© Stephie Grape for Onassis Stegi
Χθες, Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, λίγο μετά το σούρουπο, βρεθήκαμε στην αρχή της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, εκεί όπου στεγάζεται η Onassis Mandra, απ’ όπου ξεκίνησε η διαδρομή μας. Με ακουστικά στα αυτιά, ακολουθήσαμε τον περίπατο προς το Ηρώδειο, ακούγοντας παράλληλα μια ηχητική ξενάγηση με πληροφορίες για την ιστορία και τα σημεία ενδιαφέροντος της περιοχής. Στο προαύλιο του Ωδείου Ηρώδου του Αττικού, πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση και η επίσημη παράδοση του νέου έργου φωτισμού στον Δήμο Αθηναίων από το Ίδρυμα Ωνάση, παρουσία εκπροσώπων του Τύπου, της πολιτικής και θεσμικής ζωής και των ανθρώπων που συμμετείχαν στον σχεδιασμό και την υλοποίησή του. Καθώς έπεφτε το φως, η αλλαγή γινόταν σταδιακά πιο εμφανής. Οι νέοι ιστοί δίνουν στη διαδρομή ένα πιο ομοιόμορφο και ζεστό φως, χωρίς να ανταγωνίζονται τον φωτισμό του Ιερού Βράχου.
Το έργο, σε σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ, περιλαμβάνει 125 νέους ιστούς φωτισμού από τους οποίους οι 106 τοποθετήθηκαν στις ήδη υπάρχουσες θέσεις και 19 σε νέα σημεία. Όλοι βρίσκονται στην πλευρά των κτιρίων, ώστε να παραμένει ανεμπόδιστη η θέα προς τον Παρθενώνα. Έχουν ύψος πέντε μέτρων, λιτό σχεδιασμό και ειδική απόχρωση στο χρώμα της άμμου, ώστε να εντάσσονται διακριτικά στο περιβάλλον και κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Το σημαντικό είναι ότι ο νέος φωτισμός δεν ζητά να τον προσέξεις, λειτουργεί περισσότερο ως μέρος της συνολικής εικόνας της βόλτας, η αλλαγή γίνεται περισσότερο αντιληπτή περπατώντας παρά κοιτάζοντας τα φωτιστικά ως μεμονωμένα στοιχεία. Η ένταση έχει σχεδιαστεί ώστε να εξασφαλίζει επαρκή φωτισμό για τη διαδρομή, χωρίς θάμβωση και χωρίς να καλύπτει τα μνημεία. Τα νέα φωτιστικά διαθέτουν ειδικούς φακούς και εξαρτήματα για τον περιορισμό της θάμβωσης και της φωτορύπανσης, ενώ η λειτουργία τους μπορεί να ελέγχεται και να ρυθμίζεται απομακρυσμένα από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων.
Στη διαδρομή έχουν προστεθεί χαμηλά φωτιστικά σώματα στο παράπλευρο μονοπάτι της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και στην οδό Θεωρίας, καθώς και ήπιος φωτισμός σε σημεία φύτευσης που μέχρι σήμερα παρέμεναν σκοτεινά. Παράλληλα, φωτίζονται για πρώτη φορά αρχαιολογικά κατάλοιπα, μεταξύ των οποίων και μια ρωμαϊκή δεξαμενή λίγο πριν από την είσοδο του Ηρωδείου. Φτάνοντας στο Ηρώδειο, εκεί όπου η Διονυσίου Αρεοπαγίτου συναντά την Αποστόλου Παύλου, ολοκληρώθηκε η διαδρομή μας. Εκεί γίνεται σαφές ότι η παρέμβαση δεν αφορά μόνο την αντικατάσταση των φωτιστικών, αλλά μια συνολική προσέγγιση στον νυχτερινό φωτισμό του ιστορικού περιπάτου.
Η υπογραφή της Ελευθερίας Ντεκώ
Η Ελευθερία Ντεκώ είχε επιμεληθεί το 2020 τον νέο φωτισμό του Ιερού Βράχου και των μνημείων του, ενώ η συνεργασία της με το Ίδρυμα Ωνάση συνεχίστηκε και σε άλλες παρεμβάσεις στην περιοχή. Χθες, μιλώντας για το έργο, στάθηκε ακριβώς στην προσπάθεια διακριτικότητας του νέου φωτισμού. "Δεν νομίζω πως υπάρχει άλλος δρόμος στον κόσμο με τέτοια θέα", ανέφερε, μιλώντας για τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και την Αποστόλου Παύλου, έναν δρόμο που έχει συγκινήσει ποιητές και περιπατητές.
