Πώς σώθηκε το "Νοσφεράτου” από τη λήθη; Ποιος ήταν ο αληθινός Δράκουλας και τι σημαίνει το όνομά του; Δείτε εντός όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το "Dracula", το βιβλίο πίσω από το "Νοσφεράτου" του 1922 και επισκεφθείτε διαβασμένοι τις αίθουσες για το "Νοσφεράτου" του 2024 από τον Ρόμπερτ Έγκερς.
1. "Νοσφεράτου” είχαμε… (παραλίγο)
Το "Νοσφεράτου” του 1922 αποτελεί κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος "Dracula” του Μπραμ Στόκερ που κυκλοφόρησε το 1897. Κάτι τέτοιο φαίνεται ξεκάθαρα και στους τίτλους αρχής του. Ωστόσο, η εταιρεία παραγωγής της ταινίας, η Prana Film, δεν αγόρασε ποτέ τα δικαιώματα του μυθιστορήματος. Όπως αποδείχθηκε, αυτό δεν θα το άφηνε να περάσει έτσι η χήρα του Στόκερ, η οποία και μήνυσε την Prana Film. Το studio, με τη σειρά του, δήλωσε πτώχευση, οι ιδιοκτήτες του κατάφεραν να τη σκαπουλάρουν κι οι κόπιες του φιλμ διατάχθηκε να καταστραφούν. Ευτυχώς μερικές σώθηκαν και στάλθηκαν στις ΗΠΑ, όπου η ταινία έκανε πρεμιέρα το 1929.
2. Αγαπητό μου ημερολόγιο…
Το "Dracula”, που θεωρείται ένα από τα κλασικά βιβλία της αγγλικής λογοτεχνίας, είναι ένα επιστολικό μυθιστόρημα. Τι σημαίνει αυτό; Τυπικά, ότι η αφήγηση κινείται μέσα από μία σειρά πλασματικών επιστολών. Εδώ, όμως, οι "επιστολές” αυτές θα λέγαμε ότι έχουν παραλήπτη τον ίδιο τον γράφοντα, υπό την έννοια ότι αποτελούν σημειώσεις ημερολογίων. Παράλληλα, ενσωματώνονται και άλλα έγγραφα, από αποσπάσματα εφημερίδων μέχρι καταγραφές από ημερολόγιο πλοίου. Το τρικ αυτό, που δίνει κάτι από τον τρομακτικό ρεαλισμό των found footage ταινιών, έχει ένα πλεονέκτημα: εντείνει τη δραματική ειρωνεία, καθώς πολλές φορές είμαστε ένα βήμα πιο μπροστά από τους χαρακτήρες -χωρίς να μπορούμε με κάποιο τρόπο να τους προειδοποιήσουμε…
3. Ο γιος του Δράκου (όχι του Γιάγκου)
Ο αληθινός Dracula ήταν ο Βλαντ Τσέπες ή Βλαντ ο Γ’ ο Ανασκολοπιστής, που ήταν γνωστός και ως Vlad Dracula (Drăculea στα ρουμάνικα). Ο Βλαντ υπήρξε βοεβόδας (διοικητής) της Βλαχίας, μιας ιστορικής περιοχής της Ρουμανίας, για τρεις φορές μεταξύ του 1448 και του 1476/77, οπότε και πέθανε. Το προσωνύμιό του, "Dracul”, μας θυμίζει κάτι ελληνικό: πράγματι προέρχεται από τη λέξη δράκων, η οποία πέρασε στα ρουμάνικα ως drac. Dracul, που σημαίνει ο δράκος, ήταν προσωνύμιο του πατέρα του κι εκείνος έμεινε ως Dracula, δηλαδή (ο γιος) του Dracul. Dracula βέβαια μπορεί και να σημαίνει γιος του διαβόλου, κάτι που είναι όμως μόνο μια (...διαβολική) σύμπτωση καθώς ο πατέρα του Βλαντ πήρε αυτό το προσωνύμιο επειδή ήταν μέλος του ιπποτικού Τάγματος των Δράκων. Όσο για το "δεύτερο επίθετο”, αυτό του ανασκολοπιστή, ο Βλαντ το "κέρδισε” λόγω της αγριότητας με την οποία αντιμετώπιζε τους εχθρούς του (η οποία, βέβαια, στη συνέχεια, μάλλον παραφουσκώθηκε).
4. Ρουμανία calling
Πώς φτάσαμε, όμως, από έναν αιμοσταγή Ρουμάνο ηγέτη στον λογοτεχνικό ήρωα του Μπραμ Στόκερ κι ύστερα στο "Νοσφεράτου” που σφράγισε τελικά το είδος των ταινιών τρόμου; Ο Στόκερ ήταν αυτό που έκανε πρώτος τη σύνδεση, διαβάζοντας για τη ρουμάνικη λαογραφία και, συγκεκριμένα, για βρικόλακες που ρουφούν το αίμα. Το σκηνικό της Ανατολικής Ευρώπης ήταν προσφιλές για ένα μυθιστόρημα που ήθελε να ακολουθήσει το σκοτεινό γοτθικό ρεύμα της βικτωριανής εποχής. Και αυτό γιατί η τότε ταξιδιωτική λογοτεχνία υποδείκνυε την περιοχή αυτή ως μέρος "πρωτόγονων προκαταλήψεων”, σύμφωνα με την Elizabeth Miller και το βιβλίο της "Dracula”. Επομένως, η επιλογή του Βλαντ έγινε μάλλον τυχαία μέσα από τα ποικίλα διαβάσματα του Στόκερ για την Βλαχία και τους μύθους της.
5. Βρες τις διαφορές
Όπως είπαμε και πιο πάνω, το "Nosferatu” πάτησε πάνω στο "Dracula”, όμως χρειάστηκε να γίνουν ορισμένες αλλαγές -είτε για να μην τους κυνηγήσουν για τα δικαιώματα (καλά πήγε αυτό) είτε για να κάνει μεγαλύτερο γκελ στο γερμανικό κοινό. Από τη μία πλευρά, λοιπόν, ονόματα άλλαξαν (ο Δράκουλας έγινε Κόμης Όρλοκ, για παράδειγμα) και δευτερεύοντες χαρακτήρες διαγράφηκαν. Από την άλλη, η δράση μεταφέρθηκε στη Γερμανία, ενώ άλλαξε και μία από τις βασικότερες αδυναμίες του Δράκουλα: στο μυθιστόρημα το φως της μέρας τον σκοτώνει, ενώ στην ταινία αποδυναμώνει κάποιες ιδιότητές του -μια αλλαγή που κράτησαν κι οι επόμενς ταινίες με βαμπίρ. Τέλος, μπορεί η όψη του Μαξ Σρεκ ως Όρλοκ να σκορπά ακόμα ρίγη, εντούτοις στο βιβλίο ο Δράκουλας εμφανίζεται ως κανονικός άνθρωπος όχι ως ζωντανός-νεκρός.
