Το φεστιβάλ που μας άλλαξε το βλέμμα

   

Δύσκολα περιγράφονται οι παραστάσεις της πρωτοπόρου χορογράφου Marlene Monteiro Freitas, και στο 32ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας που μόλις ολοκληρώθηκε, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Τζένης Αργυρίου, ζήσαμε μια τέτοια υπερβατική εμπειρία που σε αφήνει άφωνη. Η τολμηρή δημιουργός από το Πράσινο Ακρωτήριο - Πορτογαλία που έχει ήδη ταρακουνήσει το αθηναϊκό ακροατήριο στο Φεστιβάλ Αθηνών και πιο πρόσφατα στη Στέγη Ωνάση, παρουσίασε και ερμήνευσε η ίδια μια από τις πρώτες δουλειές της, την οποία επανεπισκέπτεται έκτοτε, το σόλο Guintche (Live Version) στην Εναλλακτική Σκηνή του Μεγάρου Χορού Καλαμάτας.

Με μόνη συνοδεία τους μουσικούς Henri "Cookie" Lesguillier και Simon Lacouture που τα έδωσαν όλα στα ντραμς (κάνοντας ορισμένους θεατές να καταφύγουν στις ωτοασπίδες που μοιράζονταν στην είσοδο) η Marlene Monteiro Freitas έδωσε μια αξέχαστη ερμηνεία χορεύοντας σχεδόν αποκλειστικά με το στόμα το πρώτο μισάωρο και κάνοντάς μας αρκετές φορές να ανακατευτούμε αποστρέφοντας το βλέμμα μας από το πρόσωπό της. Κρεολικές αναφορές, στερεότυπες αναπαραστάσεις των μαύρων στη δημοφιλή κουλτούρα, Αφρικανικές μάσκες και έθιμα με έμφυλες διαστάσεις, περνούσαν στιγμιαία από το μυαλό μας καθώς προσπαθούσε να επεξεργαστεί αυτό που έβλεπε και κυρίως αυτό που ένιωθε το σώμα μας γενικότερα. Μασώντας, φτύνοντας, βάφοντας, φουσκώνοντας γάντια μιας χρήσης, αιμορραγώντας, διαδρώντας με το κοινό, η Freitas χορογραφεί και εδώ το ανοίκειο (uncanny) παραδίδοντας μια ευφυή παραστασιακή εμπειρία που σε κάνει να ξανασκεφτείς με όλο το σώμα.

Μαραθώνιος Ελλήνων χορογράφων με SYSTEMA

Την επόμενη μέρα, άδειες και γεμάτες πλέον μαζί, ξαναπιάσαμε το νήμα από την αρχή συμμετέχοντας σε ένα χορευτικό μαραθώνιο στην Εναλλακτική Σκηνή που ξεκινούσε με 3 παραστάσεις Ελλήνων χορογράφων στο πλαίσιο του SYSTEMA – For the Greek Performing Arts, τη νέα διευρυμένη πλατφόρμα που δημιούργησαν το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, το Εθνικό Θέατρο και το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας με στόχο τη γνωριμία της διεθνούς κοινότητας των παραστατικών τεχνών με τη σύγχρονη ελληνική δημιουργία.
Η αρχή έγινε με την επίκαιρη lecture performance του Κωνσταντίνου Παπανικολάου "A User’s Manual" ένα είδος σχεδιάσματος επί σκηνής που διατύπωσε με ειλικρίνεια και καλοδεχούμενο χιούμορ τις σκέψεις και τα διλήμματα που έχει να αντιμετωπίσει  σήμερα ένας νέος χορογράφος κατά τη δημιουργική διαδικασία, σχολιάζοντας ευρύτερα ζητήματα σχετικά με την εργασία, τις συνθήκες παραγωγής, την έννοια της πρωτοτυπίας και της υπογραφής του auteur.

Τη σκυτάλη πήρε ο Αντώνης Βαής με το ενδιαφέρον, αν και άνισο σε σημεία, "Lunar Seaga" που μετέφερε στη σκηνή κάτι από τη μπαναλιτέ και την ομορφιά των βιομηχανικών χώρων στα όρια της πόλης, τα υβριδικά οικοσυστήματα που δημιουργούνται από την ανθρώπινη επέμβαση στο περιβάλλον, αλλά και τα συναισθήματα που γεννά η κλιματική αλλαγή, εξαφανίζοντας θα έλεγε κανείς τα σώματα των χορευτών για να βρει άλλους τρόπους να αναδείξει την κίνησή τους μέσω των υλικών. 

