«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους;

Η performance της Μαίρης Ζυγούρη «Το Περικύκλωμα: Κοκκινιά 1979-Κοκκινιά 2017 Μ.Κ/Μ.Ζ» την περασμένη Κυριακή στο Μνημείο Μπλόκο Κοκκινιάς στο πλαίσιο της documenta 14 θέτει ερωτήματα για το πώς ενεργοποιείται η ιστορία.

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους;

Η performance της Μαίρης Ζυγούρη «Το Περικύκλωμα: Κοκκινιά 1979-Κοκκινιά 2017 Μ.Κ/Μ.Ζ» που παρουσιάστηκε την περασμένη Κυριακή στο Μνημείο Μπλόκο Κοκκινιάς στο πλαίσιο της documenta 14 θέτει ερωτήματα για το πώς ενεργοποιείται η ιστορία μέσω της τέχνης.

Η performance αποτέλεσε την κορύφωση ενός εργαστηρίου περφόρμανς με τη συμμετοχή μαθητών από λύκεια της Νίκαιας, το οποίο φιλοξενήθηκε στο 14ο Δημοτικό Νίκαιας ως ένα ακόμα μάθημα που λάμβανε χώρα μετά το σχολικό ωράριο. Σημείο αναφοράς της Ζυγούρη υπήρξε η συμμετοχική δράση που είχε πραγματοποιήσει η εικαστικός Μαρία Καραβέλα το 1979 με τη σύμπραξη των κατοίκων της περιοχής αφηγούμενη την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και φτάνοντας στην κορύφωση με το Μπλόκο της Κοκκινιάς και πρωταγωνιστές τις μητέρες των εκτελεσμένων νέων του 1944.

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους; - εικόνα 1

Σήμερα, μετά τη συγκινητική ομιλία της υπεύθυνης του χώρου για την ιστορία του Μπλόκου, οι έφηβοι μαθητές που συμμετείχαν στο εργαστήριο μαζί με τη Ζυγούρη, ντυμένοι στα μαύρα και τα κόκκινα, ενεργοποίησαν το χώρο προσκαλώντας το πλήθος των ντόπιων, φιλότεχνων και διεθνών τουριστών της τέχνης που είχαν πλημμυρίσει την Αθήνα τις προηγούμενες μέρες σε μια τελετουργική περιφορά του πορτρέτου ενός αγωνιστή και στη συνέχεια σε ένα συμμετοχικό έργο που με έντονη δραματική διάθεση (ντουντούκες απ' όπου ακούγονταν συνθήματα όπως «Ώρα για Ιστορία», κόκκινα κομπολόγια που έπεφταν πάνω στη λαμαρίνα την ώρα που ακούγονταν τελετουργικά τα ονόματα των παρευρισκόντων παράγοντας ήχο που παρέπεμπε σε γδούπο σώματος που πέφτει) μας καλούσε να μην ξεχάσουμε.

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους; - εικόνα 2

Κανείς δεν αντιλέγει για τη σημασία της ενεργοποίησης της ιστορίας ως μέρος μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας ειδικά με το πρόσφατο παρελθόν της Νίκαιας, τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα κλπ. Με ποιους όρους όμως μιλάνε έργα όπως αυτά για την ιστορία; Γιατί έμειναν απέξω τα (λιγότερο θεαματικά είναι η αλήθεια) στοιχεία που η Ζυγούρη έχει κατά καιρούς φέρει στο φως και έχουν να κάνουν με την ίδια την πρόσληψη της δουλειάς της Καραβέλα στην εποχή της, η οποία έχει πολλά να πει για τη σύνθετη πραγματικότητα της μεταπολίτευσης; Τι γνώση παράγεις συνδέοντας μέσα σε μια τέτοια φορτισμένη ατμόσφαιρα την Αντίσταση με το πρώτο μνημόνιο και τον Ανδρέα Παπανδρέου με τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο; Πόσο απέχει τελικά αυτό το performative διάβασμα του παρελθόντος με όρους δραματοποιημένου πένθους και συνθηματικού ακτιβισμού από τον συντηρητικό λαϊκισμό και τον εθνικιστικό λόγο;

«Ώρα για ιστορία» από τη Μαίρη Ζυγούρη στη documenta 14, ναι, αλλά με ποιούς όρους; - εικόνα 3

Έχοντας πρόσφατα και τα παραδείγματα άλλων αντίστοιχων performance στο Πάρκο Ελευθερίας το Νοέμβριο που μας πέρασε, αναρωτιέμαι με τι όρους μας καλεί η documenta να προσεγγίσουμε την (τοπική) ιστορία σε μια στιγμή «κατεπείγοντος», όπως η ίδια την ορίζει; Η τέχνη μπορεί να προτείνει νέους τρόπους θέασης και σκέψης, αναδεικνύοντας όμως τις λεπτές αποχρώσεις της ιστορίας και αντιστεκόμενη σε εύκολους συνειρμούς που εκβιάζουν τη συγκίνηση.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

Φωτογραφικό αφιέρωμα για τα θύματα του Ολοκαυτώματος στη Βασιλίσσης Όλγας

Το Αρχείο του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος "μοιράζεται" στιγμές από τη ζωή των ελληνο-εβραϊκών κοινοτήτων και η Άρτεμις Αλκαλάη θέτει θέματα ελευθερίας και μνήμης, απώλειας και τραύματος, από μια εικαστική σκοπιά.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
03/02/2023

26 εικαστικοί δημιουργούν έργα με αφετηρία το "ΜΩΒ"

Το concept, η οργάνωση και η επικοινωνία της έκθεσης ανήκει στον εκπαιδευτικό και διοργανωτή εικαστικών εκθέσεων Δημήτρη Λαζάρου.

Η σύνθετη σχέση ατόμου-περιβάλλοντος στο "Green Era" του Ekene Stanley Emecheta

To έργο του καλλιτέχνη ξεχωρίζει για την εικονογραφία του, όπου κυριαρχούν φιγούρες που προέρχονται τόσο από τη φαντασία, την ιστορία και την προσωπική του ζωή.

"This Current Between Us": Συζήτηση με τον Ali Kazma στο εργοστάσιο της ΔΕΗ

Η ομιλία του καλλιτέχνη πραγματοποιείται με αφορμή το έργο του Electric (2017).

Το νέο πρότζεκτ του OKAY initiative space γεφυρώνει δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες

Το πολυαφηγηματικό σκηνικό που αναπτύσσεται, αναδεικνύει το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών/ιδων για την διερεύνηση νέων οντολογικών ταξινομήσεων.

2023 Ελευσίς: 8 εκθέσεις που περιμένουμε

Πήλινοι στρατοί, ιστορίες εργατών, κινηματογραφικές εμπνεύσεις και καλλιτεχνικά εγχειρήματα που μελετούν την ιστορία και το μέλλον της Ελευσίνας – αυτά είναι μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα εικαστικά πρότζεκτ που μας επιφυλάσσει προσεχώς η 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα.

"Σκιάς όναρ": Ο Στάθης Μαυρίδης θίγει φιλοσοφικά ερωτήματα

Ο καλλιτέχνης θέτει κρίσιμα ερωτήματα γύρω από τον σύγχρονο τρόπο ζωής, σχολιάζοντας ζωγραφικά τα παραδοσιακά ή βουκολικά χρόνια.