Με το παράξενο όνομα Αγκύλη Καθύπερθεν: Μια γκαλερί έκπληξη στο Κολωνάκι

Έναν χρόνο παρουσίας στην artistic πλευρά της Αθήνας κλείνει αυτές τις ημέρες το Upper Ankyle, μια ανεξάρτητη γκαλερί, που δημιούργησαν οι εικαστικοί Βαγγέλης Τζολάκης και Τάνια Καπόγλου, στην καρδιά του Κολωνακίου.

Απ' όταν πρωτοάνοιξε τις πόρτες της για την ομαδική έκθεση "Land Attunements" μέχρι σήμερα, το Upper Ankyle έχει φιλοξενήσει ενδιαφέρουσες και ετερόκλιτες μεταξύ τους εκθέσεις, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα καλλιτεχνικών πρακτικών και έργων.

Το "α" συνομίλησε με τους συνιδρυτές της γκαλερί, προκειμένου να γνωρίσει καλύτερα τη φιλοσοφία του Upper Ankyle, τα μελλοντικά σχέδια, αλλά και να μάθει παραπάνω για τις εκθέσεις που τρέχουν αυτό το διάστημα.

Από τον δήμο Αγκύλη Καθύπερθεν στο Λονδίνο και από εκεί στο Κολωνάκι

Ρωτήσαμε το δίδυμο εικαστικών και σινιδρυτών της γκαλερί, πώς προέκυψε η ιδέα για τη δημιουργία του χώρου, καθώς και η ονομασία του. "Ξεκινήσαμε το 2023 στο Λονδίνο, αρχικά σε έναν προσωρινό χώρο. Θέλαμε να κάνουμε εκθέσεις που θα θέλαμε κι εμείς να δούμε, να φέρουμε κοντά ανθρώπους των οποίων τη δουλειά παρακολουθούσαμε και να δοκιμάσουμε τις δικές μας ιδέες γύρω από την παρουσίαση της τέχνης. Από τον Νοέμβριο του 2025, ο χώρος έχει τη βάση του στην Αθήνα και τον διευθύνουμε μαζί. Βλέπουμε την γκαλερί ως μέρος της καλλιτεχνικής μας πρακτικής, σε συνεχή διάλογο με την ατομική δουλειά του καθενός.

Έχουμε διαφορετικές αναφορές και ενδιαφέροντα, και αυτό κρατά τη μεταξύ μας συζήτηση ζωντανή. Το πρόγραμμα διαμορφώνεται μέσα από αυτή την ανταλλαγή, αλλά και από όσα φέρνει κάθε συνεργασία. Μας ενδιαφέρει να έχουμε μια σαφή κατεύθυνση, αφήνοντας παράλληλα χώρο στους καλλιτέχνες και στους επιμελητές να φέρουν στη συζήτηση κάτι που δεν είχαμε σκεφτεί", μας εξήγησαν.

"Το όνομα προέρχεται από τον αρχαίο αθηναϊκό δήμο Αγκύλη Καθύπερθεν. Μας άρεσε που κουβαλούσε μια ιστορία της Αθήνας που δεν είναι πια τόσο ορατή"

Όσο για την ονομασία, αυτή έχει κάτι από το παρελθόν. "Το όνομα προέρχεται από τον αρχαίο αθηναϊκό δήμο Αγκύλη Καθύπερθεν. Μας άρεσε που κουβαλούσε μια ιστορία της Αθήνας που δεν είναι πια τόσο ορατή. Αυτή η σχέση με τη μνήμη ενός τόπου και με ιστορίες που χάνονται και επανέρχονται μας αφορά και καλλιτεχνικά και εμφανίζεται συχνά στο πρόγραμμά μας", ανέφεραν οι Τζολάκης - Καπόγλου.

