Η επίδραση του Θεοσοφισμού στις τέχνες: Μια συζήτηση στην Εθνική Πινακοθήκη

Πρόκειται για την πρώτη στη σειρά δράσεων του Δημοσίου Προγράμματος της Πινακοθήκης.

Κωνσταντίνος Παρθένης. Λουόμενες, πριν το 1919. Λάδι σε καμβά. Δωρεά Σοφίας Παρθένη. Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου - αρ. έργου 6504

Σε συνάρτηση με την πολιτική εξωστρέφειας και γόνιμου διαλόγου με τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης, η Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου εγκαινιάζει την Παρασκευή 13 Ιανουαρίου 2023, ώρα 11 π.μ., στο Αμφιθέατρο "Ίδρυμα Ωνάση", το Δημόσιο Πρόγραμμα των περιοδικών της εκθέσεων. Η αρχή γίνεται με την ανοιχτή στο κοινό επιστημονική συνάντηση που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της αναδρομικής έκθεσης "Κωνσταντίνος Παρθένης. Η Ιδανική Ελλάδα της Ζωγραφικής του" με θέμα την επίδραση του Θεοσοφισμού στις εικαστικές τέχνες, στην οποία θα μιλήσουν ιστορικοί της τέχνης με τη συμμετοχή της Διευθύντριας της ΕΠΜΑΣ, Συραγώς Τσιάρα, η οποία υπογράφει την ιδέα και την επιστημονική επιμέλεια. 

Ο Θεοσοφισμός –ένα κράμα αποκρυφιστικών, φιλοσοφικών, κοινωνικών και θρησκευτικών πεποιθήσεων– αναδύθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και έμελλε να εξελιχθεί σε ένα από τα ανθεκτικότερα πνευματικά κινήματα με διακριτή παρουσία μέχρι και σήμερα. Κορυφαίοι καλλιτέχνες οι οποίοι επηρέασαν –ο καθένας με τον δικό του τρόπο– τις εξελίξεις της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, όπως ο Βασίλι Καντίνσκι, ο Πιετ Μοντριάν, ο Καζιμίρ Μαλέβιτς, αλλά και ο δικός μας, ελληνοκεντρικός μοντερνιστής Κωνσταντίνος Παρθένης, συνδέθηκαν στα πρώτα βήματά τους με τον Θεοσοφισμό. 

Ο Παρθένης συνάντησε σε νεαρή ηλικία, το 1896, τον θεοσοφιστή καλλιτέχνη Καρλ Βίλχελμ Ντίφενμπαχ στη γενέτειρά του, την Αλεξάνδρεια. Τον ακολούθησε στα περίχωρα της Βιέννης και έζησε μαζί με υπόλοιπους μαθητές του περίπου για έναν χρόνο στο κοινόβιο Ανθρωπότης (Humanitas). Εκεί βίωσε την ιδιότυπη διδασκαλία του Ντίφενμπαχ και τον κοινοβιακό τρόπο ζωής, σε συμπόρευση με τα πανθεϊστικά, οικολογικά και ουτοπικά κελεύσματα της εποχής.

Κωνσταντίνος Παρθένης. Τοπίο, 1912-1917. Λάδι σε ύφασμα. Κληροδοσία αντί Φόρου Κληρονομίας Νικολάου Παρθένη. Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου - αρ. έργου 9986
Κωνσταντίνος Παρθένης. Τοπίο, 1912-1917. Λάδι σε ύφασμα. Κληροδοσία αντί Φόρου Κληρονομίας Νικολάου Παρθένη. Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου - αρ. έργου 9986

Οι εκλεκτικές συγγένειες του Θεοσοφισμού με την ιδιαίτερη πνευματικότητα που διαπνέει το έργο του Παρθένη και, ευρύτερα, η πρόσληψη ανορθολογικών τάσεων από Έλληνες διανοουμένους και καλλιτέχνες κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα• η σχέση του Θεοσοφισμού με την τέχνη της ρωσικής πρωτοπορίας, την αφαίρεση, τον νεοπλαστικισμό αλλά και με θεωρίες του αρχιτεκτονικού χώρου είναι οι κύριες θεματικές περιοχές που θα διερευνήσουν στις ανακοινώσεις τους οι οκτώ συμμετέχοντες και συμμετέχουσες. Ειδικά στο πεδίο συνάντησης του Θεοσοφισμού με την αφηρημένη τέχνη, θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα το έργο δύο σημαντικών γυναικών, της πρωτοπόρου της αφηρημένης ζωγραφικής Χίλμα αφ Κλιντ (1862-1944) και της πρώτης Διευθύντριας του Solomon R. Guggenheim Museum Χίλα Ρίμπεϊ (1890-1967).   

