Πώς θα ήταν ένας πολιτισμός για όλα;

    

Κυριακή πρωί στο Πάρκο Ελευθερίας στο 4ο Cycladic Kids Festival παρακολουθώ παιδιά ή γονείς με καλυμμένα τα μάτια, να ακούν τις οδηγίες των γονιών ή των παιδιών τους αντίστοιχα, και να φωτογραφίζουν με κλειστά μάτια ανακαλύπτοντας νέους τρόπους να παρατηρούν και να καταγράφουν τον κόσμο γύρω τους. Αλλά κυρίως νέους τρόπους να έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, και, ιδανικά, να διεκδικούν μια τέτοια εμπειρία για όσους έχουν μονίμως τα μάτια κλειστά.

Σχεδιασμένο φέτος με γνώμονα την συμπερίληψη, σε συνεργασία με εξειδικευμένους συνεργάτες προσβασιμότητας, την liminal, το 4ο Cycladic Kids Festival δεν είχε μόνο μια σειρά σχετικές δράσεις συμμετοχής και εκπαίδευσης (σε συνεργασία με φορείς όπως οι Σ.Κ.Ε.Π. – Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους, KINITRO, Πανελλήνιος Σύλλογος Τυφλοκωφών, Γονέων, Κηδεμόνων Τυφλοκωφών Παιδιών και Φίλων Αυτών "ΤΟ ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ”, Σκύλοι Οδηγοί Ελλάδος) αλλά ήταν αισθητή μια προσπάθεια για διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα, υπότιτλους για κ/κωφά και βαρήκοα άτομα, ακουστική περιγραφή, υλικό σε γραφή braille και απτικούς χάρτες για άτομα με οπτική αναπηρία στα περισσότερα σημεία που καλούσε το κοινό σε συμμετοχή. 

Αν και θέλει χρόνο και σταθερή πολιτική συμπερίληψης για να αγκαλιαστούν οι δράσεις αυτές από το κοινό με αναπηρία που όπως είναι φυσικό έχει μια δυσπιστία μέχρι να δοκιμάσει και να επιβεβαιώσει την προσβασιμότητα στην πράξη, δεδομένης της απαξίωσης που εισπράττει σε γενικές γραμμές στη χώρα μας, τα βήματα που γίνονται από διαφορετικούς πολιτιστικούς φορείς στη χώρα μας σε αυτήν την κατεύθυνση είναι ολοένα και πιο αισθητά. Λίγες μέρες πριν ζήσαμε και στην Αθήνα, στο Θέατρο Βράχων, τον αβίαστο, για το κοινό τουλάχιστον, τρόπο με τον οποίο δούλεψαν στις "Τρωάδες" του Εθνικού Θεάτρου άτομα με και χωρίς αναπηρία στην παράσταση - σταθμός της Ελένης Ευθυμίου που όσες συντέλεσαν στο να γίνει πρώτη φορά προσβάσιμη η Επίδαυρος θα έχουν να θυμούνται την όλη εμπειρία ως μια από αυτές που σου αλλάζει τη ζωή και την οπτική. 

Πίσω στο 4ο Cycladic Kids Festival ακούγοντας τις ερωτήσεις των παιδιών για το τι σημαίνει συμπερίληψη στον χορό στο εργαστήριο κίνησης με τις Κατερίνα Γεβετζή, Ντέμη Παπαθανασίου αντιλαμβάνεσαι πόσο σημαντικό είναι να εκπαιδευτούμε από μικρή ηλικία στο τι σημαίνει ένας κόσμος για όλα. Καθισμένη λίγο αργότερα στα "διαφορετικά" καθίσματα που είχαν τοποθετηθεί στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων (στο οποίο ελπίζουμε να υιοθετηθεί και μόνιμα η μπάρα πρόσβασης που στήθηκε για το φεστιβάλ), έτσι ώστε να αισθανόμαστε όλα βολικά, ακούω και κοιτάζω πώς θέλουν τα παιδιά να είναι το μουσείο, έτσι όπως το διηγήθηκαν ή το ζωγράφισαν παίρνοντας μέρος στον διαγωνισμό με τίτλο "Το Μουσείο Θέλω να Είναι…".

Μπορεί να μην είναι εύκολο να γεμίσει το μουσείο ουράνια τόξα, γοργόνες, κοράλλια, νεροτσουλήθρες, μουσική και ζώα, ή να μοιάζει με δεντρόσπιτο ή χρονοπύλη, όπως ζήτησαν τα παιδιά. Είναι όμως αξιοσημείωτο πόσο δημιουργικά και αποφασιστικά λαμβάνουν υπόψη τους τα αιτήματα προσβασιμότητας, με την ευρύτερη έννοια, τα πρωτοπόρα μουσεία και οι πολιτιστικοί οργανισμοί της πόλης, όπως το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και το συγκεκριμένο φεστιβάλ, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση ή το ΕΜΣΤ που μόλις αναδείχθηκε Ευρωπαϊκό Μουσείο της χρονιάς.

Την ίδια στιγμή, στο ανακαινισμένο Cinobo Opera, oι αίθουσες 1 και 3 είναι προσβάσιμες σε άτομα με αμαξίδιο και ο χώρος συνεχίζει να αποτελεί τον μοναδικό κινηματογράφο στο ιστορικό κέντρο και την ευρύτερη περιοχή, που είναι προσβάσιμος σε άτομα με αμαξίδιο και κινητικές αναπηρίες.

Προσβάσιμος βέβαια είναι και ο πολιτισμός που μπορεί να υποστηρίξει κανείς οικονομικά στις δύσκολες εποχές που ζούμε και δεν είναι τυχαίο ότι σε όποια από τις δράσεις των Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς κι αν προσπαθήσαμε να πάμε το Σαββατοκύριακο ήταν sold out ή γινόταν χαμός επιβεβαιώνοντας την πάγια ανάγκη για δωρεάν πρόσβαση σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Δεν είναι τυχαίο, ότι πριν δυο Πέμπτες που βρέθηκα στο Μουσείο Μπενάκη βράδυ που έχει δωρεάν είσοδο περιμένοντας ότι θα είμαι σχεδόν μόνη μου η ατμόσφαιρα θύμιζε πετυχημένα εγκαίνια! 
Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά καταφύγιο ψυχής, φορέας αλλαγής, κριτικής σκέψης, επαφής και σύνδεσης και σήμερα τον έχουμε ανάγκη περισσότερο από ποτέ.