(c) Nebojsa Babic
Τον Δεκέμβριο του 2022 η Ρούμενα Μπουζάροφσκα πραγματοποίησε την παρθενική εμφάνισή της στην ελληνική εκδοτική δραστηριότητα με το βιβλίο Ο Άντρας μου, στο οποίο περιλαμβάνονται διηγήματα που πραγματεύονται ζητήματα, όπως ο γάμος, η μητρότητα και η πατριαρχία. Ακολούθησαν τα βιβλία Δεν πάω πουθενά και το πιο πρόσφατο Μην κλαις, μπαμπά, και τα τρία από τις εκδόσεις Gutenberg, τα οποία κινούνται στο ίδιο πλαίσιο. Ηρωίδες των διηγημάτων της είναι οι γυναίκες της διπλανής πόρτας, οι οποίες προσπαθούν να διαχειριστούν την καθημερινότητά τους σε έναν κόσμο δομημένο με πατριαρχικά χαρακτηριστικά.
Η γεννημένη στη γειτονική Βόρεια Μακεδονία και με ελληνικές ρίζες Ρούμενα Μπουζάροφσκα έχει χαρακτηριστεί ως η φεμινιστική λογοτεχνική φωνή των Βαλκανίων. Στην Ελλάδα θα την απολαύσουμε στο πλαίσιο του φεστιβάλ WOW-Women of the World Athens, την Παρασκευή 27 Μαρτίου, ενώ η θεατρική απόδοση του πρώτου της μυθιστορήματος θα παρουσιαστεί την ίδια ημέρα, πριν την ομιλία της.
Με αφορμή τη συμμετοχή της στο φεστιβάλ συνομιλήσαμε μαζί της, για τη συγγραφή, τη σχέση που έχει χτίσει με το ελληνικό κοινό, αλλά και τη θέση που έχει ο φεμινισμός στη ζωή και στην εργασία της.
Η προτίμηση στο διήγημα και οι εκδόσεις που περιμένουμε
Ερωτώμενη για το εάν το διήγημα είναι η φόρμα που την κάνει να νιώθει πιο σίγουρη η Ρούμενα Μπουζάροφσκα απάντησε ότι το 2024 δημοσίευσε στην χώρα της ένα μυθιστόρημα, τοTony, το οποίο αναμένεται να εκδοθεί το 2027 (και) στην Ελλάδα.
"Έχει ήδη εκδοθεί σε τέσσερις εκδόσεις στη Βόρεια Μακεδονία και έχει μεγάλη επιτυχία στη Σερβία, το Μαυροβούνιο, την Κροατία και τη Βοσνία, ενώ πρόκειται να εκδοθεί φέτος από τον εκδοτικό οίκο Gallimard στη Γαλλία και από τον Impedimenta στην Ισπανία. Η υπέροχη μεταφράστριά μου, Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, δουλεύει στην ελληνική μετάφραση για τον εκδοτικό οίκο Gutenberg, η οποία πρόκειται να εκδοθεί το 2027", ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η έκδοση που αναμένουμε στα ελληνικά, όμως, δεν είναι μόνο αυτή. "Έγραψα, επίσης, μια δοκιμιακού χαρακτήρα συλλογή στις αρχές του 2024, με τίτλο Next to God, America, η οποία επίσης πρόκειται να μεταφραστεί στα ελληνικά (και πάλι από τον εκδοτικό οίκο Gutenberg) και έχει ήδη κυκλοφορήσει σε διάφορες γλώσσες. Οπότε ναι, γράφω σε διαφορετικά είδη, αλλά πρέπει να πω ότι απολαμβάνω περισσότερο το διήγημα", εξηγεί.
Το φεστιβάλ WOW-Women of the World Athens και ο φεμινισμός
Δεδομένου ότι η συγγραφέας είναι καλεσμένη σε ένα φεστιβάλ με επίκεντρο τις γυναίκες, τη ρωτήσαμε τι ρόλο παίζει ο φεμινισμός στη δημιουργική διαδικασία, καθώς και στην καθημερινή σας ζωή της.
"Διαβάζω και ερμηνεύω πολλές κοινωνικές και προσωπικές πράξεις μέσα από μια έμφυλη οπτική και η φεμινιστική μου ιδεολογία είναι ισχυρή, οπότε ναι, οι φεμινιστικές πρακτικές και προσεγγίσεις κυριαρχούν σε όλα τα βιβλία μου και στην καθημερινή μου ζωή", μας εξηγεί με σαφήνεια και χωρίς δεύτερη σκέψη.