Όσο για την εγκατάσταση στο Κολωνάκι (σ.σ. η γκαλερί βρίσκεται επί της οδού Ηροδότου 5, στο Κολωνάκι), μας αποκάλυψαν ότι "η επιλογή ξεκίνησε από τον ίδιο τον χώρο, που ταίριαζε σε όσα θέλαμε να κάνουμε. Είμαστε στην Ηροδότου, δίπλα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σε μια γειτονιά όπου η τέχνη έχει σταθερή παρουσία. Μας ενδιαφέρει όμως και η λιγότερο επίσημη ιστορία της: η εποχή του 'Μπιντέ' και οι καλλιτεχνικές παρέες στο καφέ Βυζάντιο".

Επιπλέον, σημείωσαν ότι "το Κολωνάκι είχε πάντα περισσότερες πλευρές από όσες αφήνει η εικόνα του να εννοηθούν. Ως ανεξάρτητη γκαλερί, μας ενδιαφέρει να δουλεύουμε μέσα σε αυτή τη συνύπαρξη, με ένα πρόγραμμα που μπορεί να μην είναι αυτό που περιμένει κάποιος να συναντήσει εδώ. Μας αρέσει αυτή η μικρή έκπληξη, όπως και το ότι μια έκθεση μπορεί να φέρει στον ίδιο χώρο ανθρώπους που συνήθως δεν συναντιούνται".

"Για εμάς έχει σημασία κάθε συνεργασία να γίνεται με φροντίδα και συνέπεια, και να υπάρχει μια σταθερή βάση που μας επιτρέπει να παίρνουμε καλλιτεχνικά ρίσκα και να υποστηρίζουμε ουσιαστικά τις επιλογές μας"

Προκλήσεις Vs ελευθερίες

Επισκεπτόμενοι την ιστοσελίδα του Upper Ankyle διαβάζουμε ότι λειτουργεί ως ένας non-profit χώρος. Εμείς ρωτήσαμε τους Τζολάκη - Καπόγλου για τις προκλήσεις και τις ελευθερίες σ' αυτό το μοντέλο λειτουργίας.

"Η βασική ελευθερία είναι ότι μπορούμε να αναπτύσσουμε το πρόγραμμα χωρίς η εμπορική προοπτική μιας έκθεσης να είναι το πρώτο κριτήριο. Αυτό μας επιτρέπει να υποστηρίζουμε νέες παραγωγές, εγκαταστάσεις ή performances και να ακολουθούμε μια ιδέα ακόμη κι όταν δεν ξέρουμε εξαρχής πού θα καταλήξει", υπογραμμίζουν, συμπληρώνοντας, ωστόσο, ότι ο πειραματισμός δεν είναι αποκλειστικότητα των μη κερδοσκοπικών χώρων.

"Η διαφορά βρίσκεται περισσότερο στις προτεραιότητες και στον τρόπο που οργανώνεται η λειτουργία τους. Η πρόκληση είναι να δίνεις σε αυτή την ελευθερία διάρκεια. Χρειάζονται πόροι, οργάνωση και πολλή δουλειά που δεν φαίνεται στην τελική εικόνα μιας έκθεσης. Ως γκαλερί, διαθέτουμε έργα προς πώληση και μας ενδιαφέρει να χτίζουμε σχέσεις με ανθρώπους που θέλουν να ξεκινήσουν ή να εμπλουτίσουν μια συλλογή. Οι πωλήσεις στηρίζουν άμεσα τους καλλιτέχνες και τη συνέχεια του χώρου. Για εμάς έχει σημασία κάθε συνεργασία να γίνεται με φροντίδα και συνέπεια, και να υπάρχει μια σταθερή βάση που μας επιτρέπει να παίρνουμε καλλιτεχνικά ρίσκα και να υποστηρίζουμε ουσιαστικά τις επιλογές μας", σημειώνουν.

