Σε περίπτωση που κάποιο μεσημέρι Κυριακής βρεθείς στο Άλσος Συγγρού, πίσω από το πάρκινγκ του Γεωπονικού Ινστιτούτου, μην παραξενευτείς αν δεις ξαφνικά μπροστά σου μια μεσαιωνική σεκάνς. Κάτω από τα ψηλά πεύκα του δασοκτήματος ζουν ορίτζιναλ ιππότες με σιδερόπλεκτους θώρακες και μεταλλικές περικεφαλαίες, ξωτικά με άγνωστες μαγικές ιδιότητες, ετοιμοπόλεμοι Βίκινγκ με προτεταμένες ασπίδες και σηκωμένα σπαθιά, μαυροφορεμένοι μάγοι και πλάσματα του σκότους. Για λίγες ώρες έφηβοι, νέοι κι ενήλικοι μεταφέρονται πίσω στο χρόνο, αλλάζουν ταυτότητα κι εμφάνιση και βιώνουν την πιο σύγχρονη εκδοχή gaming: το LARP.
Εκτός συνόρων, υπάρχουν αυτήν τη στιγμή τίτλοι με σχεδόν εικοσαετή ιστορία στην πλάτη τους που συγκεντρώνουν πάνω από 5.000 παίκτες κάθε χρόνο. Ολόκληρα χωριά με αληθοφανή in game σκηνικά στήνονται για τις ανάγκες των events και οι παίκτες καταφθάνουν με τις εντυπωσιακές στολές τους, πειστικά μακιγιαρισμένοι, για να μπουν στη μάχη.
Κι ενώ τα LARP παιχνίδια πολλαπλασιάζονται, δοκιμάζουν νέα πρωτότυπα σενάρια (όπως αγώνες επιβίωσης στο post apocalyptic «Stalker», σε ένα υπόγειο κρησφύγετο με όπλα airsoft) και διεκδικούν μερίδιο από την πίτα του πολιτιστικού προϊόντος σε πολλές χώρες, τρανταχτά δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο αναρωτιούνται αν το role playing μπορεί να σώσει τον κόσμο, χαρακτηρίζοντας το LARP κάτι πολύ παραπάνω από απλή διασκέδαση.
Τι σημαίνει LARP, τέλος πάντων;
Ανέκαθεν η βασική αρχή του παιχνιδιού ήταν η ανάληψη ρόλων: κλέφτης ή αστυνομικός, γιατρός ή ασθενής, λευκός ή μαύρος παίκτης στο σκάκι. Όταν οι πολεμικές μινιατούρες μπήκαν στο τραπέζι, ο παίκτης ταυτίστηκε για πρώτη φορά με τη φιγούρα ενός άλλου προσώπου σε μια παράλληλη πραγματικότητα. Ωστόσο, με τη φουριόζα έλευση των videogames και τη μετέπειτα κυριαρχία του ψηφιακού immersion, η δυναμική του παιχνιδιού αλλαγής ταυτοτήτων φάνηκε χρόνια μετά, στην αλλαγή των ’00s, όταν πια gamer κοινότητες από όλο τον κόσμο στρέφονταν εκ νέου στα table top παιχνίδια και στην επανακατάκτηση του φυσικού χώρου, αναζητώντας ελευθερία στην εξέλιξη της ιστορίας και του χαρακτήρα.
Σε πραγματικές συνθήκες χώρου και χρόνου, καλείσαι να ενσαρκώσεις αυτοσχεδιαστικά τον in game χαρακτήρα σου, να πάρεις γρήγορα αποφάσεις και να εμπλακείς πλήρως στην εξέλιξη της ιστορίας. Φορτωμένος με θώρακες, σπαθιά, χρήσιμα πουγκιά ή ό,τι άλλο προστάζει ο ρόλος, γίνεσαι όντως ο πρωταγωνιστής σε ένα in situ σενάριο που δεν είναι θεατρικό, μια και δεν αναπαριστάς κάποιον άλλον, αλλά πράττεις σαν να είσαι αυτός. Γίνεσαι κομμάτι της ιστορίας και η ιστορία γίνεται κομμάτι δικό σου.
Μια ελληνική gaming κοινότητα που ανεβαίνει
Τυπικά το σημείο μηδέν για το ελληνικό LARP τοποθετείται πριν από 15 χρόνια, στην Πλατεία Βικτωρίας, στο ιστορικό πλέον Fantasy Shop της 3ης Σεπτεμβρίου, όπου μερικοί gamers φτιάχνουν τα πρώτα social vampire παιχνίδια, φέρνοντας με έναν πειραματικό rpgίστικο τρόπο στην Ελλάδα το chamber LARP (παιχνίδι σε κλειστό χώρο, μόνο με διεπίδραση). Η ουσιαστική αρχή όμως είναι πολύ πιο πρόσφατη, λίγο πριν από το ’15. Τότε, σχεδόν ταυτόχρονα, γεννιούνται δύο ξεχωριστοί πυρήνες στην πόλη. Από τη μία, η Αθήνα μπαίνει στον διακρατικό βαμπίρ κόσμο της εταιρείας Onyx Path με το «Requiem for Greece», ξανασυστήνοντας –με βάση το script και τους κανόνες της διεθνούς εταιρείας– το παιχνίδι διεπίδρασης σε κλειστό χώρο.
