Στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου έχεις πλέον έναν χώρο να ονειροπολήσεις

    

Μια ζεν ατμόσφαιρα κυριαρχεί στην Onassis Mandra στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, σε αυτό το μοναδικό σωζόμενο αθηναϊκό υπαίθριο θέατρο της μπελ επόκ, καθώς περιηγείσαι ανάμεσα στις τρεις στρογγυλές πισίνες με τα εκατοντάδες λευκά πορσελάνινα μπολ που επιπλέουν μέσα τους να σε υποβάλουν σε μια διαλογιστική κατάσταση παράγοντας κίνηση και - κυρίως - ήχο καθώς συγκρούνται, ή μάλλον συναντιούνται. "Αν δεν συγκρουστούμε, πώς θα συναντηθούμε;"

Πρόκειται για την πολυαισθητηριακή εγκατάσταση "clinamen” που έγινε viral από την Bourse de Commerce – Pinault Collection στο Παρίσι έως το Park Avenue Armory της Νέας Υόρκης, και ο δημιουργός της Céleste Boursier-Mougenot βρέθηκε στην Αθήνα για την πρώτη της παρουσίαση σε εξωτερικό χώρο.

"Χωρίς κίνηση και πράξη δεν υπάρχει ήχος και αυτό τον ήχο προσπαθώ να κάνω ορατό, το "clinamen” είναι για μένα μια ποιητική εφεύρεση".

Από μικρός, ο Céleste Boursier-Mougenot ήθελε να γίνει μουσικός και έτσι καθιερώθηκε αρχικά, πριν αρχίσει να δημιουργεί πιο συνειδητά τις ηχητικές εικαστικές εγκαταστάσεις του και να τις παρουσιάζει σε χώρους τέχνης. Αφού εργάστηκε ως συνθέτης για την ομάδα Side One – Posthume Théâtre του συγγραφέα και θεατρικού σκηνοθέτη Pascal Rambert, στο Παρίσι από το 1985 έως το 1994, ο Σελέστ Μπουρσιέ-Μουζενό άρχισε να δίνει μια αυτόνομη μορφή στη μουσική του δημιουργώντας καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις. 

"Χωρίς κίνηση και πράξη δεν υπάρχει ήχος και αυτό τον ήχο προσπαθώ να κάνω ορατό, το "clinamen” είναι για μένα μια ποιητική εφεύρεση”, είπε χαρακτηριστικά ο Céleste Boursier-Mougenot αφηγούμενος πώς από το θέατρο και το χαρτί άρχισε να συνθέτει όλο και περισσότερο λαμβάνοντας υπόψη του τον χώρο. 

Εικαστικός, μουσικός και συνθέτης, ο βραβευμένος Γάλλος καλλιτέχνης που αγαπά την Ελλάδα και δηλώνει φαν της Κρήτης, εξερευνά εδώ και δεκαετίες τα όρια ανάμεσα στην τέχνη και την καθημερινή ζωή. Αντί να συνθέτει μουσική με τον παραδοσιακό τρόπο, δημιουργεί ζωντανά συστήματα από αντικείμενα, νερό, κίνηση και χώρο. Τα πιο απλά υλικά μετατρέπονται σε απρόσμενα μουσικά όργανα που παράγουν ήχους σε πραγματικό χρόνο, χωρίς την ανθρώπινη παρέμβαση κάποιου ερμηνευτή.

Ο ίδιος μάλιστα επιλέγει κάθε μπολ ξεχωριστά, με βάση το ιδιαίτερο ηχόχρωμά του και τον ήχο που παράγει όταν αντηχεί ή συγκρούεται με τα υπόλοιπα και μπορεί να ακούσει την παραμικρή ρωγμή που μπορεί να έχει προκύψει στις πορσελάνες που επιπλέουν ακόμη κι αν δεν είναι ορατή επισημαίνοντας ποιό μπολ πρέπει να αλλαχθεί, όσο κι αν αυτή τη φορά εκθέτοντας το έργο σε ανοιχτό χώρο το αφήνει να συνομιλήσει με τον αέρα, τη βροχή, το φως και τα φυσικά φαινόμενα. Οι επισκέπτες καλούνται να σταθούν μέσα σε ένα τοπίο νερού και ήχου, να ακούσουν, να παρατηρήσουν και να αφήσουν τον χρόνο να κυλήσει αλλιώς. Κι αν βρέξει, ο ήχος της βροχής θα γίνει μέρος της παρτιτούρας. 

Το clinamen δεν είχε πάντα τη σημερινή του μορφή. Ο Σελέστ Μπουρσιέ-Μουζενό συνέλαβε την πρώτη εκδοχή του το 1997 στο Παρίσι και το παρουσίασε την ίδια χρονιά στο CAPC Musée de Bordeaux. Έκτοτε, το έργο εξελίχθηκε μέσα από περισσότερες από είκοσι διαφορετικές εκδοχές, οι οποίες συνομιλούν κάθε φορά με τον εκάστοτε εκθεσιακό χώρο. "Πάντα ήθελαν να το δείξω έξω κι εγώ αρνιόμουν γιατί θεωρούσα ότι σαν να αλλάζεις το έργο μεταφέροντάς σε υπαίθριο χώρο, αλλά θεώρησα ότι αυτός ο χώρος είναι προστατευμένος και μικρής κλίμακας για να κάνω το πρώτο πείραμα για το πώς θα λειτουργήσει το έργο έξω.” 

