Περίπου ένα μήνα αφού κατέβασε αυλαία η "Σαγήνη του αλλόκοτου", ο Ενδιάμεσος Χώρος της Εθνικής Πινακοθήκης ανοίγει και πάλι για να υποδεχτεί ένα καινούργιο εικαστικό πρότζεκτ, το οποίο έχει ως θεματικό πυρήνα το πολύτιμο αρχείο του μουσείου. Η έκθεση της Νατάσας Μπιζά "Changing Grounds: Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης" εγκαινιάζεται την Τετάρτη 12 Νοεμβρίου, σε επιμέλεια της Ελπινίκης Μεϊντάνη, και αναδεικνύει λιγότερο γνωστές ή αθέατες πτυχές της ιστορίας και των συλλογών της ΕΠΜΑΣ. Λίγο πριν τα εγκαίνια, οι συντελεστές της έκθεσης μάς ξενάγησαν στο χώρο και μοιράστηκαν ενδιαφέρουσες ιστορίες που οδήγησαν στη δημιουργία του ιδιαίτερου αυτού πρότζεκτ.
Η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα περιοδικών εκθέσεων της Εθνικής Πινακοθήκης Ενδιάμεσος Χώρος και στοχεύει στην ενεργοποίηση του αρχείου όχι μόνο ως πηγή τεκμηρίωσης, αλλά και ως εργαλείο διαλόγου ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές και επιμελητικές πρακτικές. Όπως σημειώνει η γενική διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Συραγώ Τσιάρα, " με το εργαλείο της θεσμικής κριτικής - μια στρατηγική που αποσκοπεί στην ανάλυση και αποκάλυψη των μηχανισμών λειτουργίας και ισχύος των καλλιτεχνικών θεσμών - [η καλλιτέχνις] μας καλεί να ξανασκεφτούμε ποιες ιστορίες αξίζει να διατηρηθούν στη μνήμη μας και πώς μπορούν να επαναδιατυπωθούν εικαστικά στη σημερινή εποχή. Επιπλέον φωτίζει τη δυναμική των σχέσεων εξουσίας, εντός των οποίων παράγεται το περιεχόμενο της γνώσης και δομούνται τα καθεστώτα αλήθειας […] Και είναι η Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου το πρώτο δημόσιο μουσείο στη χώρα μας που διαθέτει τους ανεξάντλητους πόρους της για να υποδεχτεί και να εναγκαλιστεί - μεταξύ άλλων - την αρχειακή έρευνα και τη θεσμική κριτική ως σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές που στρέφουν το ενδιαφέρον τους στο χθες, ενώ στην πραγματικότητα φωτίζουν το σήμερα, υλοποιώντας την επιθυμία της διεύρυνσης της κοινωνικής απεύθυνσης του πολιτισμικού μας κεφαλαίου με μια νέα καλλιτεχνική ανάθεση".
Το "Changing Grounds" είναι μία τελείως διαφορετική έκθεση από αυτές που έχουμε συνηθίσει στην Πινακοθήκη – καθαρά ερευνητική. Η εικαστικός Νατάσα Μπιζά, έχοντας μελετήσει με βαθιά προσωπική και στοχαστική προσέγγιση το αρχείο της Πινακοθήκης τα δύο τελευταία χρόνια (η έρευνα ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2022), εστίασε σε τρεις πυλώνες: τους ανθρώπους, το ίδιο το κτίριο και τις συλλογές του μουσείου. "Με ενδιαφέρει πολύ η αμηχανία του αρχείου μπροστά σε ένα αρχειακό επεισόδιο" αναφέρει η καλλιτέχνιδα κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, εξηγώντας ότι η έρευνά της την οδήγησε σε περιστατικά που έχουν μείνει στο περιθώριο.