Αυτήν τη στιγμή η κοινότητα μετράει περίπου 200 ενεργούς παίκτες, ενώ οι επιλογές για όσους θέλουν να το δοκιμάσουν δεν είναι λίγες.
Από την άλλη, το fantasy ή πιο συγκεκριμένα το μεσαιωνικό fantasy αρχίζει να κερδίζει έδαφος, συγκεντρώνοντας το δικό του κοινό. Με το πλεονέκτημα του τυχαίου εξωτερικού χώρου και την άπειρη ελευθερία στο στήσιμο και στα όρια του παιχνιδιού, οι πρώτοι LARP game masters δοκιμάζουν απλά σενάρια και βασικές training ασκήσεις, διοργανώνουν συστηματικά crafting workshops και οι παίκτες φτιάχνουν μόνοι τους στολές από υφάσματα, στρώματα γυμναστικής, σωλήνες και PVC. «Λειτουργούσαμε με τη νοοτροπία ενός open community, όπου ο καθένας συμπλήρωνε το κομμάτι του στο συνολικό στόχο», μου λέει ο Οδυσσέας Δάλλας, πρωτεργάτης στο χώρο κι ενορχηστρωτής του φανταστικού κόσμου της Aeonia.
Από τα πρώτα αναγνωριστικά fantasy LARP δρώμενα προ τριετίας μέχρι σήμερα, η εξέλιξη στην κοινότητα είναι φανερή. Παίκτες έλαβαν μέρος σε διεθνείς διοργανώσεις φέρνοντας πίσω γνώση κι εμπειρία, νέοι τίτλοι γεννήθηκαν με διαφορετικά settings και mechanics, παίκτες του εξωτερικού επισκέφθηκαν την εδώ κοινότητα, ενώ σταδιακά οι λίγοι πωρωμένοι ξιφομάχοι μέσα στα δάση έγιναν μια υπολογίσιμη gaming φωνή που δίνει το «παρών» σε διοργανώσεις κι εντάσσει το ελληνικό παιχνίδι στην κατηγορία του balkan LARP.
Αυτήν τη στιγμή η κοινότητα μετράει περίπου 200 ενεργούς παίκτες, ενώ οι επιλογές για όσους θέλουν να το δοκιμάσουν δεν είναι λίγες: fantasy κόσμοι με έντονο το στοιχείο του combat όπως αυτοί του «Mists of Aeonia» και του «Tales of Ànnor», σενάρια που εμβαθύνουν στη διάδραση και την ταύτιση όπως το «Dihonea», πρωτότυπα σενάρια που πειραματίζονται σε time based πλαίσιο όπως το βικτοριανό «Dark Shemes» αλλά και ανεξάρτητες ομάδες-factions που προσαρμόζονται ελεύθερα σε ήδη οργανωμένους κόσμους, όπως οι Norsemen. Παράλληλα το LARP κλειστού χώρου δεν έμεινε πίσω. Ο σκοτεινός κόσμος των βαμπίρ έχει προσαρμοστεί σε ελληνικές παραδόσεις και θρύλους με το «Greece by Night», που εμβαθύνει στην πολιτική ίντριγκα και στον τρόμο, ενώ το «Requiem for Greece» ξετυλίγει την πλοκή του παράλληλα σε τρεις πόλεις της Ελλάδας.
Στον αθηναϊκό χάρτη, μάλιστα, προστέθηκε πρόσφατα μια επιχείρηση που φιλοδοξεί να γίνει δυνατό σημείο αναφοράς για την ελληνική LARP κοινότητα. «Το ζήτημα είναι ότι από τότε που μεταφέρθηκαν gamer κοινότητες από το ψηφιακό στο φυσικό αποτύπωμα, δεν υπήρξε ποτέ μια επαγγελματική εταιρεία που να τους υποστηρίξει», μου εξηγεί ο Μάριος Χατζηδαμιανός, διευθυντής επιχειρηματικής ανάπτυξης και σεναριογράφος στη νεοσύστατη Creators of Cosmos. Με περιεχόμενο αποκλειστικά τα παιχνίδια δράσης και αλληλεπίδρασης σε φυσική κλίμακα, το εγχείρημα που συναντήσαμε στη νέα σύσταση της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης αλλά και στο ΠΟΛΗ² στην Πλατεία Θεάτρου είναι ένας πολύτιμος οδηγός επιβίωσης για παλιούς και νέους LARP gamers.