"Στην Αθήνα οι επαφές είναι συχνά πιο άμεσες και προσωπικές· ξαναβλέπεις κάποιον στην επόμενη έκθεση και συνεχίζεις μια συζήτηση που είχε ξεκινήσει στην προηγούμενη. Μας αρέσει αυτή η συνέχεια"

Μια σύγκριση Αθήνας - Λονδίνου

Επιστρέφοντας την κουβέντα στο Λονδίνο, απ' όπου οι δύο εικαστικοί ξεκίνησαν τη δραστηριότητά τους, τους ζητήσαμε να μας μιλήσουν για τις επιρροές τους από την πρωτεύουσα του Ηνωμένου Βασιλείου. "Στο Λονδίνο μάς επηρέασαν ιδιαίτερα οι μικρές γκαλερί με ξεκάθαρη ματιά και στενή σχέση με τους καλλιτέχνες τους. Μας άρεσε η αυτοπεποίθηση με την οποία υποστήριζαν μια δουλειά, χωρίς να περιμένουν πρώτα να αναγνωριστεί αλλού", εξηγούν, ενώ συνεχίζουν αναφέροντας ότι "εβλεπες μια έκθεση και καταλάβαινες ότι οι άνθρωποι πίσω της πίστευαν πραγματικά σε αυτό που παρουσίαζαν. Η δική μας αρχή σε έναν προσωρινό χώρο μάς έμαθε να προσαρμοζόμαστε και να βρίσκουμε τρόπους να πραγματοποιούμε τις ιδέες μας με τα μέσα που είχαμε. Κρατήσαμε και τα δύο στην Αθήνα: την εμπιστοσύνη στις επιλογές μας και την ευελιξία στον τρόπο που τις υλοποιούμε".

Όσο για το κοινό της Αθήνας και της πρωτεύουσας του Λονδίνου, εξηγούν ότι διαφέρουν σχετικά με την κλίμακα και η διεθνής σύνθεση του Λονδίνου. "Στην Αθήνα οι επαφές είναι συχνά πιο άμεσες και προσωπικές· ξαναβλέπεις κάποιον στην επόμενη έκθεση και συνεχίζεις μια συζήτηση που είχε ξεκινήσει στην προηγούμενη. Μας αρέσει αυτή η συνέχεια. Και μας ενδιαφέρει να δημιουργείται σταδιακά μια εμπιστοσύνη στο πρόγραμμα, ώστε κάποιος να έρχεται ακόμη κι όταν δεν γνωρίζει τον καλλιτέχνη, απλώς επειδή θέλει να δει τι παρουσιάζουμε", σημειώνουν.

Οι συνεργασίες στην γκαλερί

Ποια είναι, όμως, τα κριτήρια επιλογής των καλλιτεχνών/επιμελητών-τριών που θα βρούμε στο Upper Ankyle; "Πρώτα πρέπει να μας κινεί κάτι την περιέργεια. Μπορεί να είναι ένα έργο, ο τρόπος που κάποιος χρησιμοποιεί ένα υλικό ή μια συζήτηση που μας μένει. Μας ενδιαφέρουν δουλειές με δικό τους σκεπτικό και χαρακτήρα, που μας κάνουν να επιστρέφουμε σε αυτές. Από εκεί ξεκινά μια συζήτηση για το τι μπορούμε να κάνουμε μαζί", υπογραμμίζουν.

Σχετικά με το εάν αναζητουν μια συγκεκριμένη θεματική στα έργα, τονίζουν ότι "υπάρχουν ενδιαφέροντα που διατρέχουν το πρόγραμμα, όπως η μνήμη, ο τόπος και η σχέση μας με τον χρόνο. Αφήνουμε όμως κάθε συνεργασία να προσθέτει κάτι καινούργιο. Η συνοχή του προγράμματος προκύπτει από τα ερωτήματα που ανοίγουν οι δουλειές και τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους, όχι απαραίτητα από έναν κοινό αισθητικό κώδικα.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τους επιμελητές/επιμελήτριες. "Μας ενδιαφέρει να φέρνουν τη δική τους ματιά και να διευρύνουν τη συζήτηση. Και, επειδή δουλεύουμε στενά με όσους συνεργαζόμαστε, η επικοινωνία και η εμπιστοσύνη παίζουν μεγάλο ρόλο", εξηγούν.