Τελικά, προέκυψαν μια σειρά από πρωτότυπα εικαστικά έργα που βασίστηκε σε τέσσερις ιστορίες από το αρχείο. Βίντεο, καλλιτεχνικές εκτυπώσεις αρχειακών φωτογραφιών, χαράξεις σε ορείχαλκο, κατασκευές, εγκατάσταση στον χώρο, αναπαραγωγές αρχειακών εγγράφων, αλλά και το καλλιτεχνικό βιβλίο "Weisskrankeit – Η ασθένεια του φωτός", το οποίο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: αφορά το ζωγραφικό έργο "Εαρινή Συμφωνία" του Νικολάου Γύζη, που δώρισε ο Αντώνιος Μπενάκης στην Εθνική Πινακοθήκη το 1928. Η Μπιζά εστιάζει σε ένα επεισόδιο φθοράς του συγκεκριμένου έργου, τη λεγόμενη "ασθένεια του φωτός" που προκαλείται από τη χρήση του λευκού χρώματος μολύβδου και την έκθεσή του σε εξωτερικό χώρο. Η αλληλογραφία που προέκυψε μεταξύ του Α. Μπενάκη και τους υπεύθυνους της Πινακοθήκης του Μονάχου, όπου βρισκόταν το έργο πριν το αγοράσει, μετατρέπεται σε ένα ιδιότυπο εικαστικό έργο, ένα art book που θέτει ερωτήματα για τη φθορά ενός έργου, της λειτουργία των θεσμών αλλά και τη γενικότερη διαχρονικότητα της τέχνης.
"Η Νατάσα μάς υπενθυμίζει ότι αυτό το αρχείο δεν αποθηκεύει μόνο τεκμήρια αλλά είναι επίσης αποτέλεσμα επιλογών, εμπειριών και επαναλήψεων" τονίζει η επιμελήτρια Ελπινίκη Μεϊντάνη, η οποία περιγράφει την έκθεση ως "μια αφορμή να ξαναδούμε τον τρόπο που θυμόμαστε, αφηγούμαστε, καταγράφουμε και τελικά συγκροτούμε τη συλλογική μας μνήμη".
Το δημόσιο πρόγραμμα της έκθεσης περιλαμβάνει θεματικές ξεναγήσεις, εκπαιδευτικές δράσεις και την έκδοση δίγλωσσου καταλόγου.
Λεζάντα φωτογραφίας εξωφύλλου: Νατάσα Μπιζά, Από την παραγωγή του έργου "Κοπή βασιλόπιτας" (2025)
Δείτε όλες τις εκθέσεις της πόλης στον οδηγό τεχνών του athinorama.gr
Διαβάστε Επίσης
Περισσότερες πληροφορίες
Changing Grounds: Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης
Η έκθεση παρουσιάζει μια σειρά νέων έργων της εικαστικού Νατάσας Μπιζά, τα οποία αντλούν υλικό από το αρχείο της ΕΠΜΑΣ, αναδεικνύοντας λιγότερο γνωστές ή αθέατες πτυχές της ιστορίας της και των συλλογών της. Μέσα από επιλεγμένα αρχειακά επεισόδια, η καλλιτέχνιδα συνθέτει αφηγήσεις που φωτίζουν λεπτομέρειες και ιστορίες που συχνά παραμένουν στο περιθώριο. Η έκθεση στοχεύει στην ενεργοποίηση του αρχείου όχι μόνο ως πηγή τεκμηρίωσης, αλλά και ως εργαλείο διαλόγου ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές και επιμελητικές πρακτικές. Τη σύνθετη εικαστική πρόταση της δημιουργού συγκροτούν τέσσερα έργα που αξιοποιούν ποικίλα εκφραστικά μέσα: βίντεο, καλλιτεχνικές εκτυπώσεις αρχειακών φωτογραφιών, χαράξεις σε ορείχαλκο, κατασκευές, εγκατάσταση στον χώρο, αναπαραγωγές αρχειακών εγγράφων και καλλιτεχνικό βιβλίο.
