμάτι, επομένως, υπάρχει και ερευνητικό όφελος από μια τέτοιου είδους "αδελφική" κίνηση από μουσείο σε μουσείο. "Με την απόφασή μας αυτή εγκαινιάζουμε την έκφραση μιας διαφορετικής πολιτικής και νοοτροπίας", επεσήμανε η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη. "Μια νοοτροπία συνεργασίας ανάμεσα στα δημόσια μουσεία, μια νοοτροπία μη κτητικότητας, μη ιδιοκτησιακής σχέσης για ευρήματα και εκθέματα, τα οποία μπορούν σε ένα άλλο μουσείο, από αυτό στις αποθήκες του οποίου φυλάσσονται σήμερα, να έχουν μεγαλύτερη αξία από άποψη ιστορίας, αρχαιολογίας, αλλά και τέχνης".
Στην ίδια κατεύθυνση χάραξης μιας νέας, περισσότερο συνεργατικής μουσειακής πολιτικής συνηγόρησε και η δήλωση του πρωθυπουργού της χώρας, Κυριάκου Μητσοτάκη, που ήταν παρών στη συνέντευξη Τύπου: "Είναι ένα πρώτο αλλά πολύ σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να συγκεντρωθούν εδώ, στο Μουσείο της Ακρόπολης, όλα τα μικρότερα και μεγαλύτερα μέρη του διακόσμου του Παρθενώνα που βρίσκονται σήμερα διάσπαρτα σε διάφορα μουσεία ανά τον κόσμο. Αποστολή των μουσείων άλλωστε είναι να αναδεικνύουν με τον ιδανικότερο τρόπο την ιστορία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Συνεπώς, οφείλουν να συνεργάζονται και όχι να ανταγωνίζονται για ένα παγκόσμιο αγαθό το οποίο, τελικά, δεν τους ανήκει".
Όλα αυτά, μάλιστα, ενώ ο περιρρέον λόγος ακόμη και στη Βρετανία έχει αρχίσει να μετατοπίζεται προς όφελος του ελληνικού μουσείου, δείχνοντας ότι το μεγάλο όνειρο δεν είναι άπιαστο.