Αν το καλοσκεφτείς, το LARPing –η διαδικασία κατά την οποία τα συμμετέχοντα υποκείμενα καλούνται να αναλάβουν ρόλους και να πράξουν κατά το δοκούν μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο– δεν μας συστήνεται για πρώτη φορά.
Εδώ μπορείς να διαλέξεις έναν ήδη υπάρχοντα τίτλο και να χτίσεις εξαρχής τον χαρακτήρα σου με τη βοήθεια ενδυματολόγων, ψυχοθεραπευτών, μακιγιέρ κ.ο.κ., να φτιάξεις έναν νέο κόσμο ή να πάρεις μέρος σε έναν από τους πρωτότυπους LARP τίτλους της εταιρείας, για μαθησιακή ανάπτυξη, επαγγελματικό προσανατολισμό, αναδιοργάνωση ή κάποιον άλλο στόχο. Στα άμεσα πλάνα τους είναι ένα σενάριο στο Πήλιο με θεμα τη γεωμυθολογία και την ιστορία της περιοχής, το οποίο πρόκειται να εμπλέξει την τοπική κοινωνία και οικονομία, καθώς κι ένα pervasive LARP (δηλαδή ένα παιχνίδι μέσα σε μια κατά τα άλλα φυσιολογική πραγματικότητα πόλης/οικισμού) στο κέντρο της Αθήνας.
Η πολυμήχανη πρακτική του LARP
Αν το καλοσκεφτείς, το LARPing –η διαδικασία κατά την οποία τα συμμετέχοντα υποκείμενα καλούνται να αναλάβουν ρόλους και να πράξουν κατά το δοκούν μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο– δεν μας συστήνεται για πρώτη φορά. Το 1971, πολύ μακριά από φανταστικά σύμπαντα, ατρόμητους ήρωες, βαμπίρ, ξωτικά και ό,τι άλλο παραπέμπει στο σημερινό παιχνίδι φυσικής κλίμακας, ένας καθηγητής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ της Καλιφόρνια αποφασίζει να τρέξει ένα role based πείραμα, ένα σενάριο με φύλακες και κρατούμενους, που θεωρήθηκε αθώο και ασφαλές. Τα υποκείμενα ενδίδουν ξαφνικά στη βία και την αγριότητα, η κατάσταση βγαίνει εκτός ελέγχου και το γνωστό πείραμα του Philip Zimbardo παγώνει την παγκόσμια ερευνητική κοινότητα, η οποία αποκλείει για χρόνια το LARP από τις πειραματικές μεθόδους.
Ευτυχώς, αυτό πλέον έχει αλλάξει. Η μελέτη του τραυματικού εκείνου πειράματος έδειξε προβλήματα στη μεθοδολογία, ενώ ταυτόχρονα η πολιτιστική «κάθοδος» των Σκανδιναβών, πέρα από αμέτρητα αστυνομικά-ογκόλιθος στα ράφια μας, έφερε και τη φόρμα του LARP ως την πιο σύγχρονη πρακτική με απεριόριστες πιθανές εφαρμογές και ανοιχτή δυναμική.
Καλλιτέχνες όπως o Adam James πετούν τους συμμετέχοντες σε black box και τους μετατρέπουν σε τυφλούς και μουγγούς εξερευνητές, ενώ άλλοι, όπως ο Ed Fornieles και ο Brody Condon (τους είδαμε και στη φετινή Μπιενάλε της Αθήνας κατά την οποία γενικώς το LARP είχε ισχυρή παρουσία), επαναχρησιμοποιούν το LARP στη λογική των ’70s, με μικρής κλίμακας κοινωνικά πειράματα σε διαφορετικό πολιτισμικό και πολιτικό πλαίσιο. Ταυτόχρονα σύγχρονοι ψυχολόγοι και ψυχοθεραπευτές δοκιμάζουν progressive LARP πρακτικές για την ανάπτυξη του ατόμου, επενδύοντας αμέτρητες ώρες στο τελικό debriefing, ρωτώντας τους συμμετέχοντες για την εμπειρία τους, ενώ δεν είναι λίγα τα προγράμματα που απευθύνονται αποκλειστικά σε επιμέρους ομάδες (παιδιά με αυτισμό, κωφάλαλα κ.ο.κ.).
