«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους;

Η performance της Μαίρης Ζυγούρη «Το Περικύκλωμα: Κοκκινιά 1979-Κοκκινιά 2017 Μ.Κ/Μ.Ζ» την περασμένη Κυριακή στο Μνημείο Μπλόκο Κοκκινιάς στο πλαίσιο της documenta 14 θέτει ερωτήματα για το πώς ενεργοποιείται η ιστορία.

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους;

Η performance της Μαίρης Ζυγούρη «Το Περικύκλωμα: Κοκκινιά 1979-Κοκκινιά 2017 Μ.Κ/Μ.Ζ» που παρουσιάστηκε την περασμένη Κυριακή στο Μνημείο Μπλόκο Κοκκινιάς στο πλαίσιο της documenta 14 θέτει ερωτήματα για το πώς ενεργοποιείται η ιστορία μέσω της τέχνης.

Η performance αποτέλεσε την κορύφωση ενός εργαστηρίου περφόρμανς με τη συμμετοχή μαθητών από λύκεια της Νίκαιας, το οποίο φιλοξενήθηκε στο 14ο Δημοτικό Νίκαιας ως ένα ακόμα μάθημα που λάμβανε χώρα μετά το σχολικό ωράριο. Σημείο αναφοράς της Ζυγούρη υπήρξε η συμμετοχική δράση που είχε πραγματοποιήσει η εικαστικός Μαρία Καραβέλα το 1979 με τη σύμπραξη των κατοίκων της περιοχής αφηγούμενη την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και φτάνοντας στην κορύφωση με το Μπλόκο της Κοκκινιάς και πρωταγωνιστές τις μητέρες των εκτελεσμένων νέων του 1944.

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους; - εικόνα 1

Σήμερα, μετά τη συγκινητική ομιλία της υπεύθυνης του χώρου για την ιστορία του Μπλόκου, οι έφηβοι μαθητές που συμμετείχαν στο εργαστήριο μαζί με τη Ζυγούρη, ντυμένοι στα μαύρα και τα κόκκινα, ενεργοποίησαν το χώρο προσκαλώντας το πλήθος των ντόπιων, φιλότεχνων και διεθνών τουριστών της τέχνης που είχαν πλημμυρίσει την Αθήνα τις προηγούμενες μέρες σε μια τελετουργική περιφορά του πορτρέτου ενός αγωνιστή και στη συνέχεια σε ένα συμμετοχικό έργο που με έντονη δραματική διάθεση (ντουντούκες απ' όπου ακούγονταν συνθήματα όπως «Ώρα για Ιστορία», κόκκινα κομπολόγια που έπεφταν πάνω στη λαμαρίνα την ώρα που ακούγονταν τελετουργικά τα ονόματα των παρευρισκόντων παράγοντας ήχο που παρέπεμπε σε γδούπο σώματος που πέφτει) μας καλούσε να μην ξεχάσουμε.

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους; - εικόνα 2

Κανείς δεν αντιλέγει για τη σημασία της ενεργοποίησης της ιστορίας ως μέρος μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας ειδικά με το πρόσφατο παρελθόν της Νίκαιας, τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα κλπ. Με ποιους όρους όμως μιλάνε έργα όπως αυτά για την ιστορία; Γιατί έμειναν απέξω τα (λιγότερο θεαματικά είναι η αλήθεια) στοιχεία που η Ζυγούρη έχει κατά καιρούς φέρει στο φως και έχουν να κάνουν με την ίδια την πρόσληψη της δουλειάς της Καραβέλα στην εποχή της, η οποία έχει πολλά να πει για τη σύνθετη πραγματικότητα της μεταπολίτευσης; Τι γνώση παράγεις συνδέοντας μέσα σε μια τέτοια φορτισμένη ατμόσφαιρα την Αντίσταση με το πρώτο μνημόνιο και τον Ανδρέα Παπανδρέου με τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο; Πόσο απέχει τελικά αυτό το performative διάβασμα του παρελθόντος με όρους δραματοποιημένου πένθους και συνθηματικού ακτιβισμού από τον συντηρητικό λαϊκισμό και τον εθνικιστικό λόγο;

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους; - εικόνα 3

Έχοντας πρόσφατα και τα παραδείγματα άλλων αντίστοιχων performance στο Πάρκο Ελευθερίας το Νοέμβριο που μας πέρασε, αναρωτιέμαι με τι όρους μας καλεί η documenta να προσεγγίσουμε την (τοπική) ιστορία σε μια στιγμή «κατεπείγοντος», όπως η ίδια την ορίζει; Η τέχνη μπορεί να προτείνει νέους τρόπους θέασης και σκέψης, αναδεικνύοντας όμως τις λεπτές αποχρώσεις της ιστορίας και αντιστεκόμενη σε εύκολους συνειρμούς που εκβιάζουν τη συγκίνηση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Στεφανία Στρούζα: Η απρόβλεπτη φύση της Μήδειας και η κλιματική αλλαγή

Με αφορμή την ολοκλήρωση της έκθεσης "212 Μήδεια (Aφηγήσεις από ένα χώρο μετέωρο)" την Κυριακή 23 Ιανουαρίου στο Μέγαρο Μουσικής μιλήσαμε με την εικαστικό.

ΓΡΑΦΕΙ: ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΖΕΥΚΙΛΗ
21/01/2022

Επισκεφτείτε το "Closing Soon" πριν να είναι πολύ αργά!

Ο Ορέστης Μαυρουδής, ιδρυτής του μη κερδοσκοπικού χώρου τέχνης Closing Soon στα Κάτω Πετράλωνα μας το συστήνει με αφορμή τη σειρά προβολών Projections στις 20-23/1.

Απρόσμενες ιστορίες μετανάστευσης που αξίζει να ακουστούν

Η θεατρική παράσταση "Λάθος Χώρα" αλλά και η παρουσίαση του φιλμ "I am Afro Greek: Black portraiture in Greece" αναδεικνύουν ιστορίες μεταναστών δεύτερης γενιάς που διεκδικούν τη δική τους φωνή.

Νίκος Λιάρος: Με το βιβλίο "Κεραμικά της Χίου" δίνεται βάθος στη γοητεία των "πρωτόγονων" αλλά και τόσο πλούσιων σε διακόσμηση κεραμικών του νησιού

Ο αρχαιολόγος και κεραμίστας μας μιλά με αφορμή την ξεχωριστή νέα έκδοση κεραμικής της Χίου που βασίστηκε στη συλλογή από πιθάρια και καπάκια πιθαριών του Άγγελου Βλαστάρη.

"Γεφυροποιός": Μία έκθεση φωτογραφίας αφιερωμένη στον Θόδωρο Αγγελόπουλο

Η έκθεση του Νίκου Νικολόπουλου παρουσιάζεται με αφορμή τη συμπλήρωση 10 χρόνων από την αδόκητη απώλεια του σπουδαίου σκηνοθέτη.

Εγκαίνια Εβδομάδας | Τολμάς να μπεις σε έναν τρισδιάστατο "οργανισμό" που μεταβάλλεται βάσει θερμοκρασίας; (24-30/1)

Η πρώτη παρουσίαση του Αμερικανού Cooper Jacob στην Ελλάδα και στη γκαλερί The Intermission, μαζί με ακόμη έξι εκθέσεις μας καλούν για αναθέρμανση και –πνευματική– αποζημίωση μετά τον χιονιά.