Μια "Αντιγόνη" μεταξύ δοκιμής και παράστασης

Η παράσταση που σκηνοθετεί ο Γιώργος Κουτλής στέκεται ακριβώς πάνω σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα στην ολοκληρωμένη σκηνική πράξη και στη ζωντανή διαδικασία της πρόβας. Το κείμενο, βασισμένο κυρίως στην "Αντιγόνη" του Ζαν Ανούιγ και δευτερευόντως σε αυτήν του Σοφοκλή, βρίσκει από την πρώτη στιγμή μια εύστοχη υλική και συμβολική αποτύπωση, καθώς οι θεατές αντικρίζουν μια σκηνή σπαρμένη με χώμα και μικρές συστάδες λουλουδιών: μια εικόνα που συμβολίζει μαζί το χώμα της ταφής του Πολυνείκη και ένα γόνιμο έδαφος δημιουργίας, το πεδίο όπου καλλιεργείται η δουλειά, η ορμή και η επιθυμία των νέων καλλιτεχνών που βρίσκονται τώρα στο πρώτο τους ουσιαστικό βήμα. 

Και πράγματι, η σκηνή πλημμυρίζει από τη δύναμη και την ομορφιά της νιότης. Οι είκοσι ηθοποιοί, όλοι απόφοιτοι της Δραματικής Σχολής του Ωδείου Αθηνών (τάξη του 2025), μεταφέρουν στη σκηνή μια ενέργεια σχεδόν εκρηκτική. Δεν είναι καθόλου τυχαία η επιλογή του Ανουίγ: το έργο του προσφέρει ιδανικό πεδίο για τη σύγκρουση ανάμεσα στον κυνικό και υπολογιστικό κόσμο της ενήλικης εξουσίας και στην ακατέργαστη ορμή μιας νεότητας που ακόμη πιστεύει πως μπορεί να αντισταθεί, να ονειρευτεί, να αρνηθεί τον συμβιβασμό.

Η σκηνοθεσία του Κουτλή κινείται πάνω σε μια ενδιαφέρουσα γραμμή όπου η πρόβα, η έρευνα και η παράσταση συνυπάρχουν. Η μεταδραματική εισαγωγή μάς υπενθυμίζει εξαρχής ότι παρακολουθούμε μια κατασκευή, μια ιστορία που παίζεται εδώ και τώρα^. έτσι, η παράσταση δεν "προσποιείται" την πραγματικότητα αλλά συνομιλεί μαζί της.

Οι ρόλοι μοιράζονται σε πολλούς ηθοποιούς και η παράσταση εξελίσσεται σαν μια ιδιότυπη σκυταλοδρομία, καθώς διαφορετικοί ερμηνευτές αναλαμβάνουν σε κάθε σκηνή τους ρόλους του Κρέοντα, της Αντιγόνης, την Ισμήνης κλπ. Πρόκειται ασφαλώς και για μια πρακτική λύση, ώστε να μοιραστούν οι ρόλοι του έργου σε είκοσι ηθοποιούς, όμως η επιλογή ενισχύει και τον διερευνητικό χαρακτήρα της παράστασης, αφού σε στιγμές η αίσθηση που επικρατεί επί σκηνής είναι αυτή μιας ομάδας που δοκιμάζεται σε ένα έργο παρά που το "κατέχει" και το ερμηνεύει.

Υπάρχουν στιγμές πραγματικής γοητείας: ποιητικές εικόνες, εκρήξεις πολιτικού λόγου, εκδηλώσεις αυθεντικού ταλέντου καθώς και σκηνές που διαθέτουν ένταση και καθαρότητα, ειδικά εκεί όπου αναδεικνύεται η σύγκρουση δύο κόσμων: εκείνου που τολμά, εξεγείρεται και δεν φοβάται απέναντι σε έναν κόσμο που υπολογίζει, συμβιβάζεται και επιβιώνει μέσω της προσαρμογής.

Είναι μάλιστα ενδιαφέρον πως ο σκηνικός κόσμος που χτίζει ο Κουτλής, μαζί με το πάθος με το οποίο τον υπερασπίζονται οι ηθοποιοί, μοιάζει να αντιστέκεται ακόμη και στην ίδια την αντιηρωική ανάγνωση του Ανουίγ, ο οποίος αποδομεί όλα τα πρόσωπα του έργου, αφήνοντας όρθια μόνο την κεντρική ηρωίδα και τον Αίμονα. 

Υπάρχουν όμως και στιγμές όπου το εγχείρημα δείχνει να παραμένει εγκλωβισμένο στη φάση των δημιουργικών δοκιμών, εκεί όπου πολλές ιδέες συνυπάρχουν ακόμη αδιαμόρφωτες, πριν επέλθει η αναγκαία αφαίρεση που θα οδηγήσει σε ένα πιο συμπαγές σκηνικό αποτέλεσμα. ΄Έτσι, η παράσταση μετακινείται ανάμεσα σε διαφορετικά ύφη: από το πολιτικό σχόλιο στη διακωμώδηση, από την ποιητικότητα στον εκμοντερνισμό, από ψήγματα αρχαίου λόγου σε σύγχρονες αναφορές και παιγνιώδεις αποδομήσεις. Αντίστοιχα άνισες είναι και οι ερμηνείες, κάτι φυσικό για τόσο νέους ηθοποιούς, οι οποίοι πάντως καταθέτουν επί σκηνής την ψυχή τους με αξιοσημείωτη γενναιοδωρία και ζέση.

΄Όπως και να ‘χει, αυτή η "Αντιγόνη" είναι μια παράσταση που δεν κρύβει τη διαδικασία της: αφήνει ορατό το ρίσκο, την αναζήτηση, ακόμη και την αμηχανία της νεότητας. Και μέσα σε αυτή την ατελή αλλά ειλικρινή θεατρική συνθήκη, διασώζεται η πολύτιμη αίσθηση πως το θέατρο παραμένει ένας χώρος όπου οι νέοι άνθρωποι εξακολουθούν να δοκιμάζουν τη φωνή, το σώμα και την πίστη τους απέναντι στον κόσμο.

Ερμηνεύουν οι: Ιωσήφ Αλί, Νίκος Αποστολόπουλος, Αθηνά Βαρνάβα, Νίκος Βλασάκης, Μαρίτα Γαγάνη, Αιμιλία Γιαννούκαρη, Βασίλης Δημητριάδης, Γιώργος Εξακοΐδης, Δανάη Καλούτσα, Ιλιάνα Καραπασιά, Αγνή Καρβουντζή, Ντέμη Κλεφτάκη, Ευαγγελία Κυργιώτη, Κωνσταντίνα Οικονόμου, Νεφέλη Παντερμαλή, Παναγιώτης Παυλίδης, Σοφιανός Πεσιρίδης, Μαργαρίτα Στραβουδάκη, Εύα Τζανακάκη και Γιάννης Χριστοφορίδης.

Η μουσική είναι του Γιώργου Μπάτζιου, οι φωτισμοί του Κωνσταντίνου Αρβανιτάκη, η επιμέλεια σκηνικών και κοστουμιών της Μαριάννας Νικολάου, η επιμέλεια κίνησης της ΄Άλκηστης Πολυχρόνη.