Ο τίτλος της εγκατάστασης προέρχεται την αρχαιοελληνική λέξη "παρέγκλισις", που αποτέλεσε κομβικό όρο της επικούρειας φιλοσοφίας και περιγράφει την απρόβλεπτη παρέκκλιση στην κίνηση των ατόμων: μια μικρή απόκλιση που αφήνει χώρο για το τυχαίο, την ελευθερία, το απροσδόκητο. Στο χώρο της Onassis Mandra η εγκατάσταση μεταμορφώνει τον χώρο σε μια ανοιχτή πρόσκληση ακρόασης και ανάπαυλας, καλώντας μας να αφεθούμε σε μια σχεδόν εθιστική εμπειρία περισυλλογής και ονειροπόλησης.  

Το πρώτο αθηναϊκό υπαίθριο θέατρο της μπελ επόκ και 5 στάσεις στην καρδιά της Αθήνας 

Με το clinamen, η ανακαινισμένη Onassis Mandra συστήνεται εκ νέου στο κοινό, επαναφέροντας στο προσκήνιο το μοναδικό σωζόμενο αθηναϊκό υπαίθριο θέατρο της μπελ επόκ: έναν ιστορικό χώρο δίπλα στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Μια υπαίθρια θεατρική σκηνή του 1909 που ανήκει στην τυπολογία του θεάτρου-μάντρας, δηλαδή ενός θεάτρου με υποτυπώδη διαμόρφωση πλατείας και ιταλίζουσα σκηνή. Στους παλιούς Αθηναίους, ο χώρος ήταν γνωστός ως "Αθηναϊκόν", "Θέατρο της Πύλης του Ανδριανού", αλλά και "Γερμανικό", από τις γερμανικές οπερέτες που κάποια περίοδο είχαν την τιμητική τους. 

 

Μάλιστα στον χώρο έχει στηθεί κι ένα νέο βιβλιοπωλείο με μια επιμελημένη συλλογή αντικειμένων και εκδόσεων που προέκυψε από τη συνεργασία της Στέγης με το βιβλιοπωλείο 0fr. Paris, με έδρα το Παρίσι, το Τόκιο και τη Σεούλ. Στο ειδικά διαμορφωμένο shop θα βρείτε tote bags, καπέλα και εκδόσεις, καθώς και τα συλλεκτικά πορσελάνινα μπολ που δημιουργήθηκαν αποκλειστικά στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας της Στέγης με την ΙΩΝΙΑ, εμπνευσμένα από τα έργα που πρωταγωνιστούν στην εγκατάσταση.

Η βόλτα συνεχίζεται… 

Δίπλα, βρίσκεται η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη στη Λεωφόρο Αμαλίας, με περισσότερους από 10.000 τόμους - ανάμεσά τους και περισσότερες από 50 σπάνιες και ιστορικές εκδόσεις της Οδύσσειας από τον 16ο έως τον 20ο αιώνα, στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου 2. 

Έξω από την Onassis Mandra, το άγαλμα - παγκάκι του Καβάφη σε περιμένει να καθίσεις δίπλα στον ποιητή.    

Πολύ κοντά, φυσικά, σημειώνουμε και το Αρχείο Καβάφη στη Φρυνίχου, με 966 βιβλία από τη βιβλιοθήκη του, χειρόγραφα και προσωπικά του αντικείμενα, ενώ πρόσφατα έχει γίνει πεζοδρόμηση της Αισχίνου με στίχους του ποιητή να συντροφεύουν τα βήματά μας. 

Και όταν πέσει το φως συνεχίζουμε τη βόλτα μας από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου ως την Αποστόλου Παύλου με νέο φως, αφού σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, το Ίδρυμα Ωνάση αναβάθμισε τον φωτισμό του πεζοδρόμου σε σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ, αναδεικνύοντας την αρχιτεκτονική και το τοπίο. 

 
Το "clinamen” παρουσιάζεται από τις 26 Σεπτεμβρίου ως τις 5 Δεκεμβρίου 2026.
Onassis Mandra, Διονυσίου Αρεοπαγίτου 2, Πλάκα. Τετάρτη – Κυριακή 11:00 – 14:30 & 17:30 – 21:30
 
Ημερήσιο εισιτήριο*: 5 € Παιδιά έως 15 ετών: Είσοδος ελεύθερη
 * Με το ημερήσιο εισιτήριο μπορείτε να επισκεφθείτε την έκθεση όσες φορές επιθυμείτε εντός της ίδιας ημέρας.
 
Εισιτήρια ηλεκτρονικά και στο ταμείο της Onassis Mandra.

Επίσκεψη σε περίπτωση βροχής: Το clinamen λειτουργεί κανονικά σε περίπτωση ελαφριάς βροχής. Σε περίπτωση έντονων καιρικών φαινομένων, ενδέχεται να υπάρξει προσωρινή διακοπή της λειτουργίας του. Πριν από την επίσκεψή σας, συμβουλευτείτε αυτή τη σελίδα ή την τηλεφωνική γραμμή εισιτηρίων (219 2191000) για τυχόν αλλαγές.