Η Μαίρη Ράντου με το Mountains των Garage21 σε ερμηνεία της Ευαγγελίας Ράντου παρουσίασε ένα είδος ημερολογίου δημιουργίας του κόσμου και της πολιτιστικής μνήμης, το οποίο είχε ενδιαφέρουσες στιγμές στη χρήση της επαναληψιμότητας και των συνειρμών που γεννούσαν οι δυνατές εικόνες του, αλλά εξαντλούνταν γρήγορα.

Ξανακούγοντας τον Καβάφη 

Το Σαββατοκύριακο έκλεισε στην Κεντρική Σκηνή, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, με το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής που παρουσίασε το νέο έργο του Γιώργου Κουμεντάκη "Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι", τρία έργα μουσικής δωματίου βασισμένα σε τέσσερα ποιήματα του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη, μελοποιημένα στο ιδίωμα του αμανέ. Το μαξιμαλιστικό σκηνικό του Πέτρου Τουλούδη ξεδίπλωσε σταδιακά τις δυνατότητές του φιλοξενώντας στοιχεία που μεταμορφώθηκαν σε μουσικά όργανα και καδράροντας τους περφόρμερ και μουσικούς με διαφορετικούς τρόπους.

Η ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη ακούστηκε με ένα ιδιαίτερο, βυζαντινότροπο ύφος, ιδιαίτερα μέσα από την ερμηνεία του Ζαχαρία Καρούνη και τη μουσική που περιλάμβανε από σαξόφωνα μέχρι παραδοσιακά όργανα και την υπέροχη Αγγελίνα Τκάτσεβα στο σαντούρι, ενώ οι χορογραφίες των Πατρίσια Απέργη, Ηλία Χατζηγεωργίου και Εύα Γεωργιτσοπούλου είχαν ενέργεια και διακριτό ύφος, με τους χορευτές και τις χορεύτριες ντυμένες από τη Daglara. Μια μεγάλη, μαξιμαλιστική παραγωγή με υψηλές αξιώσεις, εντυπωσιακή φροντίδα στη λεπτομέρεια και ξεκάθαρη αισθητική κατεύθυνση, της οποίας όμως τα πολλά και ενδιαφέροντα επιμέρους συστατικά δεν καταφέρνουν πάντα να συγκροτήσουν μια νέα, συνεκτική ανάγνωση του Καβάφη. 

"Αν όλοι οι άνθρωποι στη γη μας χόρευαν, ο κόσμος μας θα ήταν καλύτερος"

Μια ευκαιρία να πάρεις ανάσες ανάμεσα στις παραστάσεις αλλά και να γνωρίσεις το έργο μιας σπουδαίας μορφής του χορού προσέφερε η καλοστημένη έκθεση "Ζουζού Νικολούδη: Η Μεθοδολογία ως Πράξη" στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας. Η έκθεση που θα διαρκέσει έως τις 31 Οκτωβρίου 2026,πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, σε επιμέλεια της Ερατώς Κουτσουδάκη-Γερολύμπου και επιστημονική επιμέλεια της Στεριανής Τσιντζιλώνη βασίζεται σε επιλεγμένο υλικό από το Αρχείο Ζουζούς Νικολούδη, που ανήκει στο Αρχείο Παραστατικών Τεχνών του Μουσείου Μπενάκη, και ζωντανεύει με περιεκτικό και συν-αισθηματικό τρόπο τη μεθοδολογία αλλά και την προσωπικότητα της Νικολούδη που άφησε το στίγμα της στην τοπική και διεθνή σκηνή.  

Φύγαμε από το Μέγαρο Χορού Καλαμάτας με το μυαλό γεμάτο εικόνες και σκέψεις ως προς τις σημερινές ανησυχίες και προσεγγίσεις των χορογράφων της χώρας, πάνω στις οποίες αντίστοιχες διοργανώσεις σου δίνουν την ευκαιρία να αναστοχαστείς, αλλά και απολαμβάνοντας την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που έχει καταφέρει να χτίσει αλλά και να ανανεώνει μες στα χρόνια το Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας δυναμιτίζοντας την ενέργεια μιας ξεχωριστής πόλης που κάθε φορά βρίσκουμε και ομορφότερη. Και του χρόνου!