28η Οκτωβρίου σήμερα, ημέρα εισόδου της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, έπειτα από την άρνηση των ιταλικών αξιώσεων για ελεύθερη διέλευση του στρατού της γείτονος. Με την αφορμή αυτή, και με σκοπό να εμβαθύνουμε στην ημέρα πέρα από εθιμοτυπίες, σας προτεινούμε δέκα αναγνώσματα που θα εμπλουτίσουν με το δικό τους τρόπο τις γνώσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας για την (ακόμα επίκαιρη) εποχή της επετείου. Από ιστορικές γνώσεις μέχρι ποίηση αλλά και graphic novel, αυτές είναι οι 9+1 προτάσεις μας.
Ιστορικά
Οι δωσίλογοι - Μενέλαος Χαραλαμπίδης
Στο βιβλίο αυτό παρακολουθούμε την πολιτική, οικονομική και ένοπλη συνεργασία με τον κατακτητή, όπως εκδηλώθηκε στον νομό Αττικής. Μέσα από τη μελέτη αρχείων που για πρώτη φορά δημοσιοποιούνται, περιγράφεται η δράση αυτών που συνεργάστηκαν, εξετάζονται οι λόγοι και οι μηχανισμοί ανάπτυξης του φαινομένου της συνεργασίας καθώς και οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες που ευνόησαν την εμφάνισή της. Οι πολιτικές που ακολούθησαν οι τρεις ελληνικές κατοχικές κυβερνήσεις, ο ρόλος εμπόρων, βιομηχάνων, πολιτικών μηχανικών και άλλων στις οικονομικές συναλλαγές με τους κατακτητές, η δράση της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής, των Ταγμάτων Ασφαλείας, των Ελλήνων πρακτόρων των Ες-Ες και άλλων, που συγκρότησαν το ένοπλο σκέλος της συνεργασίας, και η δικαστική τους αντιμετώπιση μετά το τέλος της κατοχής, βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της μελέτης.
Αλεξάνδρεια
Οι μαχήτριες του δημοκρατικού στρατού 1946-1949 - Τασούλα Βερβενιώτη
Διαβάστε Επίσης
Η τόσο μεγάλη συμμετοχή των γυναικών στον Δημοκρατικό Στρατο αποτέλεσε ένα ανατρεπτικό γεγονός για όλη την ελληνική κοινωνία, το οποίο ήταν δύσκολο να το κατανοήσει, να το ερμηνεύσει και να το εντάξει -ακόμα και σήμερα- στη συλλογιστική της. Ο στόχος αυτού του βιβλίου δεν είναι να εξιδανικεύσει τη δράση των μαχητριών του Δημοκρατικού Στρατού, αλλά να την καταγράψει, ώστε να την καταστήσει ορατή. Η ιστοριογραφία δεν διαθέτει πολλές αναπαραστάσεις γυναικών που συμμετείχαν σε ένοπλες εμφύλιες συγκρούσεις, γι΄ αυτό το εγχείρημα ήταν δύσκολο. Το 2000, μετά το Ψήφισμα 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η έρευνα για τον ρόλο των γυναικών στους πολέμους έχει αρχίσει να αναπτύσεται. Ως γενικό συμπέρασμα θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι γυναίκες δεν είναι απλώς θύματα των πολέμων αλλά και φορείς κοινωνικής αλλαγής.
Κουκκίδα
Λογοτεχνικά
Άνθρωποι και σπίτια - Αντρέας Φραγκιάς
Μια συνοικία της Αθήνας, ένα χρόνο μετά την Απελευθέρωση, όπου τα σπίτια είναι κατεστραμμένα ή καμένα και οι άνθρωποι, έχοντας αφήσει πίσω μια εποχή ανάτασης, αγωνιστικότητας και συντροφικότητας, μένουν μόνοι και υποχρεωμένοι να στηριχτούν στις δικές τους δυνάμεις, αδύναμοι να βοηθήσουν τους εαυτούς τους και τους άλλους.