Όπως εξήγησε, η πρόκληση ήταν να αποδοθεί μέσα από το τεχνητό φως κάτι από το συναίσθημα που προκαλεί το φυσικό φως στην περιοχή, χωρίς όμως να προστεθούν περιττά στοιχεία ή να εμποδίζεται η θέαση των μνημείων. "Με σεβασμό και λιτότητα, όπως στα μνημεία το 2020, έτσι και τώρα στη διαδρομή που τα περικλείει, κύριο μέλημά μας ήταν να μην παρεμβάλουμε περιττά στοιχεία και να μην εμποδίζεται η θέαση προς τα μνημεία", σημείωσε. Ο στόχος, όπως είπε, ήταν το αποτέλεσμα να είναι ευχάριστο και επαρκές τόσο για μια βραδινή βόλτα όσο και για έναν μοναχικό περίπατο, χωρίς το φως να διακόπτει τη σύνδεση με το αρχαίο τοπίο.
Ένα έργο που συνεχίζει τις παρεμβάσεις στην Ακρόπολη
Στην εκδήλωση μίλησαν ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και η Ελευθερία Ντεκώ.
Ο κ. Παπαδημητρίου συνέδεσε τον νέο φωτισμό με τη γενικότερη αντίληψη του Ιδρύματος Ωνάση για την πολιτιστική κληρονομιά και την πρόσβαση στον δημόσιο χώρο. "Ο νέος φωτισμός της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου αφορά έναν από τους σημαντικότερους δημόσιους χώρους της Αθήνας, έναν τόπο όπου η ιστορία αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής της πόλης", ανέφερε.
Όπως σημείωσε, για το Ίδρυμα Ωνάση η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέεται με τη δυνατότητα όλων να βιώνουν και να απολαμβάνουν τον δημόσιο χώρο. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τη συνεργασία με την Ελευθερία Ντεκώ, αλλά και τις προηγούμενες παρεμβάσεις στην Ακρόπολη. "Ο πολιτισμός είναι ζήτημα δημοκρατίας και η πολιτιστική κληρονομιά πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλους", τόνισε, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της συνεργασίας του Ιδρύματος με το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Δήμο Αθηναίων.
Από την πλευρά της, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον Μεγάλο Περίπατο "ένα από τα εμβληματικότερα σημεία της Αθήνας" και "ίσως την πιο προσφιλή αστική διαδρομή της πρωτεύουσας". Όπως ανέφερε, ο περίπατος γύρω από την Ακρόπολη δεν αποτελεί απλώς μια διαδρομή ανάμεσα σε διαδοχικά μνημεία, αλλά ένα "πραγματικό πολιτισμικό και κοινωνικό περιβάλλον", μέσα από το οποίο αποτυπώνεται η διαδρομή της πόλης ανά τους αιώνες.
Η κ. Μενδώνη στάθηκε ιδιαίτερα στη συνέχεια των παρεμβάσεων στην περιοχή, σημειώνοντας ότι έξι χρόνια μετά τον νέο φωτισμό του Ιερού Βράχου ολοκληρώνεται ουσιαστικά ένας κύκλος με τον φωτισμό των δρόμων που τον περιβάλλουν, υπογραμμίζοντας ότι ο φωτισμός σχεδιάστηκε με βασική αρχή "τη μικρότερη δυνατή παρέμβαση" και με απόλυτο σεβασμό στον μνημειακό χαρακτήρα της περιοχής.
Στο ίδιο ζήτημα στάθηκε και ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ο οποίος μίλησε για μια διαδρομή όπου "ο Αθηναίος και ο επισκέπτης περπατούν δίπλα στην Ιστορία" και όπου η σύγχρονη πόλη συναντά τη μνήμη της. "Και ένα τέτοιο τοπόσημο χρειάζεται φως. Όχι φως που επιβάλλεται, αλλά φως που αναδεικνύει. Που συνομιλεί με τον χώρο και, κυρίως, τον σέβεται", σημείωσε, αναφερόμενος στον σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ.
Ο κ. Δούκας υπογράμμισε επίσης ότι η παράδοση του έργου δεν αποτελεί το τέλος της προσπάθειας. "Για εμάς ένα έργο δεν ολοκληρώνεται τη στιγμή που παραδίδεται. Η αξία του κρίνεται στον χρόνο: από το πώς το συντηρούμε, πώς το προστατεύουμε και πώς το εντάσσουμε στην καθημερινή ζωή της πόλης", ανέφερε, ευχαριστώντας το Ίδρυμα Ωνάση και τον Πρόεδρό του για τη συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων.
Η χθεσινή φωταγώγηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη σειρά παρεμβάσεων του Ιδρύματος Ωνάση στην Ακρόπολη τα τελευταία έξι χρόνια, από τον φωτισμό του Ιερού Βράχου το 2020 και τις παρεμβάσεις προσβασιμότητας έως την ασφάλεια και τις υποδομές του αρχαιολογικού χώρου. Με τον νέο φωτισμό της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου, η παρέμβαση επεκτείνεται πλέον στον ιστορικό περίπατο γύρω από την Ακρόπολη, με στόχο ένα πιο ομοιόμορφο και διακριτικό φως, λιγότερη θάμβωση και καλύτερη ανάδειξη του μνημειακού τοπίου.