"Είμαι χαρούμενη που θα είμαι κεντρική ομιλήτρια στο φεστιβάλ WOW, το οποίο έχει ένα συναρπαστικό πρόγραμμα σχετικά με πολλές φεμινιστικές πρακτικές, οι οποίες θα με ενημερώσουν παράλληλα για το τι συμβαίνει στην περιοχή", υπογραμμίζει σχετικά με τη συμμετοχή της στη διοργάνωση.
Παράλληλα, απευθύνει κάλεσμα στο κοινό να παρακολουθήσει το φεστιβάλ, ακόμη και εάν δεν αισθάνεται έτοιμο ή σίγουρο. "Θα ήταν πολύ καλό όσοι φοβούνται τον φεμινισμό, δεν θέλουν να αυτοπροσδιορίζονται ως φεμινιστές (λόγω προπαγάνδας) και δεν κατανοούν ότι βασική του αρχή είναι η ισότητα και η συνεργασία, να παρακολουθήσουν κάποιες από τις εκδηλώσεις και να διευρύνουν τις απόψεις τους", τονίζει.
Η βαθιά σχέση με την Ελλάδα
Όπως σημειώθηκε και παραπάνω, από την πρώτη στιγμή, τα βιβλία της Ρούμενα Μπουζάροφσκα έτυχαν θερμής υποδοχής από το ελληνικό κοινό, ενώ το Ο άντρας μου έχει μεταφερθεί και στο θεατρικό σανίδι. Δεδομένων των ελληνικών της ριζών, η συγγραφέας εξηγεί πώς την έχει επηρεάσει σε προσωπικό επίπεδο αυτή η απήχηση.
"Με έχει συγκινήσει πολύ, ειδικά λόγω της πολυετούς σύγκρουσης μεταξύ των δύο χωρών που με επηρέασε αρνητικά σε προσωπικό επίπεδο. Νιώθω επίσης ότι ο αγαπημένος μου παππούς, ο οποίος εκδιώχθηκε μετά τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο, επειδή ήταν κομμουνιστής, θα ήταν πολύ περήφανος για μένα", εξηγεί.
"Η σχέση μου με το ελληνικό κοινό είναι μέχρι στιγμής η πιο συναισθηματική, η πιο προσωπική για μένα. Και εξαιτίας αυτού μπορώ να βρίσκομαι περισσότερο στην Ελλάδα, κάτι που μου επιτρέπει να γνωρίσω καλύτερα τη χώρα και τον πολιτισμό, πράγματα που είχα στερηθεί", προσθέτει κλείνοντας τη συζήτηση λίγες ημέρες πριν την απολαύσουμε από κοντά.
Info
Ομιλία της Ρούμενα Μπουζάροφσκα στο πλαίσιο του φεστιβάλ WOW-Women of the World Athens
Παρασκευή 27 Μαρτίου, 19.30
Φάρος
Είσοδος ελεύθερη, απαραίτητη η προεγγραφή εδώ.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο άντρας μου
Μια χήρα καταφέρνει να φάει μετά την αποκάλυψη του μυστικού της μητέρας της. Μια νεαρή μάνα ξεκινάει ένα ταξίδι τρόμου προς τη δική της μητέρα. Μια άλλη αντιπαθεί τον γιο της, βλέποντας σ'αυτόν τα κακά γονίδια του παππού της. Μια απατημένη σύζυγος κάνει συνεχώς εμετό. Και κάποιες άλλες απατούν τους άντρες τους για να τους τιμωρήσουν. Αυτές είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που από τα διηγήματα της Μπουζάροφσκα που ζωντανεύουν στη σκηνή, περιγράφοντας την ανθρώπινη κατάσταση με όρους πατριαρχίας. Ιστορίες που χαρτογραφούν με χιούμορ και σκληρότητα τις δυναμικές των σχέσεων εντός του ζευγαριού και της οικογένειας, μέσα σε μια σύγχρονη, πατριαρχική βαλκανική κοινωνία (αυτή της Βόρειας Μακεδονίας)- που μοιάζει πολύ με τη δική μας. Αποκαλύπτουν τόσο την πλάνη μας περί γυναικείας απελευθέρωσης, όσο και τα αδιέξοδα των ανδρών: και τα δύο φύλα ασφυκτιούν μέσα από την παγίδα των παραδοσιακών ρόλων. Η παράσταση παρουσιάζεται στο πλαίσιο του φεστιβάλ WOW – Women of the World Athens 2026. Μετά το πέρας της παράστασης ακολουθεί η πρώτη κεντρική ομιλία του φεστιβάλ με τη συγγραφέα, μεταφράστρια και καθηγήτρια αμερικανικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο των Σκοπίων, Ρούμενα Μπουζάροφσκα.