Στην επιστημονική συνάντηση με τίτλο "Θεοσοφισμός και Εικαστικές Τέχνες" ομιλητές και ομιλήτριες είναι, με αλφαβητική σειρά, ο Σωκράτης Γεωργιάδης, Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στην Κρατική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Στουτγάρδης, ο Ευγένιος Ματθιόπουλος, Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και Συνεργαζόμενος Ερευνητής στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών (Ι.Τ.Ε.), η Κάτια Παπανδρεοπούλου, Διδάκτωρ Ιστορίας της Τέχνης, Ακαδημαϊκή Υπότροφος στο Τμήμα Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ο Σπύρος Πετριτάκης, Διδάκτωρ Ιστορίας της Τέχνης, Ακαδημαϊκός Υπότροφος στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, η Μαρία Τσαντσάνογλου, Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια του MOMus και Διευθύντρια του MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, η Συραγώ Τσιάρα, Ιστορικός της Τέχνης, Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης - Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου, η Βικτώρια Φερεντίνου, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, και η Αγγελική Χαριστού, Επιμελήτρια της Συλλογής και του Αρχείου Κωστάκη, MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη.

Δείτε εδώ το αναλυτικό πρόγραμμα.

Είσοδος ελεύθερη

© φωτογραφίας εξωφύλλου: Κωνσταντίνος Παρθένης. Λουόμενες, πριν το 1919. Λάδι σε καμβά. Δωρεά Σοφίας Παρθένη. Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου - αρ. έργου 6504

Διαβάστε Επίσης

Περισσότερες πληροφορίες

Κωνσταντίνος Παρθένης (1878-1967), Η Ιδανική Ελλάδα της Ζωγραφικής του

  • Ζωγραφική

Μια καλλιτεχνική αναδρομή στο έργο του Κωνσταντίνου Παρθένη, ο οποίος με τη ζωή του και την τέχνη του τα τέλη του 19ου αιώνα και ολοκλήρωσε τη διαδρομή του στα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο σπίτι του, στους πρόποδες της Ακρόπολης. Αλεξάνδρεια, Βιέννη, Παρίσι, Κέρκυρα, Αθήνα, είναι οι κυριότεροι σταθμοί του έργου του, που δεν είναι ακόμη καταγεγραμμένο στο εύρος του, ούτε απολύτως οριοθετημένο στην ιστορία της τέχνης. Η ζωγραφική του Παρθένη βρίσκεται σε διαρκή δημιουργικό διάλογο, πάντα με προσωπικό ύφος, με τα εικαστικά ρεύματα του μοντερνισμού, ενώ οι εικονογραφικές αναφορές στην αρχαιότητα και στην βυζαντινή τέχνη διαμορφώνουν ένα προσωπικό ζωγραφικό ιδίωμα, που εξελίσσεται σταθερά μέχρι το τέλος της ζωής του μέσα από μια πληθώρα έργων.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

miss dialectic: Το πρότζεκτ "Μεταμορφώσεις" στοχάζεται το "ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα"

Μιλήσαμε με την Ελεάννα Παπαθανασιάδη, μέλος της miss dialectic, για το πώς γεννήθηκε η ιδέα του διακαλλιτεχνικού πρότζεκτ (και έκδοσης) "Μεταμορφώσεις", μια ομαδική έρευνα για τις σύγχρονες μορφές αφήγησης και τη σχέση τους με την τέχνη.

ΓΡΑΦΕΙ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΙΚΟΛΑΚΑΚΗ
07/02/2023

"Symbolic Creations": Οι κάρτες ταρώ και τα μάνταλα γίνονται αφορμή για τέχνη

Η Δήμητρα-Ελένη Γεωργίου και η Adrienne Delbecq εξερευνούν τον μαγικό κόσμο των συμβόλων.

Η αφαιρετική ζωγραφική του Γιώργου Δουατζή

Η ζωγραφική του διακρίνεται για τις αφαιρετικές τάσεις, την εκφραστική δύναμη των χρωμάτων και τον εξπρεσιονιστικό χαρακτήρα του συνόλου.

Τα 3D γλυπτά του Αθανάσιου Μπερούτσου διαθέσιμα σε NFT

Μοντέλα από τη συλλογή αυτή εκτίθενται και σε εικονικό χώρο του Spania.io στο Metaverse.

Ζητάμε πολλά από την (τελετή έναρξης της) 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης;

Τι επίγευση αφήνει η πολυφωνική γιορτή της Ελευσίνας και τι υπόσχεται για τη συνέχεια;

Η 8η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης ταξιδεύει στην Αθήνα

Η ομαδική έκθεση "Down to Earth", μέρος του γενικού προγράμματος της Μπιενάλε, παρουσιάζεται στο MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά.

Στην έκθεση του Στάθη-Αλέξανδρου Ζούλια, τα τοπία μαρτυρούν έναν κόσμο υπό κατάρρευση

Ο καλλιτέχνης εδώ και αρκετά χρόνια φωτογραφίζει πετρώματα τόσο στην Αττική όσο και σε νησιά και τα μεταφέρει στο ζωγραφικό καμβά μέσω της μεθόδου "γλυπτική εικόνα".