©Νικόλας Κοκοβλής
Την πρώτη φορά που συνάντησα το επίθετο Κοκοβλής ήταν στο ντοκιμαντέρ "Άλλος δρόμος δεν υπήρχε", σε σκηνοθεσία Σταύρου Ψυλλάκη, όπου παρακολούθησα την περιπετειώδη ιστορία ανταρτών και ανταρτισσών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στην Κρήτη. Μεταξύ αυτών, ο Νίκος και η Αργυρώ Κοκοβλή, δύο απλοί άνθρωποι με μια μυθιστορηματική ζωή.
Χρόνια αργότερα, έπεσε στα χέρια μου το φωτογραφικό λεύκωμα Ο δρόμος των άλλων του Νικόλα Κοκοβλή, εγγονού του ζεύγους αγωνιστών από την Κρήτη.
Σε αυτό ο Νικόλας Κοκοβλής παρουσιάζει ασπρόμαυρες φωτογραφίες από περιηγήσεις του, ανακαλύπτοντας -όπως ο ίδιος αναφέρει- μέσω της κάμερας έναν νέο τρόπο επικοινωνίας με τους διπλανούς του.
Με αφορμή το λεύκωμα συζητήσαμε μαζί του για τη φωτογραφία δρόμου, την έμπνευσή του, αλλά και την πόλη που αλλάζει.
>Για ποιο λόγο ονόμασες το φωτογραφικό λεύκωμα "Ο δρόμος των άλλων";
Ονόμασα το λεύκωμα "Ο δρόμος των άλλων", γιατί οι φωτογραφίες του γεννιούνται στον δρόμο, μέσα από συναντήσεις με ανθρώπους που δεν γνωρίζω. Περπατώ, παρατηρώ και φωτογραφίζω στιγμές από τη ζωή αγνώστων. Πρόσωπα, κινήσεις, βλέμματα και σώματα που διασταυρώνονται για μια στιγμή με τη δική μου διαδρομή.
Από τη στιγμή που θα τραβήξω τη φωτογραφία, παύει να είναι αποκλειστικά προσωπική, μοιράζεται. Ο άνθρωπος που φωτογραφίζεται μπορεί να μη γνωρίζει ποτέ ότι υπήρξε μέρος αυτής της εικόνας, όμως η στιγμή του γίνεται πλέον μέρος της δικής μου μνήμης και μέσα από το λεύκωμα περνά και σε εκείνον που θα τη δει. Έτσι, περπατώντας στους δρόμους φωτογραφίζω τον δρόμο των άλλων. Έναν δρόμο που δεν μου ανήκει, αλλά στον οποίο για μια στιγμή βρίσκομαι κι εγώ.
Ο τίτλος έχει και μια δεύτερη πιο προσωπική αναφορά. Επηρεάστηκα από το βιβλίο των παππούδων μου, το "Άλλος δρόμος δεν υπήρχε". Αν εκείνος ο τίτλος μιλά για έναν δρόμο που έπρεπε να διανυθεί, ο δικός μου μιλά για τους δρόμους που συναντώ καθημερινά και για τους ανθρώπους που τους διασχίζουν.
Ίσως τελικά κάθε δρόμος να είναι μια συλλογή από ξένες και δικές μας διαδρομές. Κι εγώ περπατώντας ανάμεσά τους προσπαθώ να κρατήσω με τη φωτογραφία κάποιες από αυτές τις στιγμές πριν χαθούν.
Δεν ξέρω τους ανθρώπους που φωτογραφίζω. Ξέρω μόνο ότι για μια στιγμή βρεθήκαμε στον ίδιο δρόμο.
>Ενώ συνεργάζεσαι επαγγελματικά με δημοσιογραφικά μέσα, αλλά πραγματοποιείς και άλλου είδους φωτογραφήσεις, οι φωτογραφίες του άλμπουμ δεν σχετίζονται με ειδησεογραφικά γεγονότα, αλλά αποτελούν προϊόν περιπλανήσεων στην πόλη. Ποιος ο λόγος;
Όταν ξεκίνησα να φωτογραφίζω στον δρόμο η αφορμή ήταν η ανάγκη να απομακρύνω από το μυαλό μου τις σκέψεις και το αίσθημα μοναξιάς που ένιωθα. Στις φωτογραφίες του λευκώματος μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι συχνά εμφανίζεται ένας άνθρωπος μόνος του, μέσα σε ένα απροσδιόριστο χώρο.
Παρότι επαγγελματικά ανά διαστήματα συνεργάζομαι με δημοσιογραφικά μέσα και φωτογραφίζω γεγονότα της επικαιρότητας, η φωτογραφία δρόμου αποτελεί για μένα κάτι διαφορετικό και προσωπικό. Είναι ο τρόπος μου να περιπλανιέμαι στην πόλη, να παρατηρώ όσα συμβαίνουν γύρω μου και ταυτόχρονα να έρχομαι σε επαφή με σκέψεις και συναισθήματα που κουβαλάω μέσα μου. Πρόκειται για μια προσωπική διαδικασία, την οποία συνεχίζω να επεξεργάζομαι ακόμη και σήμερα.