"Σχεδιάζουμε ένα πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών και ετοιμάζουμε εκδόσεις, για τις οποίες θα πούμε περισσότερα σύντομα"

Συμμετοχή σε διεθνείς και εκδόσεις... προσεχώς

"Θέλουμε το Upper Ankyle να εξελίσσεται μέσα από τις συνεργασίες του", εξηγούν ο Βαγγέλης Τζολάκης και η Τάνια Καπόγλου σε ερώτηση για τα μελλοντικά σχέδια του Upper Ankyle.

"Ήδη συζητάμε προτάσεις που συνδυάζουν διαφορετικές μορφές τέχνης και μας βάζουν να σκεφτούμε αλλιώς τη χρήση του χώρου. Μας ενδιαφέρει να μπορούμε να ακολουθήσουμε μια ιδέα στην οποία πιστεύουμε και να της δώσουμε τον χρόνο και την υποστήριξη που χρειάζεται", εξηγούν.

"Η συμμετοχή σε διεθνείς φουάρ είναι ένας από τους επόμενους στόχους μας, μαζί με συνεργασίες με χώρους στο εξωτερικό και εκθέσεις εκτός της έδρας μας. Θέλουμε να δημιουργήσουμε περισσότερες ευκαιρίες για τους καλλιτέχνες με τους οποίους δουλεύουμε και να φέρουμε τη δουλειά τους σε επαφή με διαφορετικά κοινά.

Παράλληλα, σχεδιάζουμε ένα πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών και ετοιμάζουμε εκδόσεις, για τις οποίες θα πούμε περισσότερα σύντομα. Οι performances και οι ομιλίες αποτελούν ήδη μέρος της δραστηριότητάς μας και θέλουμε να τις αναπτύξουμε περισσότερο. Μας αρέσει που ακόμη ανακαλύπτουμε τι μπορεί να γίνει το Upper Ankyle, μέσα από ιδέες που προκύπτουν δουλεύοντας με άλλους", συμπληρώνουν.

Τι βρίσκουμε αυτή την περίοδο στην γκαλερί

Αν η συνέντευξη σας κίνησε το ενδιαφέρον να περάσετε μια βόλτα από την γκαλερί, αυτό το διάστημα φιλοξενείται το Tempo rubato, η πρώτη ατομική έκθεση του Lorenzo Conforti στην Ελλάδα.

"Ο τίτλος προέρχεται από τη μουσική και περιγράφει μια ελευθερία στον ρυθμό: 'κλέβεις' χρόνο από μια νότα για να τον δώσεις σε μια άλλη. Αυτή η αίσθηση διατρέχει και την έκθεση, όπου η ζωγραφική συναντά μια επιτοίχια σύνθεση που εκτείνεται στον χώρο και ένα ζευγάρι μπρούντζινες μπαγκέτες ενσωματωμένες στον τοίχο, μια αναφορά στη σχέση του καλλιτέχνη με τη μουσική. Στους πίνακές του, ο Conforti συνδυάζει θραύσματα ανθρώπινων, ζωικών και φυτικών μορφών, δημιουργώντας σώματα που μοιάζουν οικεία αλλά δεν μπορείς να τα αναγνωρίσεις ακριβώς. Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα το πώς αυτή η δουλειά περνά από τον καμβά στον ίδιο τον χώρο, αλλάζοντας τον τρόπο που βλέπεις και τα επιμέρους έργα. Την έκθεση συνοδεύει κείμενο του Ντίνου Χατζηραφαηλίδη και μπορείτε να τη δείτε έως τις 4 Δεκεμβρίου", εξηγούν.

Τέλος, όπως σημείωσαν, "θα συμμετάσχουμε στην Art Athina, από τις 12 έως τις 16 Νοεμβρίου, με έργα του Lorenzo Conforti. Την παρουσίασή μας θα πλαισιώσει μια διακριτική χειρονομία υποδοχής από τον Βασίλη Χαμάμ, με αφετηρία το μοίρασμα του ψωμιού και τις τελετουργίες συνάντησης, φιλοξενίας και συνύπαρξης".