Άλκηστις

Είμαστε παιδιά του θανάτου· εκείνος ορίζει και κινεί την ύπαρξή μας, σαν να είμαστε μαριονέτες του. Αυτή η ιδέα, νιώθω, διαπερνά την παράσταση του Δημήτρη Καραντζά, ο οποίος ανέβασε με το Εθνικό Θέατρο ένα από τα πλέον αμφίσημα έργα του αρχαίου δράματος. Στην "Άλκηστη" του Ευριπίδη, ο θάνατος και η ζωή συνυπάρχουν· ο πρώτος, μάλιστα, εμφανίζεται ως δραματικό πρόσωπο, καθώς καταφθάνει στο παλάτι του Άδμητου για να οδηγήσει την ΄Αλκηστη στον Κάτω Κόσμο, αφού εκείνη έχει δεχτεί να πεθάνει προκειμένου να ζήσει ο σύζυγός της.

Στην παράσταση του Καραντζά, ο Θάνατος βρίσκεται διαρκώς επί σκηνής και επιβάλλεται με την παρουσία του. Τον ερμηνεύει η Θεοδώρα Τζήμου, φορώντας ένα τεράστιο μαύρο φόρεμα (Ιωάννα Τσάμη) που καλύπτει μεγάλο μέρος της ορχήστρας. Πίσω της, ένα κεκλιμένο πατάρι φιλοξενεί τη δράση, με τους ηθοποιούς να ισορροπούν πάνω του, όπως και το έργο ισορροπεί ανάμεσα στο δράμα και την "κωμωδία", το πένθος και το γλέντι, τον πάνω και τον κάτω κόσμο: οι διάσπαρτες καταπακτές ενισχύουν την αίσθηση αυτού του μεταιχμιακού σύμπαντος. Παράλληλα, οι τεράστιες χορδές που κρατά ο Θάνατος καταλήγουν στις καταπακτές, παράγοντας οξείς, διαπεραστικούς ήχους, εντείνοντας την αίσθηση ότι εκείνος κινεί τα νήματα στις ζωές των ανθρώπων.

Αναμφίβολα, ο Δημήτρης Καραντζάς, με τη συμβολή τόσο του μουσικού τοπίου του Panú όσο και της εικαστικής πρότασης (σκηνικό: Κωνσταντίνος Σκουρλέτης), επιδίωξε να καταθέσει μια σαφή ανάγνωση πάνω σε ένα έργο που, ίσως ήδη από τη γραφή του, παραμένει αμήχανο. Θέλει άραγε ο Ευριπίδης, με την "΄Αλκηστη", να αναδείξει το ήθος της ηρωίδας απέναντι στον "μικρό" και "λίγο" ΄Αδμητο; Αυτή η ανάγνωση κυριάρχησε στην πρόταση του Καραντζά, χωρίς όμως να ολοκληρωθεί σκηνικά.

Η ερμηνευτική ανισότητα δεν βοήθησε το αποτέλεσμα. Απέναντι στις πολύ καλές ερμηνείες της Δήμητρας Βλαγκοπούλου, η οποία, στον ρόλο της Υπηρέτριας, μετέδωσε με οδύνη, ενσυναίσθηση και εσωτερική δύναμη τις τελευταίες στιγμές της ΄Αλκηστης, του Κωνσταντίνου Αβαρικιώτη, που υπήρξε απολαυστικός ως ευθύς και ρεαλιστής Φέρης, και του Αινεία Τσαμάτη (Υπηρέτης), ο Γιάννης Νιάρρος δεν ανταποκρίθηκε πειστικά ούτε στο θρήνο ούτε στον εγωκεντρισμό που διατρέχει τον Άδμητο.

Ο Γιώργος Ζυγούρης, με τη "λαϊκή" και "χοντροκομμένη" ερμηνεία του ως Ηρακλής, δικαιολόγησε γιατί το έργο παρουσιαζόταν στην αρχαιότητα στη θέση του σατυρικού δράματος. Καλός και ο Κώστας Νικούλι στον μικρό ρόλο του Απόλλωνα, ενώ η Ηρώ Μπέζου διέθετε εκείνη την ήρεμη δύναμη που καθιστά την ΄Αλκηστη ηθικά ανώτερη από τα υπόλοιπα πρόσωπα. Από την άλλη, το εύρημα του διαρκώς παρόντος Θανάτου έμεινε εν μέρει ανεκμετάλλευτο, διατηρώντας κυρίως εικαστική δυναμική, ενώ αμήχανος στάθηκε και ο Χορός: αβοήθητος και από την απουσία μελωδικότητας στη μουσική πρόταση, περιορίστηκε σε ατονικά χορικά και αμήχανα πήγαινε-έλα πάνω στο πατάρι του σκηνικού (κίνηση: Τάσος Καραχάλιος).

Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, στις 17-18 Ιουλίου, παρουσιάστηκε στο θέατρο Βράχων (223/7) &θα επαναληφθεί  στο Σχολείον της Αθήνας-Ειρήνη Παπά (12-13/9).