Κέδρος
Επί σκοπώ πλουτισμού - Ελισάβετ Χρονοπούλου
Ένα τηλεφώνημα από ένα δημόσιο νοσοκομείο. Ένας άγνωστος νεκρός. Μια διαθήκη. Μια απροσδόκητη κληρονομιά. Κι ένα γράμμα που αποκαλύπτει μια παλιά ιστορία, μια μικρή ιστορία από αυτές που η μεγάλη δεν κατέγραψε, ένα έγκλημα που έμεινε ατιμώρητο, μια ανεπούλωτη πληγή, μια εξέγερση στο άδικο που πήρε το σκοτεινό μονοπάτι της αυτοδικίας. Ένα γαϊτανάκι βίας που εξερευνά τη διττή δύναμη του αισθήματος δικαίου, τη δύναμη που κάνει τον άνθρωπο "άνθρωπο" αλλά και θηρίο.
Σ' αυτά τα θολά νερά βρίσκεται παγιδευμένος ο αφηγητής του βιβλίου, σε μια Ελλάδα 80 χρόνων μετά, ανιστόρητο παιδί της λήθης, αντιμέτωπος με ένα άγνωστο παρελθόν.
Πόλις
Ουζερί Τσιτσάνης - Γιώργος Σκαμπαρδώνης
Γεννήθηκα το 1953 στη Θεσσαλονίκη. Μεγάλωσα μεταξύ Χαριλάου και Βούλγαρη, δίπλα στη γειτονιά όπου μεγάλωσε και η Ζωή Σαμαρά, γυναίκα του Τσιτσάνη κι όπου για ένα διάστημα έζησε κι ο συνθέτης. Περπατώ ακόμα στα ίδια χώματα. Μια Συννεφιασμένη Κυριακή του 1993 μου γίνεται έμμονη ιδέα να μπω, για λίγες σελίδες, στην ψυχή του κουνιάδου του Βασίλη Τσιτσάνη, Αντρέα Σαμαρά, με τον οποίο ο συνθέτης ανοίγει το 1942 ένα ουζερί, στην οδό Παύλου Μελά 22, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης – δεν ζούσα τότε για να είμαι στην παρέα τους: μέρες γερμανικής κατοχής, αντίστασης, εμφυλίου, εξόντωσης των Εβραίων, πείνας και μέσα σ’ όλα αυτά ο Τσιτσάνης να γράφει τα καλύτερα τραγούδια του. Το "Ουζερί Τσιτσάνης” δουλεύει ακριβώς στο μάτι της καταιγίδας, κόντρα και ταυτόχρονα έξω απ’ αυτήν και συνεχίζει, μετά τη φυγή του συνθέτη στην Αθήνα το ’46, να ζει θρυλικά μέσα στο μυαλό μου, σε διάφορες παραλλαγές. Η ιστορία, επομένως, που ακολουθεί είναι τόσο πραγματική και τόσο φανταστική όσο κι ο τεκές του Σιδέρη και τα περιγιάλια της Παραγουάης του Τσιτσάνη – της δικής του Παραγουάης… (με τα λόγια του συγγραφέα)
Πατάκης
Ρωμιοσύνη & Μακρονησιώτικα - Γιάννης Ρίτσος
Η ποίηση του Ρίτσου (γραμμένη εν μέρει και κρυφά σε τόπους εξορίας όπως η Μακρόνησος και ο Άη Στράτης) αποτελεί τη φωνή και το σύμβολο του αγώνα και των δοκιμασιών της Αριστεράς. Ένα απόσπασμα από την πρώτη συλλογή:
Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό,
αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ' τα ξένα βήματα,
αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο,
αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο.