>Τι σε εμπνέει στη φωτογραφία δρόμου και πώς την αντιλαμβάνεσαι εσύ; Είναι οι άνθρωποι, η ίδια η Αθήνα, όλα μαζί ή κάτι άλλο;
Αυτό που με εμπνέει περισσότερο είναι ο άνθρωπος. Η φωτογραφία δρόμου για μένα δεν περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Φωτογραφίζω παντού και δεν φεύγω σχεδόν ποτέ από το σπίτι χωρίς τη μηχανή μου.
Μου αρέσει να παρατηρώ τον κόσμο μέσα από τα όρια του κάδρου, όπως ακριβώς το κλείστρο της μηχανής. Με εμπνέει ιδιαίτερα το απρόβλεπτο, το γεγονός ότι κάθε φορά που βγαίνω στον δρόμο για να φωτογραφίσω είναι σαν να βγαίνω για πρώτη φορά. Δεν ξέρω τι θα συναντήσω, ποιον άνθρωπο θα παρατηρήσω ή ποια στιγμή θα εμφανιστεί μπροστά μου. Αυτή η αβεβαιότητα και η αναζήτηση του απρόβλεπτου είναι στοιχεία που με κάνουν κάθε φορά να θέλω να βγω στον δρόμο και να φωτογραφίσω.
Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο στη φωτογραφία δρόμου είναι η ανακάλυψη. Να βγαίνω χωρίς να ξέρω ακριβώς τι ψάχνω και να αφήνω τον δρόμο να μου το αποκαλύψει. Κάθε περιπλάνηση είναι διαφορετική και κάθε φορά προσπαθώ να δω κάτι που μπορεί να είχα προσπεράσει την προηγούμενη μέρα.
>Ποια είναι η προσέγγιση και η ματιά σου τη στιγμή που γίνεται το "κλικ";
Αυτό που αναζητώ πριν το "κλικ" είναι το φως και τη σύνθεση. Μ’ αρέσει να μένω για λίγο μέσα στη σιωπή της στιγμής, να παρατηρώ χωρίς να βιάζομαι να φωτογραφίσω. Περιμένω μέχρι να νιώσω ότι όλα έχουν βρει τη θέση τους και ότι η εικόνα έχει αποκτήσει τη δική της ισορροπία.
>Στη δημόσια σφαίρα γίνεται μια συζήτηση για τους ραγδαίους ρυθμούς που αλλάζει η πόλη. Μετά από τόσα "κλικ" στην Αθήνα έχεις κάποια παρατήρηση ή σχόλιο πάνω σε αυτό;
Νομίζω ότι η φωτογραφία δρόμου, πέρα από την καταγραφή μιας στιγμής, καταγράφει και τις αλλαγές που συντελούνται μέσα στον χρόνο. Γειτονιές, άνθρωποι και εικόνες που αποτελούσαν για χρόνια μέρος της καθημερινότητας της πόλης εξαφανίζονται ή αντικαθίστανται. Μαζί τους χάνεται σταδιακά και ένα κομμάτι από την ταυτότητα και τη μνήμη της Αθήνας κι άλλων περιοχών.
Αυτό είναι κάτι που παρατηρώ έντονα μέσα από τον δρόμο. Ο τουρισμός έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα αρκετών περιοχών και πολλές φορές αισθάνομαι ότι η πόλη έχει αρχίσει να σχεδιάζεται περισσότερο για τον επισκέπτη παρά για τον άνθρωπο που ζει σε αυτήν. Έχουν ακριβύνει τα ενοίκια των σπιτιών και το κόστος της ζωής είναι μεγάλο. Πολλά σπίτια έχουν γίνει Airbnb και έχει γίνει πιο δύσκολο για τους ντόπιους και ιδιαίτερα για τους φοιτητές να μένουν και να ζήσουν στην πόλη.
Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο ως φωτογράφο είναι να παρατηρώ αυτές τις αλλαγές μέσα από τις μικρές εικόνες της καθημερινότητας.
>Υπάρχει κάποιο φωτογραφικό ή καλλιτεχνικό απωθημένο, κάτι που σχεδιάζεις για το μέλλον;
Η σκέψη μου πλέον είναι περισσότερο στο πώς μπορώ να εξελίξω τη δουλειά μου και να πω κάτι διαφορετικό μέσα από αυτή.
Δεν θέλω απλώς να συνεχίσω να φωτογραφίζω και να συγκεντρώνω εικόνες. Θα ήθελα κάθε νέο έργο να έχει τη δική του ταυτότητα και να αποτυπώνει κάτι από τον τρόπο με τον οποίο βλέπω και βιώνω την πόλη. Με ενδιαφέρει πολύ η ιδέα ενός έργου που θα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως φωτογραφικό αρχείο αλλά και ως προσωπική αφήγηση.
*Ο δρόμος των άλλων είναι το δεύτερο φωτογραφικό λεύκωμα του Νικόλα Κοκοβλή. Κυκλοφόρησε το 2026.