Η βιωματική διαδικασία που καλλιεργεί την ανάπτυξη του ατόμου στο ψυχοθεραπευτικό LARP γίνεται φορέας μάθησης στο αναπτυσσόμενο εκπαιδευτικό LARP. «Μέσα από την εμπλοκή των παιδιών στην ιστορία, η γνώση δεν είναι πλέον το ζητούμενο, αλλά το μέσο για να φτάσουν στο στόχο τους», μου λέει ο Δημήτρης Κακαβούλας, ο οποίος βλέποντας ένα δανέζικο σχολείο που χρησιμοποιεί αποκλειστικά μεθόδους LARP δημιούργησε πέρυσι το Scool, το πρώτο EDULARP εγχείρημα στην Ελλάδα.
Διάλεξε ανάμεσα σε μεσαιωνικές μάχες ή σκοτεινά παιχνίδια βρικολάκων, βρες τον ρόλο σου και μπες στο σενάριο. Όταν έρθει η ώρα να πάρεις την πρώτη σου απόφαση σαν να είσαι κάποιος άλλος, θα έχεις και τη λύση στο μυστήριο του LARP.
Ανατρέχοντας στη θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης του Χάουαρντ Γκάρντνερ, οι πρακτικές αυτών των παιχνιδιών ενεργοποιούν μαθησιακές λειτουργίες πέραν της γλωσσικής και λογικομαθηματικής που ήδη γνωρίζουμε, καταλήγοντας σε καλύτερες αποδόσεις – κάτι που διαπιστώθηκε και από την πιλοτική εφαρμογή του Scool σε παιδιά γυμνασίου της Πάτρας, όπου μέσα από σχετικά ερωτηματολόγια «οι μαθητές ανέφεραν πως η διαδικασία τούς βοήθησε να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να δουν πιο θετικά συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα και να μάθουν καινούργια πράγματα». Αυτήν τη στιγμή το Scool τρέχει ένα εβδομαδιαίο τμήμα στο δημοτικό σχολείο «Σχολή Χατζήβεη» στη Νέα Φιλαδέλφεια, με βασικό άξονα την αργοναυτική εκστρατεία.
Ξαναγυρίζουμε λοιπόν στο αρχικό μας ερώτημα: τι είναι το LARP; Είναι μια σύγχρονη εφαρμογή των μοντεσσοριανών πρακτικών, που συνδυάζει αποτελεσματικά παιχνίδι και μάθηση; Είναι ένας τρόπος να δοκιμάσεις τον εαυτό σου στις δραματικές πρακτικές και στη μετα-επικοινωνία των πολλών ταυτοτήτων; Είναι απλώς ένα παιχνίδι που ζωντανεύει φαντασιακούς κόσμους; Ή λίγο απ’ όλα αυτά; Η απάντηση βρίσκεται εκεί έξω. Διάλεξε ανάμεσα σε μεσαιωνικές μάχες ή σκοτεινά παιχνίδια βρικολάκων, βρες τον ρόλο σου και μπες στο σενάριο. Όταν έρθει η ώρα να πάρεις την πρώτη σου απόφαση σαν να είσαι κάποιος άλλος, θα έχεις και τη λύση στο μυστήριο του LARP.
Ποιο είναι το δικό σου LARP σύμπαν;
Διεφθαρμένο βασίλειο
Χωρίς την έννοια του θανάτου, στο μεσαιωνικό κόσμο της «Dihonea» τα πάντα επιτρέπονται. Οι μηχανορραφίες δίνουν και παίρνουν, η ίντριγκα κορυφώνεται, ενώ η έμφαση δίνεται στο θεατρικό στήσιμο, στην αλληλόδραση και την εξέλιξη των χαρακτήρων. Εν ολίγοις, δεν θα τις φας.
Φατρίες στον Μεσαίωνα
Προτιμάς κόντρες ανάμεσα σε ομάδες, δυνατά boffero-χτυπήματα και σκοτεινούς τύπους που ανακατεύονται στα πόδια σου; Το μεσαιωνικό setting με την πιο μακρά ιστορία στο χώρο, το «Mists of Aeonia», και το κυνήγι μαγείας στο «Tales of Αnnor» σε ψάχνουν.
Πλοία Βίκινγκ
Αν έχεις λιώσει το «Game of thrones», είσαι για Norsemen. Το πλήρωμα των Σκανδιναβών πειρατών μπαίνει στα καράβια, ταξιδεύει σε ανεμοδαρμένες θάλασσες και μεταφέρεται σε άλλους κόσμους-games κάνοντας επιδρομές. Κάθε Κυριακή έχει τρίωρη προπόνηση.
Κόσμοι του σκότους
Ψήνεσαι για ίντριγκες, πολιτικά παιχνίδια και νταρκίλα; Το «Requiem for Greece», που είναι στον διακρατικό βαμπίρ κόσμο της εταιρείας Onyx Path, και το «Greece by Night», το οποίο συστήνει ένα ελληνικό goth περιβάλλον με στοιχεία ελληνικής παράδοσης, έχουν κάτι για σένα.