Κέδρος και Σύγχρονη Εποχή, αντίστοιχα
Νεκρόδειπνος - Τάκης Σινόπουλος
Τα τραύματα του πολέμου μέσα από μια επίσκεψη του παρελθόντος. Ένα απόσπασμα:
Δάκρυα πολλά με καίγανε, μονάχος κι έγραφα, τί ήμουν εγώ, μιλώντας έτσι με,
χρόνια και χρόνια ζωντανεύοντας χαμένα πρόσωπα, κι απ’ τα παράθυρα έμπαινε
δόξα, χρυσό σκοτεινιασμένο φως, τριγύρω μπάγκοι και τραπέζια και
παράθυρα, καθρέφτες ώς τον κάτου κόσμο. Κι ήρθανε ο ένας μετά τον άλλο ξεπεζεύοντας,
ο Πόρπορας, ο Κονταξής, ο Μάρκος, ο Γεράσιμος,
μια σκούρα πάχνη τ’ άλογα κι η μέρα όπως ελόξευε σε μουδιασμένο αιθέρα, ήρθανε ο Μπίλιας, ο Γουρνάς, γύφτοι γραμμένοι στο μισόφωτο, κι ο Φάκαλος, βαστούσανε
το μαντολίνο, την κιθάρα, τον αυλό,
στον ήχο αλάφραινε η ψυχή, το σπίτι μέσα εμύριζε
παντού βροχή και ξύλο, κι άναψαν,
μονάχα που άναψαν φωτιά ζεστή να πυρωθούν, χαρούμενα τους φώναξα.
Από τη Συλλογή ΙΙ, εκδόσεις Ερμής
1946 - Μόνο μίσος - Θανάσης Πέτρου
Το τέλος της Κατοχής βρίσκει την Ελλάδα βαθιά πληγωμένη. Η μαύρη αγορά, ο πληθωρισμός και οι ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης ταλαιπωρούν καθημερινά τους Έλληνες. Ταυτόχρονα, η χώρα βιώνει βαθύ πολιτικό διχασμό. Τον Δεκέμβριο του 1944 στην Αθήνα ξεσπούν ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ του ΕΛΑΣ και των κυβερνητικών δυνάμεων που υποστηρίζονται από τους Βρετανούς. Η ανασυγκρότηση του κράτους, το πολιτειακό ζήτημα, η τιμωρία των δωσίλογων, και το δίλημμα μεταξύ αριστεράς και καθεστώτος θα αποτελέσουν ένα εκρηκτικό πλαίσιο για το μέλλον της χώρας.
Ίκαρος (graphic novel)
+1 Παιδικό
Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου - Άλκη Ζέη
Όταν ο πόλεμος έφτασε στο κατώφλι της Ελλάδας, ο Πέτρος ήταν εννιά χρονών, είχε μια χελώνα για κατοικίδιο, αγαπούσε με πάθος τις αμερικάνικες ταινίες και γνώριζε τον πόλεμο μόνο μέσα από τα βιβλία του. Τώρα όμως τον βιώνει κάθε μέρα, μαζί με τους γονείς του, τον παππού του και τη μεγαλύτερη αδελφή του, την Αντιγόνη, αρχίζοντας έναν μεγάλο περίπατο, μια βόλτα στην Αθήνα της Κατοχής, στα δύσκολα εκείνα χρόνια της πείνας, των συσσιτίων, του φόβου, των διωγμών, με την ελπίδα να σιγοκαίει κάπου στο βάθος.
Με οδηγό τους αγαπημένους του ήρωες από την ελληνική ιστορία και την εφηβεία προ των πυλών ο Πέτρος, με την αδελφή του και τους φίλους τους, δε διστάζει να πάρει μέρος στην Αντίσταση, σαμποτάροντας γερμανικά οχήματα, γράφοντας συνθήματα "ΠΕΙΝΑΜΕ! ΔΩΣΤΕ ΜΑΣ ΝΑ ΦΑΜΕ" στους τοίχους και έχοντας πάντα για σύνθημα ένα τραγούδι που φλογίζει τις καρδιές τους: Πάντα μπροστά μας, για μια καινούρια ζωή…
Μεταίχμιο
Διαβάστε Επίσης
